Nóta­skipið Sig­hvatur Bjarna­son frá Vest­manna­eyjum er nú notað til að hreinsa sjó­kvíar lax­eld­is­fyr­ir­tæk­is­ins Arnarlax í Hrings­dal í Arn­ar­firði af dauðum eld­is­laxi.  4.000 tonn af laxi er í fimm kvíum fyr­ir­tæk­is­ins í Arn­ar­firði. Um er að ræða á að giska 100 tonn af dauðum laxi sam­kvæmt sam­kvæmt Gísla Jónssyni, yfir­manni fisk­sjúk­dóma hjá Mat­væla­stofnun, sem fylgst hefur með hverju skrefi Arnarlax á síð­ustu dögum vegna erf­iðra aðstæðna sem komið hafa upp í rekstri fyr­ir­tæk­is­ins í Arn­ar­firði. 

Mikll laxa­dauði hefur verið í kví­unum upp á síðkastið og safn­ast dauður eld­is­lax sem kom­inn er í slát­ur­stærð, 6 til 9 kíló, fyrir á botni kví­anna. Hefur verið brugðið á það ráð að fá skipið frá Vest­manna­eyjum til að hreinsa kví­arnar af dauða lax­inum.  

Óheilla­þróun en gott sam­ráðGísli segir að þró­unin hjá Arn­ar­laxi hafi verið slæm vegna ýmis konar aðstæðna en að gott sam­ráð sé milli Mat­væla­stofn­unar og fyr­ir­tæk­is­ins.

„Með því versta“ á Vestfjörðum

Gísli Jónsson segir að mikið og gott sam­ráð hafi verið á milli Arnarlax og Mat­væla­stofn­unar í mál­inu. „Við erum búnir að fylgj­ast mjög vel með þróun mála. Þetta hefur verið smá óheilla­þróun og það hefur margt lagst á eitt að skapa erf­iðar aðstæður. Það er von á skipi á morgun frá Danmörku til að hjálpa til við slátrun. Við höfum lagt blessun okkar yfir það að fá skip til að hreinsa upp dauðan fisk. Þetta er aðal­lega ein kví þar sem er dauður fiskur. Þetta mun létta á þeirri kví,“ segir Gísli þegar hann er spurður um aðkomu Mat­væla­stofn­unar að því að fá Sighvat Bjarna­son til að hreinsa upp dauða eld­is­lax­inn úr kví­unum. 

Gísli segir að laxa­dauð­inn sé með því versta sem hann hafi orðið vitni að á Vest­fjörðum eftir að Arnarlax hóf starf­semi þar. „Þá er best að fá bara öfl­ugt skip til að dæla fisk­inum upp á meðan hann er sem ferskastur til að hægt sé að nýta hann,“ segir Gísli.

Tekið skal fram, til að forð­ast mis­skiln­ing, að dauði eld­is­lax­inn sem er plokk­aður upp úr kví­unum er nýttur í fiski­mjöl og annað slíkt en ekki til mann­eldis.

Gísli skýtur á að um sé að ræða um það bil 100 tonn af eld­is­laxi sem hafi drep­ist.  „Ég held að það borgi sig ekk­ert að vera að skjóta á hvað þetta er mikið en lík­lega eru þetta um 100 tonn. Þetta er spíralll sem er fljótur að vinda upp á sig. Þessi rekstur má ekki við svona veðri,“ segir hann. 

Gísli talar um að sam­ráð Mat­væla­stofn­unar hafi auk­ist mikið eftir að nýr for­stjóri tók við for­stjóra­starf­inu hjá Arn­ar­laxi. „Það er mjög gott sam­ráð á milli okkar og Arnarlax. Nýi for­stjór­inn Björn Hemre hringir jafn­vel oft á dag og þeir vilja hafa allt á hreinu sín megin. Þau eiga allt hrós skilið,“ segir Gísli. 

Hjálpar til með dauða eld­is­lax­innSkipið Sig­hvatur Bjarna­son frá Vest­manna­eyjum hjálpar til við að losa dauða lax­inn úr eld­iskví­unum í Arn­ar­firði.

Nótna­skipið Sig­hvatur Bjarna­sonSkipið sem hreinsar upp dauða eld­is­lax­inn sést hér á mynd frá Marine Traffic fyrir utan Bíldudal.

Framkvæmdastjórinn vill ekki tjá sig

Á heima­síðum þar sem fylgj­ast má með umferð skipa sést að Sig­hvatur Bjarna­son, sem er í eigu útgerð­ar­innar Hugins ehf. í Vest­manna­eyjum, er stað­settur upp í harða landi í Arn­ar­firði.

Aðspurður um hvort Huginn hafi leigt skipið til Arnarlax til að hreinsa dauðan lax upp úr eld­iskvíum segir Páll Þór Guð­munds­son fram­kvæmda­stjóri að hann tjái sig ekki um málið. „Ég hef ekk­ert með þetta að gera. Ég svara þessu bara ekki,“ segir Páll í síma­sam­tali. Sig­hvatur Bjarna­son veiðir að öllu jöfnu loðnu og síld í nót en það eru slík skip sem stundum eru notuð til að hreinsa eld­iskvíar af dauðum fiskum. 

Stundin hefur heim­ildir fyrir því að ferðir Sighvats Bjarna­sonar, sem sigldi frá Eyjum til Vest­fjarða, hafi helst ekki átt að fara hátt. 

Mogginn: Mikill laxadauði

Morg­un­blaðið greindi frá því fyrir nokkrum dögum að mik­ill laxa­dauði hefði átt sér stað í kví­unum í Arn­ar­firði vegna erf­iðra aðstæðna, kulda og óveð­urs. Blaðið sagði slátr­unin hafa legið niðri þó fisk­ur­inn væri kom­inn í eld­is­stærð.

Áður­nefndur Gísli Jónsson, dýra­læknir fiski­sjúk­dóma hjá Mat­væla­stofnun, sagði þá að slát­ur­fiskur hefði hlað­ist upp án þess að hægt væri að gera eitt­hvað í því. „Við höf­um séð að það hef­ur stefnt í óefni út af því að það hef­ur hlað­ist upp slát­ur­lax,“ sagði hann í sam­tali við blaðið. 

Gísli lýsti því svo hvernig sam­bland af kulda og vondu veðri getur skapað skil­yrði sem erfitt er við að eiga fyrir lax­eld­is­fyr­ir­tækin þannig að bakt­er­íur byrji að grass­era í eld­iskví­unum sem auka og hraða laxa­dauð­anum. „Síðan við þess­ar aðstæður, þegar hiti í sjó er kom­inn niður í tvær og hálfa gráðu vill fisk­ur­inn oft færa sig niður og þegar þess­ar óveð­urs­lægðir eru svona djúp­ar þá eru straum­köst­in al­veg gíf­ur­leg. Við þess­ar aðstæður er lít­ill hluti fisks­ins sem nudd­ar sér við nót­ina og það er nóg til þess að bakt­erí­ur og ákveðnir sýkl­ar sem valda sár­um kom­ist í fisk­inn. Það get­ur leitt til dauða á ein­hverj­um vik­um,“ sagði Gísli við Morg­un­blaðið. 

Dælingin á dauða lax­inum úr eld­iskví­unum er svo næsta skrefið í þeirri óheilla­þróun sem Gísli lýsti þarna. 

Ekki náð­ist í Björn Hemre, for­stjóra Arnarlax, fyrir birt­ingu frétt­ar­innar þar sem hann var á fundi.

Kjartan Ólafsson, stjórn­ar­for­maður og einn stærsti eig­andi Arnarlax, segir að laxa­dauð­inn sé svip­aður og hjá fyr­ir­tæk­inu í fyrra. „Mér virð­ist þetta vera svipað og í fyrra en er þó heldur fyrr á ferð­inni,“ segir hann.