Veit­inga­hluti KEX hostel, Sæmundur í spari­föt­unum, er gjald­þrota og verður ekki end­ur­reistur. Erf­ið­leikar hafa verið í rekstri stað­ar­ins um nokk­urt skeið sem náðu svo hámarki eftir að kór­ónu­veiru­far­ald­ur­inn reið yfir þjóð­ina. Einn af eig­endum KEX ótt­ast að þetta sé aðeins eitt af mörgum gjald­þrotum sem framundan eru í veit­inga­geir­anum.

Eigandi skemmti­stað­ar­ins Gauksins tekur enn dýpra í árina og seg­ist ekki sjá annað en allir skemmti­staðir verði gjald­þrota, komi ekki til stuðn­ingur frá hinu opin­bera. Staðan er sögð svo slæm að fjöldi skemmti­staða séu nú þegar tækni­lega gjald­þrota.

Pétur Hafliði Mart­eins­son, einn eig­enda KEX hostel, segir að gjald­þrot Sæmundar í spari­föt­unum hafi verið óum­flýj­an­legt. „Það hafa staðið yfir gríð­ar­legar fram­kvæmdir, fyrst á Hverf­is­göt­unni og síðan bara allt í kringum okkur á KEX í langan tíma. Það hefur allt verið rifið upp þarna, það var 25 metra hola á bak­við hjá okkur þannig að aðgengi að staðnum hefur verið mjög lélegt. Síðan, með hruni WOW air og með færri ferða­mönnum í kjöl­far þess hefur rekst­ur­inn verið gríð­ar­lega erf­iður og það þarf síðan engum að koma á óvart að róð­ur­inn hafi enn þyngst þegar að kór­óna­veiran mætti á svæðið. Það var tekið á það ráð að loka KEX og það verður ekki aft­ur­kvæmt með veit­inga­hlut­ann, því miður. Hann bara skuld­aði of mikið eftir þetta.“

Sárt að fólk missi vinnuna

Pétur segir að gisti­hlut­inn, KEX hostel sjálft, sé ekki farið í þrot en það sé lokað. Hluta­bóta­leiðin svo­kall­aða hafi verið farin þegar kom að starfs­fólki en staðan sé erfið. „Staðan er mjög erfið og þröng og hún var það fyrir. Við vitum ekk­ert hvenær hægt er að opna aftur, það eru auð­vitað engir ferða­menn á land­inu. Mann grunar að þetta verði alls ekki fyrsta gjald­þrotið í þessum geira.“ 

„Mann grunar að þetta verði alls ekki fyrsta gjald­þrotið í þessum geira“ 

Pétur minnir þó á að það sem skipti máli sé að takast á við far­ald­ur­inn. „Þetta er sorg­legt, þetta gjald­þrot, en svona er þetta. Það eru alvar­legri hlutir í gangi á land­inu, fólk er veikt og líður illa og það hafa verið dauðs­föll. Sárast er að við vorum með fólk í vinnu sem nú hefur misst vinn­una, því miður.“

„Ég get ekki ímyndað mér að neinn skemmti­staður muni standa þetta af sér að óbreyttu,“ segir Starri Hauksson, annar eig­enda skemmti- og við­burða­stað­ar­ins Gauksins í mið­borg Reykja­víkur.

Starri segir að verði ekki brugð­ist við og komið til móts við skemmti­staði með stuðn­ingi verði þeir allir órekstr­ar­hæfir. Það verði gríð­ar­lega dýrt spaug, vegna þess mikla fjölda fólks sem vinnur í veit­inga­brans­anum, vegna lista­manna og tækni­fólks sem hafa atvinnu af skemmt­ana­haldi á stöð­unum, og vegna mik­il­vægis stað­anna þegar ferða­þjón­usta tekur við sér að nýju.

Veitingastaðir einnig í vanda

Staðan er önnur hjá veit­inga­stöðum sem margir hverjir hafa fundið sér far­veg með heim­send­ingum. Þannig segir Bragi Skafta­son, einn af eig­endum Vín­stúkunnar tíu sopa, að þó rekst­ur­inn sé erf­iður þar hafi heim­send­ingar á mat gengið vonum framar og séu að fleyta staðnum yfir þá erf­ið­leika sem sam­komu­bannið sé. Hins vegar eru dæmi um veit­inga­staði þar sem staða mála sé mjög erfið. Þannig er búið að loka Grillinu á Hótel Sögu, ein­hverjum sögu­fræg­asta veit­inga­stað lands­ins, um óákveð­inn tíma og þrá­látur orðrómur er um að stað­ur­inn verði ekki opn­aður aftur. 

„Við erum búin að aflýsa yfir hund­rað við­burðum“

Starri Hauksson

Mynd: Úr einka­safni

Hvað varðar skemmti­stað­ina er staðan vit­an­lega sú að þeir eru lok­aðir og verða það um fyr­ir­sjá­an­lega fram­tíð. „Það var held ég eng­inn far­inn að gera sér neinar vonir um að til­slak­an­irnar sem voru kynntar á fundi rík­is­stjórn­ar­innar í gær, og eiga að taka gildi 4. maí, myndu ná yfir skemmti­staði. Það er líka alveg ljóst að það er eng­inn staður niðri í bæ sem getur boðið upp á skemmt­ana­hald þar sem fjölda­tak­mark­anir og tveggja metra fjar­lægð gildir. Það var búið að bóka tals­vert yfir eitt­hund­rað við­burði á Gauknum, langt inn í sum­arið. Við erum búin að aflýsa yfir hund­rað við­burðum, það er allt í frosti og eng­inn veit hvað ger­ist. Það var til dæmis fjöldi af erlendum aðilum sem stóð til að kæmu fram á Gauknum, tón­list­ar­menn, plötu­snúðar og sirku­slista­fólk, sem ekki kemur til lands­ins, auð­vitað ekki. Ég reikna ekki með að hægt verði að fara af stað með ein­hvern rekstur sem nálg­ast það að vera eðli­legur fyrr en í haust,“ segir Starri sem á og rekur Gaukinn ásamt Sólveigu Johnsen.

Tímasetningin vond eftir vondan vetur

Starri bendir á að tíma­setn­ing kór­óna­veiru­far­ald­urs­ins hafi hitt veit­inga­húsa- og skemmti­staða­eig­endur afar illa fyrir, í ljósi veð­ur­fars mán­að­anna á undan. Veður hafi ítrekað verið þannig að veð­ur­að­var­anir hafi verið gefnar út, um helgar og á burð­ar­dögum í skemmti­staða­rekstri. Starri segir að inn­koman hafi því verið lítil þá mán­uði. „Fyrstu tveir mán­uðir árs­ins, jan­úar og febr­úar, voru ein­fald­lega mjög erf­iðir og lítil inn­koma. Það sem eftir var var svo notað til að greiða starfs­fólki laun í mars­mán­uði. Það eru held ég allir búnir með allan slaka sem mögu­lega var til staðar.“

„Ég fékk bara kökk í háls­inn við það sím­tal“

Samtal er yfir­stand­andi við við­skipta­banka og leigu­sala, segir Starri, um það hvort og þá hvaða leiðir séu færar í stöð­unni, svo hægt verði að hefja rekstur Gauksins að nýju þegar aðgerðir vegna Covid-19 far­ald­urs­ins verða afstaðnar. „Það veit svo sem eng­inn hvað kemur út úr því. Við höfum átt frá­bær sam­skipti við okkar birgja sem hafa staðið þétt við bakið á okkur með miklum sóma. Við fengum sím­töl á fyrstu dög­unum í þessu ástandi þar sem haft var sam­band við okkur og okkur tjáð að það yrði staðið við bakið á okkur. Ég fékk bara kökk í háls­inn við það sím­tal.“

Starri undr­ast mjög að ekki hafi verið kynntar neinar aðgerðir til að styðja við fólk sem vinnur í störfum eins og þeim sem tíðkast á skemmti­stöðum, í vakta­vinnum og oft með tak­mörkuð rétt­indi. Í hans huga sé þetta við­kvæmur hópur sem verði að styðja við ef ekki eigi illa að fara. „Ég hef  veru­legar áhyggjur af afkomu fólks sem starfar í veit­inga­geir­anum. Þetta er þannig að margt fólk er að vinna í tveimur, þremur störfum, í vakta­vinnu, og upp­söfnuð rétt­indi eru mjög mis­mikil. Ég hef ekki séð aðgerða­pakka sem eiga að hjálpa þeim, fólk sem lifir á launa­seðli til launa­seð­ils á leigu­mark­aði. Tíminn líður hratt og við þurfum sem sam­fé­lag að finna leiðir til að koma þessu fólki í skjól.“

Listir munu finna sér far­veg að mati Starra en kostn­að­ur­inn sem að fjölda­gjald­þrot í grein­inni myndi leiða af sér væri gríð­ar­legur. „Ég hef ekki áhyggjur af því að listin finni sér ekki leiðir, það mun ger­ast. En stað­irnir sem nú eru í rekstri verða ekki til staðar í þeirri mynd sem þeir eru núna fyrir list­ina. Það hlýtur því að þurfa að koma til ein­hver opin­ber stuðn­ingur við þessa rekstr­ar­að­ila, mik­il­vægi þess­ara staða er svo mikið í menn­ing­ar­legu til­liti og einnig þegar ferða­þjón­ustan kemst aftur á fæt­urna. Ef við gerum ekki neitt, ef ekki kemur til ein­hver stuðn­ingur, blasir bara við fjölda­gjald­þrot í grein­inni með þeim gríð­ar­lega kostn­aði sem því fylgir.“