Það er allur gangur á því hvað Cardew-fjöl­skyldan er að sýsla þegar klukkan slær sex á aðfanga­dags­kvöld. Eitt er víst að þar ganga fjöl­skyldu­með­limir ekki upp­á­búnir og hátíð­legir á milli hver ann­ars í skreyttu og skrúbb­uðu húsi, faðm­ast og segja hátíð­lega: Gleðileg jól! Húsið þeirra er ekki skreytt og það stendur ekk­ert jóla­tré í stof­unni. Meiri líkur eru á að þau séu að spila, jafn­vel á nátt­föt­unum, eða bara á leið­inni út í göngutúr með hund­inn.

„Nei, nei, ekki mér að minnsta kosti. Ég man ekki einu sinni eftir því hvernig það er að halda jól,“ segir yngsta systkinið, Harriet, þegar þau systk­inin eru spurð að því hvort þeim þyki ekk­ert skrýtið að halda ekki jól, eins og allir aðrir í kringum þau gera. Það er heldur ekki skrýtið að Harriet muni lítið eftir þeim tíma. Hún var fjög­urra ára þegar fjöl­skyldan hélt síð­ast jól, árið 2008. „Það varð hrun þarna um haustið og beint í kjöl­farið á því fóru allir með gleði og söng inn í jóla­há­tíð­ina. Það var þá sem fór að sækja að mér mik­ill efi. Mér fannst við ennþá vera að moka upp á þennan haug af ofgnótt og að allir ætl­uðu að halda því áfram, umhugs­un­ar­laust,“ útskýrir Kristín Cardew, mamma barn­anna fjög­urra. „Þetta var svo­lítið eins og þegar maður gengur um með stein í skónum. Þetta fór að trufla mig, svo ágerð­ist sú til­finn­ing, þangað til ég fann að ég yrði að díla við það. Mig lang­aði að vita hvort þessi jóla­andi sem allir væru að tala um, væri raun­veru­lega til. Söknum við þess, ef við höldum ekki jól?“

Eins og að fylgjast með raunveruleikaþætti

Svarið var nei. Að minnsta kosti hjá for­eldr­unum, sem hafa ekki áhuga á að snúa aftur til fyrri tíma. Eftir því sem frá líður fjar­lægj­ast þau sið­inn og þau eiga erf­ið­ara með að tengja við hann. „Í fyrsta sinn sem við héldum ekki jól leið okkur eins og við værum að stel­ast til þess að gera eitt­hvað sem við máttum ekki. Það var ein­hvern veg­inn absúrd að sleppa þessu bara. Núna líður mér alltaf meira og meira eins og við séum statistar í raun­veru­leika­þætti, sem við erum inni í en tökum ekki þátt í. Ég veit þetta er að hell­ast yfir landið, þegar ég fer að heyra þessa spurn­ingu út undan mér út um allt: „Hvað á ég að kaupa handa þessum, sem á allt?“ Svo koma jólin og þá klæða allir sig upp og það er eins og fólk taki sér ein­hvers konar hlut­verk. Þetta verður næstum því eins og leik­rit. Það er alveg magnað að horfa á þetta utan frá, sjá hvernig þetta byrjar allt saman, magn­ast og tekur allt yfir.“