Ísland er einn besti staður í heimi hvað varðar fæð­ingar sé horft er til heilsu nýbura og mæðra. Í þeim efnum gegna ljós­mæður lyk­il­hlut­verki. „Það tekur langan tíma að byggja upp svona góða þjón­ustu og árangur eins og við búum við á Íslandi en aðeins fáar vikur að brjóta niður. Því þarf að bregð­ast skjótt við áður en það er um seinan.“

Þetta segir Brynja Ragn­ars­dóttir fæð­ing­ar­læknir á Land­spít­ala Íslands í færslu á Facebook. Brynja segir þar að hún sé vana­lega stolt af því að vinna sem fæð­ing­ar­læknir hér á landi, „en nú hef ég áhyggjur“. Brynja bendir á að Ísland sé einn besti staður í heim­inum þegar kemur að fæð­ingum, bæði hvað snýr að nýburum og mæðrum. Það sé hvorki til­viljun né töl­fræði tengd höfða­tölu sem þar ráði.

„Því er að þakka góðu aðgengi verð­andi for­eldra að með­göngu­vernd og fæð­ing­ar­þjón­ustu sem hefur hingað til verið vel mönnuð af hæfu fag­fólki. Ljós­mæður gegna þar lyk­il­hlut­verki og eiga stóran þátt í hversu vel gengur,“ skrifar Brynja.

Vítin að varast frá Bretlandi

Þá rekur Brynja að flestar konur fari í gegnum með­göngu, fæð­ingu og sæng­ur­legu án þess að þurfa á lækn­is­að­stoð að halda, enda sé þeim vel sinnt af ljós­mæðrum sem sjái einnig um lang­flestar ómskoð­anir og skimi fyrir og greini hugs­an­leg vanda­mál sem upp geti komið. „Rann­sóknir sýna að þar sem með­göngu- og fæð­ing­ar­þjón­usta er byggð á ljós­mæðrum (með góðu aðgengi að lækn­is­þjón­ustu þegar við á) fækkar óþarfa inn­gripum í ann­ars eðli­legt ferli og útkoman er betri. Þegar bregður útaf er góð sam­vinna ljós­mæðra og fæð­ing­ar­lækna nauð­syn­leg til að tryggja að allt fari á bestan veg.“

Í Bret­landi, skrifar Brynja, er einnig greiður aðgangur að ókeypis með­göngu- og fæð­ing­ar­þjón­ustu. Þar hafi árang­ur­inn hins vegar verið mun síðri. Við­var­andi skortur sé á ljós­mæðrum víða þar ytra sem hafi komið niður á þjón­ustu við konur á með­göngu og í fæð­ingu. Þar sé nú í gangi átak til að reyna að snúa við þeirri þróun með því að fjölga ljós­mæðrum veru­lega. „Það tekur langan tíma að byggja upp svona góða þjón­ustu og árangur eins og við búum við á Íslandi en aðeins fáar vikur að brjóta niður. Því þarf að bregð­ast skjótt við áður en það er um seinan.“

Ljós­mæður felldu kjara­samn­ingi snemma í síð­asta mán­uði kjara­samn­inga sem samn­inga­nefnd þeirra og samn­inga­nefnd rík­is­ins höfðu und­ir­ritað með miklum meiri­hluta. Kjara­deila ljós­mæðra hefur staðið mán­uðum saman og áður höfðu sjálf­stætt starf­andi ljós­mæður sem sinna heima­þjón­ustu einnig staðið í deilum við rík­is­valdið. Þær lögðu niður störf seint í apr­íl­mán­uði en samn­ingar tók­ust skömmu síðar. Nú er staðan sú að tólf ljós­mæður sem sagt höfðu upp á Land­spít­ala hættu störfum um síð­ustu mán­að­ar­mót og í heild­ina hafa þrjá­tíu ljós­mæður sagt upp á Land­spít­ala. Þá tekur yfir­vinnu­bann ljós­mæðra gildi um miðjan mán­uð­inn, hafi ekki samist fyrir þann tíma.