Hagn­að­ar­tölur íslensku bank­anna hafa á liðnum árum vakið athygli og jafn­vel sterk við­brögð í íslensku sam­fé­lagi, sem verið hefur að ná sér aftur á strik eftir heims­sögu­legt fjár­mála­hrun árið 2008. Hagnaður stóru bank­anna þriggja frá hruni nemur nú 464 millj­örðum króna en eftir fyrstu sex mán­uði þessa árs var hann kom­inn upp í 440 millj­arða frá hruni. Sé litið til hagn­að­ar­ins frá hruni og út fyrstu níu mán­uði þessa árs nemur heild­ar­hagn­að­ur­inn per capita rúm­lega 1,4 millj­ónum króna. Hluti þessa hagn­aðar er þó ekki beinn rekstr­ar­hagn­aður – það er að segja til dæmis hagn­aður af vöxtum af hús­næð­is­lánum ein­stak­linga og fjöl­skyldna – heldur er um að ræða bætt end­ur­mat á útlána­safni bank­anna í kjöl­far hruns­ins og sölu á eignum sem tengj­ast hrun­inu. 

Eins og  Arnór Sig­hvats­son, aðstoð­ar­seðla­banka­stjóri Seðla­banka Íslands, orð­aði það í riti bank­ans um fjár­mála­stöð­ug­leika nú í októ­ber, er þessi hagn­aður sum­part vill­andi þar sem hann er ekki byggður á hagn­aði af grunn­starf­semi bank­anna: „Hagnaður þeirra á und­an­förnum árum hefur að veru­legu leyti verið drif­inn áfram af endur­heimtum umfram vænt­ingar í kjöl­far fjár­mála­hruns­ins. Ekki er að vænta umtals­verðs frek­ari bata úr þeirri átt til fram­tíðar. Sterkur grunn­rekstur verður því í rík­ari mæli en áður for­senda góðrar afkomu.“ 

Þegar litið er til þess hvernig hagn­aður bank­anna er að nokkru leyti til­kom­inn, vegna virð­is­hækk­unar á útlánum sem talið var að minna feng­ist fyrir út af hrun­inu árið 2008, þá sést að þetta eru ekki auknar tekjur af grunn­rekstri þeirra. Arnór bendir á að bank­arnir þurfi nú í auknum mæli að sækja tekjur og hagnað annað en til hrun­tengdra eigna til að skila hag­stæðri afkomu og sést sú til­hneig­ing einnig í töl­unum um hagnað bank­anna: Hagn­að­ur­inn af grunn­rekstri er alltaf að verða meiri og meiri almennt séð.

En hversu mik­ill er þessi hagnað­ur með til­liti til hagn­aðar stóru norr­ænu bank­anna og að hversu miklu leyti hann afleið­ing hruns­ins árið 2008? Á umræðan um þennan hagnað rétt á sér eða er hún á villi­götum? Eins og auð­vitað var við að búast þá svara tals­menn allra stóru bank­anna þriggja spurn­ingum Stund­ar­innar um hagnað bank­anna þannig að hann sé ekki óhóf­legur. 

Bankarnir „krabbamein“ og „blóðsugur“?

Tölurnar um hagnað bank­anna hafa til dæmis leitt af sér umræðu eins og í grein Gunnars Smára Egils­sonar blaða­manns í sumar þar sem hann sagði að íslensku bank­arnir væru „krabba­mein“ á Íslandi. Orðrétt sagði Gunnar Smári