Vandi húseiganda orðinn að vanda nærsamfélagsins

Íbúi í Brekkutanga í Mos­fellsbæ segir að sú alda þjófn­aða og inn­brota sem gengið hefur yfir bæinn að und­an­förnun sé aðeins birt­ing­ar­mynd ann­ars og stærra vanda­máls. Úrræða­leysi þeirra er glíma við tví­þættan vanda á borð við geð- og fíkni­vanda sé mál sem taka þurfi á með aðkomu fleiri en ein­ungis lög­regl­unnar.

Húseigandi handtekinn

Karl­maður á sex­tugs­aldri var í gær úrskurð­aður í viku­langt gæslu­varð­hald að kröfu lög­reglu vegna rann­sóknar á þjófn­uðum sem hafa átt sér stað í Mos­fellsbæ að und­an­förnu. Lög­reglan gerði hús­leit á heim­ili manns­ins að Brekkutanga á mið­viku­dag og fann þar þýfi sem hún vinnur nú að því að skila til eig­enda sinna.

DV birti frétt á vef sínum 3. nóv­em­ber síð­ast­lið­inn að þess efnis að íbúar í Mos­fellsbæ væru orðnir lang­þreyttir á erf­iðu ástandi í bænum. „Inn­brotaf­ar­aldur hefur geisað í hverf­unum fyrir neðan Vest­ur­lands­veg í Mos­fellsbæ um nokk­urt skeið, í Tanga­hverfi, Holta­hverfi og Lága­fells­hverfi. Sumir íbúar hafa orðið fyrir miklu tjóni og eru lang­þreyttir á ástand­inu,“ sagði í inn­gangi frétt­ar­innar.

Degi seinna birt­ist önnur frétt á vef DV þar sem til­kynnt var um stóra lög­reglu­að­gerð við rað­hús í Brekkutanga. Í frétt­inni segir: „Talið er að íbúar í hús­inu séu í fíkni­efna­neyslu og ein­hverjir þeirra eru sagðir COVID smit­aðir. Það hefur ekki feng­ist stað­fest.“

Áskorun á yfirvöld

22. októ­ber síð­ast­lið­inn sendu íbúar í Brekkutanga og nágrenni áskorun á sýslu­mann, lög­reglu, bæj­ar­stjóra og fleiri vegna máls­ins.

Í áskor­un­inni var skorað á yfir­völd að koma að máli manns­ins sem býr í Brekkutanga og hefur nú verið úrskurð­aður í gæslu­varð­hald. Íbúar segja ljóst að hús­eig­andi þurfi nauð­syn­lega á heil­brigð­is­þjón­ustu að halda og að ein­hver verði að veita honum hana. Þeir telja hann ófæran um að gæta að heilsu sinni og ann­arra vegna tví­þætts vanda, þá ann­ars vegar fíkni­vanda og hins vegar geð­ræns vanda. Þetta hafi haft þau áhrif að nær­sam­fé­lag manns­ins hafi orðið fyrir barð­inu á vand­anum.

„Hefur Brekkutangi ítrekað verið vett­vangur fjölda fólks sem lagt hefur stund á fíkni­efna­neyslu, sölu fíkni­efna, geymslu þýfis, auk slags­mála og ann­arra ofbeld­is­mála. Lög­reglan hefur ítrekað verið kölluð á vett­vang og sér­sveitin komið oftar en einu sinni,“ segir í bréf­inu.

Þá segir enn fremur í bréf­inu að síð­ustu daga hafi Covid-teymi lög­regl­unnar komið á vett­vang og haft afskipti af fólki sem ætti að vera í sótt­kví og ein­angrun. 

Úrræðaleysi

Nágranni manns­ins sem um ræðir og einn af þeim sem skrif­aði undir áskor­un­ina, segir að í sínum huga snú­ist málið ekki um þjófn­aði eða inn­brot, þótt vissu­lega sé það hluti af vanda­mál­inu, heldur frekar það úrræða­leysi sem hús­eig­and­inn hefur þurft að glíma við vegna vanda síns. Nágrann­inn hefur kosið að nafn hans birt­ist ekki í þess­ari frétt.

Hann segir að ef hús­eig­andi hefði fengið við­eig­andi aðstoð fyrir all­nokkru síðan hefði þessi staða ekki komið upp. Staðan sé því sú að hans mati að málið hafi vegna úrræða­leysis sest á herðar lög­regl­unnar sem hafi tak­mörkuð úrræði til að sinna því. Það sé bæði kostn­að­ar­samt fyrir lög­regl­una og almenn­ing.

Lög­regl­una segir hann að geti vissu­lega komið að máli en kerfið þurfi í sam­ein­ingu að veita honum þá aðstoð sem hann þarfn­ast.

Skortur á samhæfingu

Að hans mati vanti því sam­hæf­ingu í kerfið eins og á við í öðrum mála­flokkum eins og barna­vernd og heim­il­is­of­beldi. Þar vinni lög­reglan, félags­kerfið og heil­brigð­is­kerfið saman að því að leysa mál með hags­muni ger­anda, og ann­ara er að koma að mál­inu, í huga. 

Nú sé það að hans sögn orðið svo að deilt sé um hvort meta þurfi hags­muni þeirra er búi í kring meiri en hags­muni hús­eig­anda því að málið hefur fengið að þró­ast þannig að neyð manns­ins hafi feng­ist smita út frá sér. Þá nefnir hann að for­eldrar í hverf­inu séu hættir að leyfa börnum sínum að fara út að leika vegna þess að þau finni fyrir óör­yggi. Þá eru  börnin sjálf sömu­leiðis orðin kvíðin fyrir því að ganga þar um. Fólk hafi þurft að selja eignir sínar því það gat ekki unað lengur í hverf­inu og þar fram eftir göt­unum.

Þá sé einnig slæmt fyrir nær­sam­fé­lagið að þeir sem dvalið hafi í hús­inu gæti ekki að sótt­vörnum. Versl­anir í nágrenn­inu sem og aðrir hafi því orðið ber­skjölduð fyrir Covid smiti. 

Alvarlegra en þjófnaður

Margir ein­stak­lingar hafa dvaldið í hús­inu og að sögn nágrann­ans er mest um ungt íslenskt fólk með fíkni­vanda að ræða og hafi þeir í engin önnur hús að venda. Hann segir því málið vera alvar­legra en umræðan um það gefi til kynna. Þetta snú­ist ekki um að losa sig við nágranna úr hverf­inu sem sé til ama heldur sé kjarni máls­ins sá að geð­heil­brigð­is­kerfið sé fjársvelt og skortur sé á sam­taka­mætti innan kerf­is­ins í heild.

Nágrann­inn lýsir yfir miklum áhyggjum yfir því að ekki séu til nein sér­tæk úrræði handa hús­eig­and­anum. Hús­eig­andi hafi tjáð nágranna sínum að hann hafi langað í afvötnun og að leita sér hjálpar. Vandinn sé að hans mati sá að ef mað­ur­inn óski ekki sjálfur eftir með­ferð sé ekk­ert annað hægt að gera en að svipta hann sjálf­ræði, eng­inn önnur úrræði séu í boði fyrir hann. 

Hann leggur þá áherslu á að búa þurfi til úrræði á vegum rík­is­ins og sveit­ar­fé­laga sem geri aðilum með fíkni­vanda kleift að stunda sína neyslu á sem hættu­lausastan hátt og að með­ferðin miði sem mest að skaða­minnkun fyrir ein­stak­ling­inn og þá, í þessu sam­hengi, nær­sam­fé­lagið.