Fullyrðing Loga um að Svandís verji auknu fé til heilbrigðisstofnana „án lagaheimildar“ er ekki rétt

Full­yrð­ing Loga Ein­ars­sonar, for­manns Sam­fylk­ing­ar­innar, um að Svandís Svav­ars­dóttir heil­brigð­is­ráð­herra hafi varið auknu fé til heil­brigð­is­stofn­ana á lands­byggð­inni „án laga­heim­ildar“ stenst ekki skoðun. 

560 millj­óna króna við­bót­ar­fjár­veit­ing heil­brigð­is­ráð­herra til heil­brigð­is­stofn­ana fyrir rekstr­ar­árið 2018 rúm­ast innan fjár­heim­ilda sam­kvæmt fjár­lögum og byggir á milli­færslum á grund­velli heim­ilda í lögum um opin­ber fjár­mál, lögum sem þing­menn allra flokka sam­þykktu í des­em­ber 2015 og skil­greina hlut­verk og svig­rúm ráð­herra til ráð­stöf­unar opin­bers fjár. 

Fjallað er um for­sendur auka­fjár­veit­ing­ar­innar og laga­grund­völl hennar í til­kynn­ingu á vef vel­ferð­ar­ráðu­neyt­is­ins og bent á að fjár­veit­ingin felst í milli­færslum af safn­lið og vara­sjóði almennrar sjúkra­hús­þjón­ustu og safn­lið og vara­sjóði heilsu­gæslu. 

Vel­ferð­ar­ráðu­neytið til­kynnti um við­bót­ar­fjár­veit­ing­una þann 27. des­em­ber. Fram kom á vef þess að auknum fram­lögum væri fyrst og fremst ætlað að mæta halla á rekstri stofn­an­anna „sem að ein­hverju leyti stafar af veik­leika í rekstri en má einnig rekja til ófyr­ir­séðra útgjalda, t.d. vegna mönn­un­ar­vanda og veik­inda starfs­fólks sem kallar á meiri yfir­vinnu og þar með auk­inn kostnað“.

Spyr hver haldi á fjárveitingarvaldinu

Oddný Harð­ar­dóttirþing­flokks­for­maður Sam­fylk­ing­ar­innar

Oddný Harð­ar­dóttir, for­maður þing­flokks Sam­fylk­ing­ar­innar, fagn­aði við­bót­ar­fjár­veit­ing­unni á Facebook en gagn­rýndi um leið vinnu­brögð ráð­herra og stjórn­ar­liða:

„Svandís Svav­ars­dóttir heil­brigð­is­ráð­herra hefur ákveðið að veita heil­brigð­is­stofn­unum á lands­byggð­inni um 560 millj­óna króna við­bót­ar­fjár­veit­ingu fyrir rekstr­ar­árið 2018." Þetta má lesa á vef stjórn­ar­ráðs­ins í færslu sem dag­sett er í dag. Sann­ar­lega veitir heil­brigð­is­stofn­unum ekki af þessum fjár­veit­ingum en spurn­ing­unni þarf að svara um hver heldur raun­veru­lega á fjár­veit­inga­vald­inu í land­inu. Er það Alþingi eins og stjórn­ar­skráin segir til um eða er það hver ráð­herra fyrir sig? Stjórn­ar­meiri­hlut­inn felldi til­lögur Sam­fylk­ing­ar­innar um aukin fram­lög til heil­brigð­is­stofn­ana úti á landi bæði við afgreiðslu fjár­laga og fjár­auka­laga. Þau felldu líka til­lögu ann­arra flokka í stjórn­ar­and­stöðu um sama efni. En nú hefur heil­brigð­is­ráð­herra ákveðið að grípa hálfan millj­arð upp úr grjót­inu rétt fyrir árs­lok til að bregð­ast við vanda árs­ins í ár en felldi með stæl til­lögur okkar í Sam­fylk­ing­unni um slíkt hið sama. Í þessu ljósi er svo­lítið hlægi­legt að stjórn­ar­sátt­mál­inn fjalli sér­stak­lega um efl­ingu þings­ins. Ég er hrædd um að þarna verði fjár­laga­nefnd að krefj­ast skýr­inga og segja okkur um leið hver fari með fjár­veit­ing­ar­valdið. Er það þingið eða ein­staka ráð­herrar?“

„Óeðlilegt og jafnvel siðlaust“

Logi Ein­ars­sonfor­maður Sam­fylk­ing­ar­innar

Mynd: Pressphotos

Logi Ein­ars­son tók undir með Oddnýju og gekk lengra í gagn­rýni á Svandísi Svav­ars­dóttur sem hann sak­aði um „heim­ild­ar­lausar fjár­veit­ingar“ á Facebook:

„[S]tjórn­ar­meiri­hlut­inn, þ.á.m. heil­brigð­is­ráð­herra, felldi til­lögu Sam­fylk­ing­ar­innar um aukin fram­lög til heil­brigð­is­stofn­anna á lands­byggð­inni, fyrst í annarri umræðu síðan í þeirri þriðju.

Nú ætlar heil­brigð­is­ráð­herra að slá sig til ridd­ara og auka nauð­syn­legt fjár­magn, án laga­heim­ildar og fara fram­hjá þing­inu.

Stjórn­ar­meiri­hlut­inn felldi reyndar ALLAR til­lögur stjórn­ar­and­stöð­unnar en það verður fróð­legt að fylgj­ast með hvort rík­is­stjórnin mun halda áfram heim­ilda­lausum fjár­veit­ingum til að geta eignað sér heið­ur­inn af góðum til­lögum minni­hlut­ans.“

Logi við­ur­kennir í umræðu við Svavar Gestsson, föður heil­brigð­is­ráð­herra, undir færslu sinni að það geti „vel verið að þetta [fyr­ir­komu­lag við­bót­ar­fjár­veit­ing­ar­innar] sé heim­ilt“ en segir vinnu­brögðin hall­æris­leg. „Mögulega lög­legt Svavar, ef þú hefur geð til að stunda ein­hverja bók­halds­leik­fimi en aug­ljós­lega óeðli­legt og jafn­vel sið­laust.“

Katrín: Svona á kerfið að virka

Málið kom til tals í Krydd­síld­inni á gaml­árs­dag:

Katrín Jak­obs­dóttirfor­sæt­is­ráð­herra

Mynd: Pressphotos.biz

Logi Ein­ars­son: „Gleymum því ekki að þremur vikum eftir að Bjarni, Katrín og Sigurður greiddu atkvæði gegn til­lögu Sam­fylk­ing­ar­innar um fram­lög til heil­brigð­is­stofn­ana úti á lands­byggð­inni, ekki einu sinni, ekki tvisvar heldur þrisvar, þá kemur heil­brigð­is­ráð­herra og dregur upp úr hatti 549 millj­ónir og leggur á borðið. Þetta eru skrítin vinnu­brögð og skrítin á þeim tíma sem rík­is­stjórnin talar um sam­vinnu þings­ins, stjórnar og stjórn­ar­and­stöðu.“

Katrín Jak­obs­dóttir: „Fyrst verð ég nú að segja, af því Logi er hér að reyna að gera það tor­tryggi­legt að heil­brigð­is­ráð­herra nýti þær ónýttu heim­ildir sem hún á innan fjár­laga árið 2018.“

Logi Ein­ars­son: „Af hverju sam­þykkti hún ekki okkar til­lögur?“

Katrín Jak­obs­dóttir: „Af því hún átti þessar ónýttu heim­ildir og það er nákvæm­lega þannig sem kerfið á að virka.“

Logi Ein­ars­son: „Af hverju sam­þykkti hún ekki okkar til­lögur? Hefði það ekki verið betra?“

Katrín Jak­obs­dóttir: „Nei, það hefði ekk­ert verið betra og mér finnst alveg furðu­legt að Sam­fylk­ingin geti ekki glaðst yfir því að hér sé verið að bæta í heil­brigð­is­kerfið.“ 

Ráðherrum ber að bregðast við frávikum

Lög um opin­ber fjár­mál voru sam­þykkt með stuðn­ingi allra flokka, þ.m.t. þing­manna Sam­fylk­ing­ar­innar, á Alþingi í des­em­ber 2015. Lögin veita ráð­herrum nokkuð svig­rúm til ráð­stöf­unar fjár­muna og deilt hefur verið um hvort þau feli jafn­vel í sér óeðli­legt fram­sal fjár­veit­ing­ar­valds frá Alþingi til fram­kvæmda­valds­ins þvert á ákvæði stjórn­ar­skrár.  

Mynd: Davíð Þór

Í lög­unum er skil­greindur vara­sjóður fyrir hvern mála­flokk og skal fjár­veit­ing í vara­sjóð nema að hámarki 2% af fjár­heim­ildum til mála­flokks­ins. Ráð­herrar hafa reglu­bundið eft­ir­lit með fjár­hag rík­is­að­ila í A-hluta sem til­heyra stjórn­ar­mál­efna­sviðum þeirra og ber þeim að greina og bregð­ast við áhættu og veik­leikum í rekstri.

Í 34. gr. laga um opin­ber fjár­mál segir orð­rétt: „Ef hætta er á að útgjöld verði umfram fjár­veit­ingar skal hann [ráð­herra] leita leiða til að lækka gjöld innan árs­ins, milli­færa fjár­veit­ingar innan mála­flokka eða nýta vara­sjóði þannig að útgjöld verði ekki umfram fjár­veit­ingar.“

Rekstr­ar­fram­lög til heil­brigð­is­stofn­ana á lands­byggð­inni eru fjár­mögnuð af þremur mála­flokkum sem skil­greindir eru í fylgi­riti fjár­laga, þ.e. 1) Almenn sjúkra­hús­þjón­usta sem - liður 23.20, 2) Heilsu­gæsla sem er liður 24.10 og 3) Hjúkr­unar- og dval­ar­rými – liður 25.10.

Sú 560 millj­óna króna við­bót­ar­fjár­veit­ing til heil­brigð­is­stofn­ana á lands­byggð­inni sem greint var frá milli jóla og nýárs felst í milli­færslum milli mála­flokka og nýt­ingu vara­sjóða á grund­velli gild­andi laga og reglna.