Þegar Kristrún Frosta­dóttir hóf fyrir hönd Sam­fylk­ingar við­ræður um nýja rík­is­stjórn við for­menn Við­reisnar og Flokks fólks­ins, þær Þorgerði Katrínu Gunn­ars­dóttur og Ingu Sæland, voru gár­ung­arnir fljótir að kalla hina mögu­legu rík­is­stjórn „val­kyrj­u­stjórn­ina“.

Þar var orðið val­kyrja aug­ljós­lega fyrst og fremst notað í yfir­færðri seinni tíma  merk­ingu sem „sköru­leg, rögg­söm kona“ eða „forkur til fram­kvæmda“ en hver er ann­ars hin eig­in­lega merk­ing orðs­ins „val­kyrja“?

Og er virki­lega sómi að því fyrir Kristrúnu, Þorgerði og Ingu að vera kenndar við val­kyrjur?

Athygl­is­vert er að í ýmsum goð­sagna­kerfum Evrópu eru litlir hópar dul­ar­fullra og oft ískyggi­legra kvenna gjarnan í bak­grunni — örlaga­nornir, refsi­nornir og fleiri.

Ef ég væri goð­sagna­fræð­ingur mundi ég kanna hvort verið gæti að þessir hópar væru eins­konar berg­mál þeirra tíma þegar talið er að ætt­bálkar í Evrópu hafi lík­lega lotið stjórn kvenna jafn­vel fremur en karla. Þegar karl­arnir tóku svo völdin í kjöl­far land­bún­að­ar­bylt­ing­ar­innar og feðra­veldið fræga þró­að­ist, þá hafi hinn forni valdastrúktúr kvenn­anna orðið að skugga­legri og jafn­vel óþægi­legri minn­ingu.

Reyndar er ekk­ert lík­legra en ein­hverjir þjóð­fræð­ingar eða kynja­fræð­ingar séu löngu búin að íhuga þetta mál í þaula, en hvað sem slíkum hug­leið­ingum líður, þá er ljóst að í nor­rænum hug­mynda­heimi voru val­kyrjur hreint ekki huggu­leg kvendi.

Í Völuspá, þar sem lýst er hinu síð­asta stríði er endar með sjálfum heimsendi, þar er því lýst á einum stað hvað völvan sér í aðdrag­anda ragn­araka:

„Sá hún val­kyrjur
vítt um komnar,
görvar að ríða
til Goð­þjóðar;
Skuld hélt skildi,
en Skögul önnur,
Gunnur, Hildur, Göndul
og Geirskögul.
Nú eru taldar
nönnur Herjans,
görvar að ríða
grund val­kyrjur.“

Og hverjar þær eru, þessar ugg­væn­legu kvensur sem nálg­ast, því er nánar lýst í Gylfag­inn­ingu í Snorra-Eddu:

„Enn eru þær aðrar [kven­kyns goð­mögn] er þjóna skulu í Valhöll, bera drykkju og gæta borð­bún­aðar og ölgagna. Svo eru þær nefndar í Grímn­is­málum:

Hrist og Mist
vil eg að mér horn beri,
Skeggjöld og Skögul,
Hildur og Þrúður,
Hlökk og Her­fjötur,
Göll og Geirahöð,
Randgríð og Ráðgríð
og Reg­in­leif.
Þær bera ein­herjum öl.

Þessar heita val­kyrjur. Þær sendir Óðinn til hverrar orustu. Þær kjósa feigð á menn og ráða sigri. Gunnur og Rota og norn hin yngsta er Skuld heitir ríða jafnan að kjósa val og ráða vígum.“

Orðið val­kyrjur er sam­sett úr orð­inu „val“ sem merkir þá er drepnir eru í stríði, sam­an­ber að „falla í val­inn“ en kyrjur sem sama orðið og „kjósa“. Val-kyrjur eru því eins og Snorri segir, þær sem ráða því hverjir eru drepnir í bar­dögum og hverjir ekki.

Og heiðnir menn trúðu því (að sögn, ég efast reyndar) að vopndauðir menn færu til Val­hallar, bústaðar guð­anna, og lifðu þar í vellyst­ingum sem svo­nefndir „ein­herjar“ við veislu­höld milli þess sem þeir héldu áfram að berj­ast.

Og þar eiga val­kyrj­urnar sem sé að hafa það auka­hlut­verk að bera öl í krúsir fyrir hina vopn­dauðu karl­menn og „gæta borð­bún­aðar“ þeirra.

Og Hrist og Mist á þönum með drykkj­ar­horn handa ein­herjum sem vilja!

Spurning hvort það sé mjög eft­ir­sókn­ar­vert hlut­skipti fyrir konur að kenna sig við val­kyrjur, þegar öllu er á botn­inn hvolft?