Ein mæl­ing, sem stafar af mati tveggja íslenskra háskóla­pró­fess­ora á spill­ing­ar­vörnum hér­lendis, hefur dregið Ísland niður list­ann í spill­ing­ar­vísi­tölu Transparency International und­an­farin ár. Ísland féll um nokkur sæti milli ára, en það sem helst breyt­ist er mat sér­fræð­inga alþjóð­legs grein­inga­fyr­ir­tækis, IHS Global Insight, á spill­ing­ar­á­hættu í tengslum við við­skipti hér á landi.

Árni Múli Jónasson, fram­kvæmda­stjóri alþjóð­legra sam­taka gegn spill­ingu, segir spill­ing­ar­vísi­tölu Íslands gefa vís­bend­ingu um að spill­inga­varnir séu ekki nægi­legar hér á landi.

Samtök ríkja gegn spill­ingu, GRECO, unnu nýlega ítar­lega úttekt á stöðu spill­ing­ar­varna á Íslandi og settu fram ábend­ingar sem eru umhugs­un­ar­verðar.

GRECO telur að óljós mörk milli hlut­verks almenna ákæru­valds­ins og hins sér­staka ákæru­valds Alþingis gagn­vart ráð­herrum geti haft letj­andi áhrif á sak­sókn­ara­emb­ættin að því er varðar rann­sóknir á spill­ingu æðstu vald­hafa.

Munur á umræðu og aðgerðum stjórn­valda gegn spill­ingu í Svíþjóð og á Íslandi er hróp­lega mik­ill. Ákæru­valdið í Svíþjóð hefur á síð­ustu tveimur árum hafið rann­sókn á tveimur ráð­herrum vegna spill­ingar. Þessar rann­sóknir byggj­ast samt á veik­ari for­sendum en mörg mál sem komið hafa upp um íslenska ráð­herra á liðnum árum. Þá eru óform­legar reglur um spill­ingu og þol­in­mæði almenn­ings gagn­vart spill­ingu allt ann­ars konar á Íslandi en í Svíþjóð.

Ef for­sæt­is­ráð­herra notar sam­fé­lags­miðla til að ræða stjórn­mál getur hann ekki úti­lokað gagn­rýn­is­raddir, án þess að það feli í sér mis­munun, segir for­maður Gagnsæis, sam­taka um spill­ingu. Emb­ætt­is­menn verði að vera með­vit­aðir um skyldur sínar gagn­vart almenn­ingi.