Þessi færsla er rúmlega 8 mánaða gömul.

AÐ VERA MÁLEFNALEGUR-Jóni Karli Stefánssyni svarað

Fyrir nokkru skrifaði ég færslu hér á Stundinni um notkun Björns Bjarnasonar á orðinu „spilling“. Hann hefði sagt að gagnrýni Samfylkingarinnar á Sjálfstæðisflokkinn væri spilling.

En ég benti á að spilling merki ekki það sama og gagnrýni, ekki einu sinni ósanngjörn gagnrýni.

Ég sagði að Björn talaði eins og Humpty Dumpty í Lísu í Undralandi en sá sagði „orð þýða það sem ég vil að þau þýði“.

Gárungar meðal heimspekinga tala um „the Humpty Dumpty theory of meaning“, „merkingarkenning í anda Humpty Dumptys“.

Fúkyrði og/eða málskrúðsbrögð.

Skammt er öfganna á milli, nú geysist vinstrisósíalistinn Jón Karl Stefánsson fram á ritvöllinn og ber á mig að hafa notað fúkyrði í stórum stíl í gagnrýni minni á hann og Þórarinn Hjartarson.

Meðal fúkyrða hafi verið það að ég líkti kommúnistum við stelpuna sem Britney Spears söng um í laginu „Oops, I did it again“.

En hér er augljóslega á ferðinni glettni, jafnvel gráglettni, en slík glettni er ekki það sama og fúkyrði. Tilvitnun mín  í Britney Spears var málskrúðsbragð til að hressa upp á textann og gera gagnrýni mína á kommúnista  aðgengilegri.

Þetta er færsla,  ekki fræðigrein,  í slíkum færslum er ekkert gegn því að beita  málskrúðsbrögðum af þessu tagi.

Að kalla athugasemdina um Britney Spears "fúkyrði" er af sama tagi og notkun Björns Bjarnasonar á orðinu spilling. Jón Karl notar orðið fúkyrði í þeirri merkingu sem honum hæfir, í anda Humpty Dumptys.

Hefði ég hellt mér yfir þá Neistabræður og kallað þá „helvítis, djöfulsins kommúnista“ þá hefði verið um fúkyrði að ræða.  Vissulega  tók ég stundum sterkt til orð, ég talaði  um kommagjamm o.fl., allt þetta telur Jón Karl vera fúkyrði.

Það er hans túlkun, mín túlkun er sú að þetta séu málskrúðsbrögð,  tilraunir  til að ögra lesendum til umhugsunar (ég víkja aftur að slíkum brögðum og ræða annað meginhlutverk þeirra).

En það er ekki túlkunaratriði að segja eins og Jón Karl  gerir að fátt annað sé að finna en  fúkyrði í færslu minni, hún sé öldungis ómálefnaleg.  Þetta er ósönn og þar með líklega ómálefnaleg staðhæfing.

Strangt tekið geta menn verið málefnalegir en samt haft á röngu að standa, hinn ómálefnalegi getur rambað á sannleikann.

En í þessu tilviki hundsar Jón Karl meginmál texta míns, hann er í aðstöðu til að sjá hvert það meginmál er en sér það ekki eða vill ekki sjá það. Þess vegna er rétt að telja staðhæfingu hans ómálefnalega. 

Meginmál mitt samanstóð af gagnrýni á vinstrisósíalista, Pútín o.s.fl. með tilvísun til mikils magns heimilda. Að vísa til heimilda er að jafnaði dæmi um málefnaleik. 

Gagnrýni mín   fólst meðal annars  í því að staðhæfa að vinstrisósíalistar væru gjarnir á að gera sömu mistökin aftur og aftur, binda trúss sitt við skuggalega einræðisherra, í gamla daga Stalín og Maó, í dag Pútín, Assad og Maduro.  

Ég reyndi að gagnrýna  Pútín, þá Neistabræður og marxismann með málefnalegum hætti, vitnaði  í ókjör heimilda máli mínu til stuðnings.

Til dæmis gagnrýndi ég staðhæfingar  Þórarins Hjartarsonar um bandaríska áróðursvél, ég benti líka  á að það sem hann  segði  um Maidanuppreisnina væri í samræmi við áróður Kremlverja og kannski sótt til þeirra (ég sagði reyndar að þeir ætu frasana upp úr Kremlverjum, er ekki nærtækt að trúa því?).

Ég staðhæfði líka að rétt væra að telja Pútín fasista og vitnaði í urmul heimilda fyrir því, einnig fyrir þeirri staðhæfingu minni að Nató ógnaði ekki Rússlandi.

 Í ofan á lag reifaði ég stuttlega gagnrýni á ýmsa þætti marxismans.  Enn fremur sló ég marga varnagla, sagðist t.d. ekki vera viss um að Pútín væri eins svakalega ríkur og sumir telja.

Þess utan talaði ég oft í viðtengingarhætti og rakti með því staðhæfingar ýmsar án þess að taka beina afstöðu til þeirra.  

Málefni, málskrúður, tilfinningar.

Nefna má að í fyrri færslu hrósaði ég  grein Jóns Karls um hið stafræna auðvald, stórfyrirtækin í Kísildal, og tilraunir ýmissa ríkisstjórna til að njósna um þegna sína með stafrænum tækjum.

Ég vil líka hrósa honum fyrir góðan stíl og  fyrir herhvöt hans um að gera íslenska umræðu málefnalegri.  Enn fremur skal játað að ég las grein hans um Úkraínu fremur yfirborðslega.

Ég beindi sjónum mínum aðallega að skrifum Þórarins, leikurinn er fyrst og fremst til hans gerður. Það má vera að ég hafi gert Jóni Karli upp skoðanir, ég kannski gef mér að hann sé sama sinnis og Þórarinn í flestum málum.

 Málefnalegt fólk þorir að viðurkenna mistök sín, það er ekki hrætt við að hrósa andstæðingum sínum fyrir það sem þeir gera vel. Það er heldur ekki hrætt við að slá varnagla og játa takmarkanir þekkingar sinnar.

Af þessu verður ekki annað séð en að skrif mín séu tiltölulega málefnaleg þótt ég bregði stundum á leik og hressi textann til að ögra lesandanum til umhugsunar.

Haldi Jón Karl að maður verði málefnalegur með því að skrifa þurrpumpulega þá fer hann villur vega.

Þurrpumpuleiki getur verið málskrúðsbragð þar sem stíllinn er notaður  til þess að blekkja lesandann til að trúa því að skrifin séu hlutlæg þótt það sé kannski fjarri sanni.

Menn verða heldur ekki málefnalegir með því að forðast tilfinningatjáningu í texta. Tilfinningar eru ekki handan skynsemi, t.d. getur  hræðsla varað  menn við hættu, veitt þeim upplýsingar.

Sumar tilfinningar byggja á rökum, tilfinning getur ekki kallast „reiði“ nema  menn hafi ástæðu fyrir reiðinni.

Hafi menn enga slíka ástæðu má spyrja hvort þeir finni ekki bara einhvern æsing inn í sér en hún sé ekki réttnefnd reiði. Ástæður fyrir reiði má síðan meta með skynsamlegum hætti, er reiðin réttlát eður ei?

Ég beitti málskrúðsbrögðum í færslu minni til að tjá það sem ég tel vera réttláta reiði, reiði í garð rússneska innrásarhersins og þeirra sem hamast við að kenna öðrum um (hinni illu Ameríku), ófrægja Úkraínumenn með því að kenna þá nasisma.

Stjórnmálaumræða án tilfinningatjáningar er ekki mikils virði en ekki er rétt að láta allt gossa við slíka tjáningu. Gæta skal hófs í tjáningu tilfinninga sem öðru.

Bæta má þremur  boðorðum við ágætan boðorðalista Jóns Karls um málefnaleika: a) Forðist hræsnisfullan þurrpumpuleik.

B) Tjáið tilfinningar í stjórnmálaumræðu en fullvissið ykkur um að þær séu á góðum rökum reistar.

C) Beitið gjarnan málskrúðsbrögðum, bæði til að hressa textann og tjá tilfinningar. En gætið hófs við beitingu þeirra  

 Lokaorð.

Jóni Karli  væri sæmra að reyna að svara minni rökfærslu með málefnalegum hætti í stað þess  að slá undir beltistað með kylfu  Humpty Dumptys að vopni.

Hann skrifar eins og ég hafi fátt annað til málanna að leggja en brandara um Britney Spears og stóryrði um þá neistabræður, þannig skrumskælir hann færslu mína.

Slík skrumskæling er ómálefnaleg, málefnalegir menn leitast við  að skýra rétt frá staðhæfingum andstæðinga sinna.

Það er líka ómálefnalegt að skrumskæla merkingu orða til dæmis orðsins "fúkyrði". Jón Karl ætti að líta í eigin barm áður hann ber  málefnaskort á aðra. 

Hafi Jón Karl rök fyrir því að vinstrisósíalistar hafi ekki gert mistök og rétt sé að verja einræðisherrana, sem ég nefndi,  þá ber honum að nefna þau.

Einnig hefði hann átt að svara því sem ég segi um marxismann, Maidanuppreisnina o.fl. Það gerir hann ekki í neistaádrepunni, hún verður tæpast talin málefnaleg. Það þótt tillögur hans um málefnalegri umræðu séu góðrar gjaldar verðar.

Málskrúðsbrögð geta verið góð tæki til að hressa upp á texta og tjá tilfinningar. 

PS Það sem segir hér um Humpty Dumpty er málskrúðsbragð, til að gera textann líflegri og ögra lesandanum ögn!

PS2: Áhugamenn um heimspeki tilfinninga geta litið í bók mína Metaphors, Narratives, Emotions. Þar fer ég miklu nánar í eðli tilfinninga, þær ræði ég frá blaðsíðu 283 til blaðsíðu 377. 

Athugasemdir (3)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • SSS
    Sigurjón Smári Sverrisson skrifaði
    Þegar að gjörspilltar risaeðlur á borð við björn bjarnason, væna aðra um spillingu.
    Þá er vara hægt annað en að brosa út í annað og fá aulahroll.
    0
  • SVS
    Stefán Valdemar Snævarr skrifaði
    Þessu bætti ég inn í Lokaorð: Það er líka ómálefnalegt að skrumskæla merkingu orða til dæmis orðsins "fúkyrði". Jón Karl ætti að líta í eigin barm áður hann ber málefnaskort á aðra.
    1
  • SVS
    Stefán Valdemar Snævarr skrifaði
    Þetta gleymdist í fyrstu útgáfu. Setti inn:
    Að kalla athugasemdina um Britney Spears "fúkyrði" er af sama tagi og notkun Björns Bjarnasonar á orðinu spilling. Jón Karl notar orðið fúkyrði í þeirri merkingu sem honum hæfir, í anda Humpty Dumptys.
    1
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið á blogginu

Stefán Snævarr
1
Blogg

Stefán Snævarr

FÆЭING ÞJÓЭAR. And­óf gegn rúss­neskri menn­ing­ar­heimsvalda­stefnu

Heim­spek­ing­ur­inn Heg­el mun segja ein­hvers stað­ar að mæli­kvarði á það hvort  hóp­ur manna telj­ist þjóð sé hvort hann er til­bú­inn til að verja lönd sín vopn­um. Vilji Úkraínu­manna til að verja sig gegn inn­rás Rússa sýn­ir alla vega að þeir líta á sig sér­staka þjóð, gagn­stætt því sem Pútín harð­ráði held­ur. Skoð­anakann­an­ir, sem gerð­ar hafa ver­ið eft­ir her­nám Krímskaga 2014,...
Stefán Snævarr
2
Blogg

Stefán Snævarr

Skópu Gyð­ing­ar nú­tím­ann?

Fræg er sú kenn­ing Max We­bers að kapí­tal­ism­inn hafi orð­ið til sem óætl­uð af­leið­ing af mót­mæl­enda­trú. Ann­ar þýsk­ur fræði­mað­ur, Werner Sombart,  skrif­aði mik­inn doðrant um Gyð­inga og efna­hags­líf­ið, Die Ju­den und das Wirtschafts­le­ben. Gyð­ing­arn­ir skópu nú­tíma kapí­tal­isma, stað­hæfði hann og  var þó ekki Gyð­ing­ur (frem­ur hið gagn­stæða, hann sner­ist á sveif með Hitler 1933). Hann benti á að Gyð­ing­ar hefði...
Lífsgildin
3
Blogg

Lífsgildin

Barna­mála­ráð­herra vs. dóms­mála­ráð­herra

For­varn­ir styðj­ast við lög og reglu­gerð­ir um hvað er leyfi­legt og bann­að og hvar mörk­in liggja. Til­slök­un á regl­um sem tengj­ast alkó­hóli geta þurrk­að út ár­ang­ur sem hef­ur feng­ist með for­vör­un. Nefna má að í könn­un ár­ið 1995 kom fram að 80% tí­undu bekk­inga höfðu smakk­að áfengi. Ný könn­un sýn­ir að 30% tí­undu bekk­inga hafa smakk­að áfengi. Þessi ár­ang­ur get­ur...
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
4
Blogg

Gunnar Hólmsteinn Ársælsson

Úkraína og bar­áttu­vilji Vest­ur­veld­anna

Á tím­um þess sem kall­að­ist ,,Kalda stríð­ið" og stóð frá ár­un­um 1945-1991 um það bil, voru háð nokk­ur stríð þar sem risa­veld­in, Banda­rík­in og Sov­ét­rík­in (1922-1991) háðu grimmi­lega bar­áttu um for­ræð­ið í heim­in­um. Skyldi heim­ur­inn vera kapí­talísk­ur með ,,Kan­ann" sem leið­toga eða komm­ún­ísk­ur und­ir stjórn Rússa/Sov­ét­ríkj­anna? Eitt þess­ara stríða var Víet­nam-stríð­ið en um þess­ar mund­ir eru ein­mitt lið­in um 55...

Nýtt efni

Orkuráðuneytið og grænþvottahúsið
Kristín Helga Gunnarsdóttir
Pistill

Kristín Helga Gunnarsdóttir

Orku­ráðu­neyt­ið og græn­þvotta­hús­ið

Ef ekki væri svona mik­ill handa­gang­ur í græn­þvotta­hús­inu þá væri hér í gangi neyðaráætl­un vegna ham­fara­hlýn­un­ar og fyr­ir nátt­úru­vernd.
Beast
Bíó Tvíó#223

Be­ast

Baltas­ar Fe­brú­ar hefst með því að Andrea og Stein­dór fjalla um kvik­mynd Baltas­ar Kor­máks frá 2022, Be­ast.
Enn um myglu og raka í húsum
Guðmundur Guðmundsson
Aðsent

Guðmundur Guðmundsson

Enn um myglu og raka í hús­um

Fyrr­ver­andi tækni­leg­ur fram­kvæmda­stjóri Sements­verk­smiðju rík­is­ins seg­ir að til þess að kom­ast hjá myglu­mynd­un þurfi að­eins að gera hús leka­laus.
Aldrei meira um kynbundið ofbeldi
Fréttir

Aldrei meira um kyn­bund­ið of­beldi

Að með­al­tali var til­kynnt um sjö heim­il­isof­beld­is­mál eða ágrein­ing dag hvern á síð­asta ári. Að­eins einu sinni hef­ur ver­ið til­kynnt um fleiri nauðg­an­ir síð­asta ára­tug­inn en á síð­asta ári.
Frá Berlín til Íslands – Útvíkkun á formi, afbygging og póstdramatík
Menning

Frá Berlín til Ís­lands – Út­víkk­un á formi, af­bygg­ing og póst­drama­tík

Bára Huld Beck spjall­aði við ís­lenskt leik­hús­fólk sem hef­ur starf­að á leik­hús­sen­unni í Berlín og flutt stefn­ur og strauma á milli Berlín­ar og Reykja­vík­ur – já, Ís­lands – og end­ur­nýj­að um margt hug­mynd­ir land­ans um leik­hús.
Saga Olgu: „Mér líður eins og svikara“
VettvangurLeigufélagið Alma

Saga Olgu: „Mér líð­ur eins og svik­ara“

Úkraínsk­ir flótta­menn í hótel­íbúð­um Ölmu við Lind­ar­götu þurfa að flytja út úr þeim í mars. Samn­ing­ur­inn sem gerð­ur var við Ölmu er einn versti og óhag­stæð­asti leigu­samn­ing­ur sem ís­lenska rík­ið hef­ur gert. Í hús­inu búa úkraínsk­ir flótta­menn sem hafa lent sér­stak­lega illa í stríð­inu í Úkraínu. Með­al þeirra eru Olga, sem gat ekki ver­ið við­stödd jarð­ar­för for­eldra sinna vegna flótt­ans og Di­ma, en fjöl­skylda hans hef­ur þrisvar sinn­um þurft að flýja stríðs­átök Rússa.
Maðurinn með ennisbandið
Fréttir

Mað­ur­inn með enn­is­band­ið

Hann er dansk­ur, síð­hærð­ur og ætíð með enn­is­band í vinn­unni. Hann hef­ur þrisvar ver­ið kjör­inn besti hand­knatt­leiks­mað­ur í heimi og aukakast sem hann tók á Ólymp­íu­leik­un­um 2008 er skráð í sögu­bæk­ur hand­bolt­ans. Hann heit­ir Mikk­el Han­sen og er frá Hels­ingja­eyri.
Hver var Makbeð?
Flækjusagan

Hver var Mak­beð?

Í Borg­ar­leik­hús­inu er nú ver­ið að sýna harm­leik Shakespeares um Mak­beð Skotakóng og hina ónefndu lafði hans. Leik­stjóri sýn­ing­ar­inn­ar er einn efni­leg­asti leik­stjóri Evr­ópu um þess­ar mund­ir, Uršulė Bartoševičiūtė frá Litáen. Leik­stjór­ar nú­tím­ans fara vit­an­lega sín­um eig­in hönd­um um efni­við Shakespeares en hvernig fór hann sjálf­ur með sinn efni­við, sög­una um hinn raun­veru­lega Mac Bet­had mac Findlaích sem vissu­lega var kon­ung­ur í Skotlandi?
Heilræði ömmu
Ragna Árnadóttir
PistillÞað sem ég hef lært

Ragna Árnadóttir

Heil­ræði ömmu

Það er ekki alltaf ein­falt að fylgja heil­ræði ömmu, en það hjálp­ar.
Biðin eftir aðgerð
Fólkið í borginni

Bið­in eft­ir að­gerð

„Ég get eig­in­lega ekki orð­ið labb­að nokk­urn skap­að­an hlut. Ég reyni, en fer á hörk­unni, stund­um á hækj­um,“ seg­ir Guð­munda Sæv­ars­dótt­ir um bið­ina eft­ir mjaðma­að­gerð.
Listin að vera listamaður
Auður Jónsdóttir
Pistill

Auður Jónsdóttir

List­in að vera lista­mað­ur

Auð­ur Jóns­dótt­ir skrif­ar um list­ina að vera lista­mað­ur. Og hark­ið. Sem þarf að kunna að dansa í.
Silkimaurar koma til hjálpar gegn krabbameini
Flækjusagan

Silkimaur­ar koma til hjálp­ar gegn krabba­meini

Þótt mikl­ar fram­far­ir hafi orð­ið í bar­áttu við krabba­mein á síð­ustu ár­um og ára­tug­um veld­ur þó enn mjög mikl­um vanda hve seint og illa get­ur geng­ið að greina krabb­ann — jafn­vel eft­ir að hann er far­inn að vinna veru­leg her­virki í lík­ama manna. Marg­ar teg­und­ir krabba­meins finn­ast vart nema sér­stak­lega sé leit­að að ein­mitt því, og liggi sjúk­dóms­grein­ing því ekki...