Staða Íslands í Evrópusamstarfi er um margt sérstæð. Við erum eitt fárra fullburða og fullvalda ríkja í Vestur-Evrópu sem hefur kosið að nýta ekki fullveldisrétt sinn með formlegri aðild að Evrópusambandinu. Hin ríkin eru Noregur og Sviss. Öll eiga þessi þrjú ríki þó í afar nánum tengslum við Evrópusambandið, líkt og ýmis evrópsk örríki á borð við furstadæmið Liechtenstein, sem á aðild að Evrópska efnahagssvæðinu (EES) ásamt Íslandi og Noregi. Bretland bættist svo nýlega í þennan hóp utanbúðarríkja í kjölfar útgöngu sinnar úr sambandinu.
Þrátt fyrir þessa formlegu stöðu er veruleikinn mun flóknari. Íslendingar hafa í rúmlega þrjá áratugi tekið virkan þátt í innsta kjarna evrópskrar efnahagssamvinnu með aðgengi að innri markaði ESB í gegnum EES-samninginn. Við stöndum því frammi fyrir þeirri þversögn að vera efnahagslega og lagalega djúpt samofin Evrópusamvinnunni, en standa jafnframt utan þeirra stofnana þar sem pólitísk stefnumótun og endanleg ákvarðanataka fer fram.
Þessi staða skýrist hvorki …
Athugasemdir (5)
Horft til Evrópu
Kosningaauglýsing Þjóðmála pöntuð fyrir Áfram Ísland
Jón Gnarr segir heiftina hafa farið út fyrir allan þjófabálk: Við erum ekki svona fólk
Stundum hugsað: „Hefur þetta fólk enga sómakennd?“
Farage óskar Íslendingum til hamingju
Gauti B. Eggertsson um nei-baráttuna: „Þetta var bara lygakenndur áróður“
Besides, I find the talk about "sovereignty" and "full sovereignty" strange in times of climate change, pandemics , resource interdependence, etc.!?
Það athyglisverðasta við greinina er þó þetta:
Þegar kemur að sjávarútvegi segir Eiríkur sjálfur að ekki verði vitað hvort hægt sé að tryggja Íslandi viðunandi sérlausn fyrr en reynir á það í eiginlegum aðildarviðræðum.
Þá vaknar einföld spurning: Ef við getum ekki vitað hver niðurstaðan verður nema með samningaviðræðum, hvers vegna ættum við þá að hafna viðræðunum vegna þess að við vitum ekki hver niðurstaðan verður?
Nei í kosningunni 29. ágúst myndi heldur ekki þagga niður ESB-umræðuna. Hún myndi halda áfram.
Öðru máli gegnir ef viðræðum yrði lokið, samningur lægi fyrir og þjóðin hafnaði honum. Þá væri komin mun skýrari niðurstaða og ákveðin lokun á málið um fyrirsjáanlega framtíð.
Það má líka velta fyrir sér hagsmununum að baki andstöðunni. Sum sterk hagsmunaöfl í sjávarútvegi og landbúnaði kunna einfaldlega að hafa mestan hag af óbreyttu ástandi.
Hættan frá þeirra sjónarhóli er kannski ekki bara að Ísland fái vondan samning. Hættan gæti líka verið að Ísland fái nógu góðan samning til að þjóðin segi já — og kjósi um leið að breyta þeirri vernd, sérstöðu eða forréttindum sem núverandi kerfi tryggir.
Þess vegna er líka rétt að spyrja:
Hverjir hafa hag af því að þjóðin fái aldrei að sjá samninginn?
Það er vel hægt að segja já við viðræðum og síðan nei við aðild ef samningurinn reynist ekki nógu góður.
En án samnings vitum við einfaldlega ekki af hverju við erum að segja nei.
Hvers vegna lætur sumt fólk eins og hingað til hafi ekki verið hægt að sjá hann?
Eru einhverjar líkur að þau sem segjast vilja "sjá" muni geta séð eitthvað betur þegar búið yrði að bæta tugþúsundum blaðsíðna af tæknilegum og þvælnum texta?
Fólk sem getur ekki lesið sér til gagns ætti kannski ekki að vera sett í þá stöðu að taka jafn afdríkaríkar ákvarðanir um örlög þjóðríkis eins og þær sem hér um ræðir.