Ný tækifæri fyrir íslenska listamenn við virta stofnun í Berlín

Íslenskir mynd­list­ar­menn munu geta iðkað list sína við Kün­stler­haus Bet­hanien stofn­un­ina í Berlín næstu fimm árin vegna nýs sam­komu­lags sem fjár­magnað er af mennta- og menn­ing­ar­mála­ráðu­neyt­inu og einka­að­ilum. Anna Rún Tryggva­dóttir mynd­list­ar­maður hefur verið við stofn­un­ina und­an­farið ár og segir samn­ing­inn vera ein­stakt tæki­færi fyrir íslenska lista­menn. Sýning hennar var opnuð í gær.

„Stofn­unin er fimm­tíu ára gömul og mjög rót­gróin hér í borg­inni,“ segir Anna Rún. „Síðustu 25 ár hefur hún ein­beitt sér að því að hýsa mynd­list­ar­menn og stuðlað að tengsla­myndun þeirra inn í Evrópu. Þetta er í fyrsta skiptið sem ríkið gerir samn­ing um vinnu­stofu­stofnun af þessu tagi, þannig að þetta er mjög stórt skref fyrir íslenska lista­menn og lista­senu.“

Verkin taka breytingum á sýningu

Anna Rún hefur verið búsett í Berlín frá 2016, en sýnir reglu­lega í íslenskum lista­söfnum og starfar við leik­mynda- og bún­inga­gerð í leik­húsi, auk þess að hafa nýlega snúið sér að heim­ild­ar­mynda­gerð með mynd­inni KAF um frum­kvöðla­starf­semi í ung­barna­sundi. Í vinnu sinni hefur Anna Rún mikið unnið með efn­is­lega ferla í nátt­úr­unni og taka lista­verk hennar gjarnan breyt­ingum á meðan sýn­ingar standa yfir.

Hún segir dvöl sína hjá Kün­stler­haus hafa verið sér mjög gagn­lega. „Þetta sam­komu­lag er bæði menn­ing­ar­lega og fjár­hags­lega þýð­ing­ar­mikið fyrir lista­menn,“ segir hún. „Núna munu fimm íslenskir lista­menn fá að dvelja hér á næstu fimm árum. Síðan ég kom inn hef ég hitt tugi fólks; sem eru blaða­menn, sýn­inga­stjórar, list­fræð­ingar og fleira. Kün­stler­haus getur boðað til sín fólk úr list­heim­inum í krafti stöðu sinnar og það er ótrú­lega góð leið til að byggja upp tengsla­net.“

Anna Rún segir ekki margar slíkar leiðir færar fyrir mynd­list­ar­menn. „Sér­stak­lega þegar fólk kemur inn í nýja borg, þá er erfitt að kynna sig. Það getur verið mjög snúið og í borg eins og Berlín, sem er upp­full af lista­mönnum, getur maður ekki gengið upp að hverjum sem er til að fá fólk í vinnu­stofu­heim­sókn. Það er erfitt í fag­inu hvað maður þarf að vera með mikið á bak við sig til að fá áheyrn, en þannig er það alls staðar. Kün­stler­haus Bet­hanien hefur mikla vigt í því sam­hengi.“

Vinnu­stofu­dvölin felur í sér vinnu­að­stöðu fyrir mynd­list­ar­mann­inn og stuðn­ings­net. Auk þess heldur stofn­unin utan um sýn­ing­ar­hald, útgáfu og ýmsa við­burði fyrir lista­menn­ina sem þar dvelja. Á meðan vinnu­stofu­dvöl stendur heldur hver lista­maður einka­sýn­ingu á vegum Kün­stler­haus Bet­hanien.

Á sjötta hundrað í Berlín

Umsókn­ar­ferlið fer af stað á næst­unni. „Það er mik­ill fengur að þessu sam­starfi fyrir íslenskt mynd­list­ar­fólk og menn­ing­ar­líf,“ var haft eftir Lilju Alfreðs­dóttur, mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra, í til­kynn­ingu Kynn­ing­ar­mið­stöðvar íslenskrar mynd­listar. „Það hefur sýnt sig að vinnu­staða­dvöl af þessu tagi getur verið ómet­an­legur stökk­pallur og Kün­stler­haus Bet­hanien er ein virtasta stofnun á þessu sviði í Evrópu og þótt víðar væri leitað.“

Talið er að á sjötta hund­rað Íslend­inga búi í Berlín og að um helm­ingur þeirra starfi við eða leggi stund á listir. „Ég held að Berlín sé án efa stærsta höfn íslenskra lista­manna utan Íslands,“ segir Anna Rún. „Mynd­list­ar­menn hafa komið hingað í gegnum nám, starfs­nám eða skipti­nám en svo eru margir sem ein­fald­lega kjósa að vera hérna.“

Sýning Önnu Rúnar í Kün­stler­haus ber tit­il­inn „An Ode -Pori­feral Phases“ og var opnuð 16. jan­úar. „Sýningin er inn­setn­ing á skúlp­t­úrum, sem verða eins konar karakt­erar í list­rænu rann­sókn­ar­ferli,“ segir hún. „Ég er að vinna með grjót, svampa og tækni­búnað, og eitt dautt tré sem fannst í skógi fyrir utan Berlín. Tréð var reyndar alls ekki dautt, heldur fyllti vinnu­stof­una mína af maurum, bjöllum og góðri lykt.“

Gerði heimildarmynd um ungbarnasund

Anna Rún hefur staðið í ströngu und­an­farið, en heim­ild­ar­myndin KAF, eftir hana, Elínu Hans­dóttur og Hönnu Björk Vals­dóttur, var frum­sýnd í Berlín á dög­unum. „Hún var heims­frum­sýnd á Salem-hátíð­inni í Massachusettes í vor og er búin að flakka á milli hátíða, en er komin núna í almenna sýn­ingu í mörgum borgum Þýska­lands. Ég hef ekki verið í kvik­mynda­gerð áður. Hanna Björk kemur úr þessum heimi, en við Elín erum mynd­list­ar­menn og við fengum þessa hug­mynd allar saman. Þegar maður býr á Íslandi, eins og ég gerði á þessum tíma, er ótrú­legt að maður getur daðrað við hug­mynd­ina um að gera heim­ild­ar­mynd, svo allt í einu er maður að gera heim­ild­ar­mynd og fimm árum síðar búinn að gera heim­ild­ar­mynd,“ segir hún og hlær.

Heim­ild­ar­myndin KAFAnna Rún tók sín fyrstu skref í kvik­mynda­gerð við mynd­ina um ung­barna­sund.

Myndin gefur inn­sýn í heim þroska­þjálfans Snorra Magn­ús­sonar sem hefur þróað kennslu­að­ferðir í ung­barna­sundi frá upp­hafi tíunda ára­tug­ar­ins. Hún var tekin upp í Skála­túns­laug í Mos­fellsbæ þar sem ung­börnin kom­ast í sín fyrstu kynni við hina ramm­ís­lensku sund­lauga­menn­ingu.

„Kvik­mynda­formið var mér mjög kunn­ugt þó ég hafi ekki unnið með það áður, sem mynd­list­ar­maður er ég upp­tekin af því hvernig við skynjum og tengj­umst sjálfum okkur og umhverfi okkar,“ segir Anna Rún. „Að verða for­eldri er ein stærsta  lífs­reynsla sem maður upp­lifir og okkur lang­aði að gera hluta af þeim upp­lif­unum skil í heim­ild­ar­mynd­inni. Snorri er mjög merki­legur maður, nán­ast eins konar barna­hvísl­ari, og rýmið sem hann býður nýbök­uðum for­eldrum og ung­börnum upp á er ein­stakt. En þetta tíma­bili í lífi for­eldra og í lífi hverrar mann­eskju, að vera ung­barn, liggur líka til grund­vallar í mynd­inni. Hvaða áhrif hafa þessi fyrstu tvö ár sem eng­inn man út lífið okkar? Ég held að þarna sé lagður grunnur að mörgu til fram­tíðar.“

„Hvaða áhrif hafa þessi fyrstu tvö ár sem eng­inn man út lífið okkar?“

Anna Rún segir mynd­ina þannig hafa orðið til á mörkum mynd­listar og heim­ild­ar­mynda­gerðar. „Hvernig við nálg­umst við­fangs­efnið og hvað við drögum fram sprettur fram úr því hvaða bak­grunn við höfum,“ segir hún. „Við hugs­uðum til dæmis mikið um hvernig við gætum notað vatnið í sund­laug­inni inn í sög­una, sem eins konar sögu­per­sónu. Auðvitað hugsa allir kvik­mynda­gerð­ar­menn mikið um myndefnið, en þessar áherslur voru mér og okkur sér­stak­lega hug­leiknar sem mynd­list­ar­maður.“