Foreldrar trans barna óttast um velferð barna sinna eftir að þjónustuteymi Barna- og unglingageðdeildar Landspítala, BUGL, sem sinnt hefur þeim börnum var lagt niður í byrjun árs. Dæmi eru um foreldra sem hafa haft börn sín á sjálfsvígsvakt sem nú eru mjög uggandi.

Framkvæmdastjóri Samtakanna ´78 gagnrýnir stjórnvöld og yfirstjórn Landspítala harðlega og bendir á að lögum samkvæmt skuli teymi sem þetta vera starfandi á BUGL. Lögin sem mæli fyrir um það, lög um kynrænt sjálfræði, séu ekki nema ríflega hálfs árs gömul og það sé ekki nóg að setja lög til að láta Ísland líta vel út á regnbogakortum, það þurfti að framfylgja þeim.

Í byrjun ársins fengu foreldrar trans barna upplýsingar um að teymi sem hélt utan um þjónustu fyrir trans börn á BUGL hefði verið lagt niður. Eftir því sem Daníel E. Arnarson, framkvæmdastjóri Samtakanna ´78 segir Stundinni hafa 45 eða 46 börn verið í virkri þjónustu hjá BUGL vegna kynvitundar sinnar eða kyntjáningar. Mörg þeirra barna eru á viðkvæmu stigi í þroska og kynþroski þeirra að bresta á. Niðurlagning teymisins veldur þeim börnum og fjölskyldum þeirra því mikilli angist og vanlíðan.

Foreldrar fengu áfall

Daníel segir að rannsóknir sýni fram á að trans börn séu gríðarlega viðkvæmur hópur, sem sé útsettur fyrir andlegri vanlíðan, í aukinni hættu er varðar sjálfskaða og tíðni sjálfsvíga sé marktækt hærri hjá þeim en öðrum viðmiðunarhópum. „Við höfum mikið bent á kanadíska rannsókn sem var gerð fyrir ekki svo mörgum árum því hún er bæði stór, með stórt þýði og mikla svörun. Í henni kemur skýrt fram að það að trans börn njóti viðurkenningar og að það að þau fái sérfræðiþjónustu, eins og þá sem þeim var veitt á BUGL, eru lykilþættir til að vinna gegn vanlíðan þeirra, að draga úr sjálfskaða og draga úr sjálfsvígshættu. Það eru úti í þjóðfélaginu foreldrar sem hafa verið með börnin sín á sjálfsvígsvakt og eru mjög hrædd um þau, eftir að þjónustuteymið var lagt niður. Foreldrar fengu áfall í janúar þegar þau fengu þessar fréttir.“

„Það hefur engan tilgang setja lög svo að Ísland líti vel út á einhverju regnbogakorti ef það er síðan ekkert farið eftir þeim“

Samtökin ´78, Trans Ísland og Trans vinir, hagsmunasamtök foreldra og aðstandenda trans barna og ungmenna á Íslandi, hafa af þessu tilefni sett af stað undirskriftasöfnun þar sem skorað er á yfirvöld heilbrigðismála að bregðast tafarlaust við og sjá til þess að þjónustan bjóðist áfram.

Daníel segir að enginn hafi búist við að svona myndi fara, þó vitað hafi verið að staðan væri viðkvæm. „Að BUGL og Landspítalinn skuli vera svona fátæk af starfsfólki og ekki samkeppnishæf varðandi launagreiðslur, ég held að enginn hafi búist við því að staðan væri svona veik. Staðan er enn erfiðari en ætla mætti í raun, heilbrigðisráðherra getur ekki leyst hana á morgun þó hún myndi veita hálfum milljarði til verksins því í allt of langan tíma hefur hlutunum verið leyft að drabbast niður. Það hefur orðið gríðarlegur spekileki af BUGL og það hefur ekki tekist að byggja þar upp stofnanaminni hvað þennan málaflokk varðar.“

Verið er að brjóta lög

Daníel bendir á að stjórnvöld séu með þessu að brjóta nýsett lög um kynrænt sjálfræði. Í lögunum segir: Á barna- og unglingageðdeild Landspítala skal starfa teymi sérfræðinga um kynvitund og ódæmigerð kyneinkenni. Daníel segir ótrúlegt að ekki hafi liðið lengri tími en hálft ár frá setningu laganna og þar til þessari stöðu hafi verið leyft að koma upp. „Það sem pirrar mig hvað mest er að í lögunum sem tóku gildi 1. júlí í fyrra, það er ekki lengra síðan, kemur skýrt fram að það eigi að vera starfandi teymi sem þetta. Það er verið að brjóta lög og það er verið að brjóta á réttindum trans barna. Það hefur engan tilgang setja lög svo að Ísland líti vel út á einhverju regnbogakorti ef það er síðan ekkert farið eftir þeim.“