Dag­setrið var staður þar sem heim­il­is­lausir og fólk í vímu­efna­vanda gat fengið skjól yfir dag­inn. Nú er hins vegar búið að selja hús­næðið að Eyjaslóð 7 þar sem Dag­setrið var til húsa og loka starf­sem­inni. Það gerð­ist þann 16. ágúst, þegar það þurfti að tæma húsið. Það þýðir að ein­stak­lingar sem eiga hvergi heima og nýttu sér áður aðstöð­una geta hvergi leitað skjóls yfir dag­inn, ekki nema rétt á meðan Súpu­eld­húsið hjá Hjálp­ræð­is­hernum er opið í hádeg­inu. 

Rannvá Olsen er for­stöðu­kona Dag­setr­ins. Hún hefur áhyggjur af ástand­inu og segir brýnt að bregð­ast við. Það segir líka einn úr þessum hópi sem blaða­maður Stund­ar­innar hitti á förnum vegi þar sem hann var staddur í Fógeta­garð­inum, að drepa tím­ann í rign­ing­unni þar til hann kemst inn í Súpu­eld­húsið í kvöld. Hann þakk­aði fyrir að eiga góða úlpu en sagð­ist þurfa að kom­ast eitt­hvert inn svo hann gæti saumað hana saman þar sem hún hefur rifnað og fest á hana tölur.

Hugsar til látinna félaga

Herbert Mar­ín­ós­son er 73 ára gam­all borg­ar­búi sem á ekk­ert þak yfir höf­uðið. Hann harmar að Dag­setr­inu hafi verið lokað. „Þetta raskar leiðum, göngu­leiðum um borg­ina. Maður fer yfir­leitt eftir fastri rútínu um borg­ina. Þetta raskar því hvaða leiðir maður fer.

Svo er vet­ur­inn framundan. Allt á þessu landi bygg­ist á veðri og vindum. Það getur orðið alveg skjól­laust í vetur ef engin afdrep eru. Þetta var okkar eina hald­reipi,“ segir Herbert í sam­tali við Stundina. „Það er ótækt að vera úti í svona vatns­veðri eins og var fyrri­part­inn í dag. Það er nú búið að stytta upp, sem betur fer. Það á að vera prýð­is­veður á morgun en það er aldrei á vísan á róa með þetta.“

Hann hugsar til þeirra sem hafa lát­ist á göt­unni. „Auðvitað hefur maður áhyggjur af því. En maður ræður ekk­ert við það,“ segir hann hugsi og bætir því við að vand­inn sé að hluta til Útlend­inga­stofn­unnar. „Meiri hluti þeirra sem sækja í skýlið eru útlend­ingar.“

„Allt á þessu landi bygg­ist á veðri og vindum. Það getur orðið alveg skjól­laust í vetur ef engin afdrep eru.“

Reyna að semja við borgina

Nú standa yfir við­ræður við borg­ina. „Við erum að reyna að gera samn­ing við borg­ina,“ segir Rannvá, „ég get ekki greint betur frá því að svo stöddu en ég von­ast eftir sam­starfi við borg­ina varð­andi þennan mála­flokk. Við erum búin að sinna honum svo lengi, byrj­uðum árið 2007 og svo kom borgin inn í þetta seinna. Þannig að Hjálp­ræð­is­her­inn hefur verið að sinna þessu svo­lítið einn en við viljum fá borg­ina til að hjálpa okkur með þetta, því þetta snýst um borg­ar­búa.“

Á meðal þeirra sem hafa verið að nýta úrræðið eru bæði Íslend­ingar og útlend­ingar, sem eru heim­il­is­lausir, margir í neyslu áfengis eða vímu­efna en ekki allir. Þótt búið sé að loka Dag­setr­inu eru Borg­ar­verðir enn að störfum og sinna heim­il­is­lausu fólki á dag­inn ef það er í vand­ræðum. „Nú geta þeir reyndar ekki keyrt þá í Dag­setrið þannig að fólk fer þá í fanga­klefa eða til okkar. Sem er alls ekki slæmt. Fólk er þá ekki á göt­unni á meðan,“ segir Rannvá. „Annars labbar fólk bara úti á meðan staðan er svona. Að sjálf­sögðu er brýnt að bregð­ast við.“

Herbert furðar sig þó á því hvað hann sér borg­ar­verð­ina sjaldan. „Þeir sjást varla. Þeir vita ekk­ert hvað þeir eiga að gera og fara aðal­lega með fólk í fanga­klefa. En þótt þeir fari ekki út í Örfirsey þá gætu þeir farið leiðir innan bæjar til að koma okkur á milli staða. Þetta bygg­ist á því að kom­ast ein­hvers staðar inn og á milli staða. Ég er ekki göngu­fær.“

Veturinn framundan 

Rannvá segir að á milli 18-40 manns hafi leitað dag­lega í Dag­setrið, eftir því eftir því hvað langt var liðið á mán­uð­inn. „Stundum áttu allir pen­ing­inn og þá komu fáir. Stundum átti eng­inn pen­ing og þá komu allir. Það fór eftir því hvenær þeir voru ríkir og hve lengi. Oftast voru þetta um þrjá­tíu ein­stak­lingar sem voru að koma dag­lega.“

Hún þakkar fyrir að vet­ur­inn sé ekki skoll­inn á og von­ast til þess að hægt verið að grípa til ráð­staf­ana áður en það ger­ist. „Það er ekki orðið svo kalt núna þótt dag­ur­inn í dag hafi verið hund­leið­in­legur. En það þarf að hugsa þetta vand­lega fyrir vet­ur­inn. Og vet­ur­inn byrjar svo snemma, í októ­ber, nóv­em­ber er orðið kalt og hrátt og leið­in­legt. Að sjálf­sögðu þarf að gera eitt­hvað í þessu.“ 

„Þeir vita ekk­ert hvað þeir eiga að gera og fara aðal­lega með fólk í fanga­klefa.“

Á götunni í átta ár

Herbert hefur verið heim­il­is­laus frá árinu 2007. Þá fékk hann reikn­inga fyrir við­gerðum á hús­inu sem hann taldi ranga og neit­aði að borga. „Þeir þrjósk­uð­ust við og mér var hent út. Þetta voru vit­lausir reikn­ingar sem ég fékk út af við­gerð­unum á Skúla­götu og annað eftir því. Það vant­aði heila brú í þetta en þeir neit­uðu að end­ur­semja og bættu seð­il­gjöldum ofan á, og enda­lausum kostn­aði. Þetta var eins og pýramíti sem byggð­ist upp.“

Veturinn 2009-2010 hafði hann aðgang að geymslu­hús­næði í Yrsu­fell­inu þar sem hann gat farið inn og yljað sér. Síðan var því lokað haustið 2010. „Þá fór ég í skýlið.“

Aðspurður hvað haldi honum gang­andi, öll þessi ár í hark­inu, seg­ist hann ekki vitað það lengur. „Ég er hættur að hugsa út í það.“