Svæsin bruna­lykt finnst nú víða í Reykja­nesbæ en kvört­unum hefur rignt yfir Umhverf­is­stofnun sem er nú að skoða málið. Bruna­lyktin kemur frá hinu umdeilda kís­il­veri United Silicon en líkt og Stundin hefur áður greint frá vill eng­inn kann­ast við það hjá danska ráð­gjafa­fyr­ir­tæk­inu COWI að hafa búið til meng­un­ar­spá fyrir verk­smiðj­una sem skilað var inn til Umhverf­is­stofn­unar og lögð var til grund­vallar starfs­leyfis fyr­ir­tæk­is­ins.

Stundin hafði sam­band við for­svars­menn United Silicon til þess að spyrj­ast fyrir um umrædda mengun sem berst frá verk­smiðj­unni en engin svör höfðu borist þegar fréttin var birt. Um leið og svör ber­ast þá verður fréttin upp­færð.

Samkvæmt heim­ildum Stund­ar­innar hefur verk­smiðjan átt í erf­ið­leikum með hreinsi­búnað sem er tengdur eina ofn­inum sem hefur verið gang­settur. Hann er sá fyrsti af fjórum sem kís­il­verið hyggst keyra á allan árs­ins hring. Samkvæmt sömu heim­ildum slökkn­aði óvænt á ofn­inum þegar verið var að gang­setja hann en nú er búið að gera við þá bilun.

Hvað með heilsu íbúa?

Samkvæmt upp­lýs­ingum frá Umhverf­is­stofnun er málið í gaum­gæfi­legri skoðun en stofn­un­inni bár­ust fjöl­margar kvart­anir í gær frá íbúum Reykja­nes­bæjar. Ekki hafi verið búist við lykt­mengun frá verk­smiðj­unni en eftir því sem Stundin kemst næst berst ekki þessi svæsna bruna­lykt frá kís­il­veri Elkem á Grund­ar­tanga. Staðan nú hafi því komið á óvart.

„Ógeðs­lega lykt í loft­inu“

Þá hafa fjöl­margir lýst yfir óánægju sinni á sam­fé­lags­miðl­unum en í hópi sem ætl­aður er íbúum Reykja­nes­bæjar eru ráða­menn bæj­ar­fé­lags­ins meðal ann­ars gagn­rýndir: „Hvað voru þeir sem ráða hér að spá? Hvað með heilsu íbúa. Þetta er ekki i lagi.“ Þá seg­ist annar íbúi hafa vaknað með haus­verk og „ógeðs­lega lykt í loft­inu“ í morgun en sá sagði ljóst að verk­smiðjan væri „stór­hættu­leg heilsu allra hér í Reykja­nesbæ.“ Engar upp­lýs­ingar hafa borist frá Reykja­nesbæ aðrar en þær að haft hafi verið sam­band við verk­smiðj­una sem ætli sér að koma skýr­ingum á fram­færi í hér­aðsmiðl­inum Vík­ur­fréttum.

Íbúar á Facebook Þetta er á meðal þess sem íbúar Reykja­nes­bæjar deila nú á milli sín á sam­fé­lags­miðl­unum.

Mynd: Af Facebook

Eykur ekki traust

Lyktin sem íbúar finna nú eykur ekki traust á frek­ari stór­iðju í Helguvík en nú reynir önnur kís­il­verk­smiðja, Thorsil, að fá útgefið starfs­leyfi í bæj­ar­fé­lag­inu. Enn er hægt að senda inn athuga­semdir vegna þess leyfis inni á vef Umhverf­is­stofn­unar. Inni í hóp íbúa Reykja­nes­bæjar á Facebook eru þeir hvattir til þess að skila inn athuga­semdum en sú sem setti inn færsl­una hvetur fólk sér­stak­lega „...vegna þess hvernig þetta er orðið í dag en það er ógeðs­leg lykt hér dag­lega vegna United Silicon.“

United Silicon er umdeilt fyr­ir­tæki líkt og Stundin hefur marg­sinnis greint frá. Hvort sem það er dul­ar­full umhverf­is­mats­skýrsla fyr­ir­tæk­is­ins, umdeild við­skipta­saga eig­and­ans, meng­un­ar­spáin sem eng­inn kann­ast við að hafa gert, sú stað­reynd að eig­and­inn neitar að gera sér­kjara­samn­inga, deilur við verk­tak­ana sem byggðu verk­smiðj­una eða stærð hennar sem er í engu sam­hengi við skýrslur fyr­ir­tæk­is­ins, virð­ast fáar fréttir ber­ast frá fyr­ir­tæk­inu sem hægt er að flokka sem jákvæðar. Íbúar virð­ast van­treysta verk­smiðj­unni og þeim fram­tíð­ar­á­formum bæj­ar­yf­ir­valda að auka stór­iðj­una í bak­garði bæj­ar­fé­lags­ins.

Úr frétt Stund­ar­innar um dul­ar­fullu mats­skýrslu United Silicon:

Eig­enda­slóðin er flókin og ekki liggja fyrir upp­lýs­ingar um raun­veru­lega eig­endur þeirra. Þó er ljóst að Magnús Ólafur Garð­ars­son er einn eig­enda verk­efn­is­ins í Helguvík og hefur einnig verið sá eini sem komið hefur fram í fjöl­miðlum vegna þess.

Gert að segja upp ella verða rekinn

Magnús Ólafur starf­aði hjá ráð­gjafar- og verk­fræði­stof­unni COWI en fyr­ir­tækið er danskt og starfa hjá því um sex þús­und manns. COWI var skrifuð fyrir meng­un­ar­spá sem bæði fyrsta verk­efnið, Iceland Silicon Corporation, og það síð­ara, United Silicon, skil­aði inn til Umhverf­is­stofn­unar sem hluta af mati á umhverf­is­á­hrifum við fram­leiðslu kís­ils í Helguvík.

COWI sver hins vegar af sér umrædda spá og krafð­ist þess við Umhverf­is­stofnun að nafn fyr­ir­tæk­is­ins væri afmáð af fylgi­gögnum sem fylgdu mats­skýrsl­unni sem Magnús Ólafur bjó til í tengslum við verk­efnin tvö. Í dag, á vef­síðu Umhverf­is­stofn­unar, er hægt að sjá umrædda mats­skýrslu og er þar búið að taka út nafn COWI við svo­kall­aða AIRMOD-loft­dreif­ing­ar­út­reikn­inga á fylgi­skjölum. Þrátt fyrir kröfu COWI um að nafn fyr­ir­tæk­is­ins verði afmáð þá var það aðeins gert að hluta til. Enn stendur í skýrsl­unni: „Alþjóð­lega verk­fræði­stofan COWI í Danmörku gerði árið 2008 loft­dreifi­líkan fyrir Helgu­vík­ur­svæðið ...“ Samt vill eng­inn kann­ast við það hjá fyr­ir­tæk­inu að hafa unnið umrætt líkan.