„Við verðum að kveikja ljósin og lofta út úr því reyk­fyllta bak­her­bergi sem málið hefur fengið að þró­ast í,“ sagði  Björn Leví Gunn­ars­son, þing­maður Pírata, á alþingi í morgun og fór fram á að þingið rann­sak­aði fram­göngu tveggja ráð­herra, í tengslum við sam­komu­lag Haraldar Johann­es­sen, þáver­andi rík­is­lög­reglu­stjóra, við níu und­ir­menn sína. Þeir fólu í sér stór­bætt líf­eyr­is­rétt­indi.

Að lág­marki 500 milljón króna kostn­aður mun falla á rík­is­sjóð vegna þess, jafn­vel þó Hæsti­réttur hafi talið gjörn­ing Haraldar ólög­mætan örlæt­is­gjörn­ings sem gerður hafi verið við útvalda und­ir­menn rík­is­lög­reglu­stjór­ans.

„Í ljósi nið­ur­stöðu hæsta­réttar frá í mars síð­ast­liðnum þar sem sam­komu­lag þáver­andi rík­is­lög­reglu­stjóra var sagt ólög­mætur gjafagjörn­ingur, hlýtur þingið að þurfa að bregð­ast við,“ sagði Björn Leví.

Hann vís­aði í ræðu sinni sér­stak­lega til þess hvernig Hæsti­réttur til­tekur hlut tveggja ráð­herra, sem ástæðu þess að samn­ingar rík­is­lög­reglu­stjóra skyldu standa, þrátt fyrir að þá hefði Haraldur Johann­es­sen gert í heim­ild­ar­leysi án sam­ráðs. 

„Í nið­ur­stöðu dóms­ins kemur skýrt fram að afstaða ráð­herra, sem var þvert á mat ráðu­neyt­is­ins, til heim­ildar þáver­andi rík­is­lög­reglu­stjóra, hafi verið til styrkja trú þeirra sem nutu ólög­mæta gjafagjörn­ings­ins,“ sagði Björn og vitn­aði orð­rétt í dóm Hæsta­réttar um yfir­lýs­ingar ráð­herrana sem hafi orðið til að „skuld­binda“ ríkið til að standa við sam­komu­lagið. 

Í nýjasta tölu­blaði Heim­ild­ar­innar kemur fram að ráð­herr­unum var ítrekað bent á að samn­ing­arnir væru óeðli­legir, myndu hafa í för með sér gríð­ar­legan aukin kostnað fyrir rík­is­sjóð og væru ekki í sam­ræmi við heim­ildir rík­is­lög­reglu­stjóra. Yfir­lýs­ingar fjár­mála­ráð­herr­ans þáver­andi í umræðum um málið á Alþingi, þar sem hann sagði ráðu­neyti hans hafa metið samn­inga­gerð Haraldar, innan heim­ilda.

Fjár­mála­ráð­herra full­yrti í ræðu sinni 24. febr­úar 2020 að nið­ur­staða ráðu­neyt­is­ins væri Haraldi Johann­es­sen hafi verið heim­ilt að gera samn­ing eins og þann sem hann gerði við níu und­ir­menn sína. Þremur vikum fyrr hafði þó emb­ætt­is­maður í ráðu­neyt­inu kom­ist að þver­öf­ugri nið­ur­stöðu og beint því til dóms­mála­ráðu­neytis að skoða hvort aft­ur­kalla ætti sam­komu­lagið.

Ekkert í þeim gögnum sem Heim­ildin fékk afhent úr fjár­mála­ráðu­neyt­inu, bendir til þess að ráðu­neytið hafi gefið grænt ljós á heim­ildir Haraldar.

Hæsti­réttur gerði athuga­semdir við seina­gang, óná­kvæmar og ótíma­bærar yfir­lýs­ingar Bjarna Bene­dikts­sonar, þáver­andi fjár­mála­ráð­herra, og Áslaugar Örnu Sig­ur­björns­dóttur, þáver­andi dóms­mála­ráð­herra, um rétt­mæti samn­ing­anna, sem gerðir voru haustið 2019.

Björn Leví sagði að þetta mætti auð­veld­lega túlka þannig að ráð­herr­arnir hafi í raun tekið til sín ábyrgð­ina með því að leggja blessun sína yfir sam­komu­lagið, sem emb­ætt­is­menn beggja ráðu­neyt­anna komust að nið­ur­stöðu um að væri þvert á móti, gert í heim­ild­ar­leysi.

„Það tók ráðu­neytið hálft ár að rík­is­lög­reglu­stjóra var ekki heim­ilt að taka þessa ákvörðun, sem var svo gert að engu tæpum mán­uði síðar af ráð­herra sem bless­aði þennan gjörn­ing í ræðu­stól þings­ins,“ sagði Björn Leví sem ræddi einnig þátt þáver­andi dóms­mála­ráð­herra í mál­inu, sem þrátt fyrir ábend­ingar og varn­að­ar­orð um lög­mæti sam­komu­lags­ins, full­yrt að Haraldur hefði verið með allt á þurru í mál­inu.

Í sam­tali við Heim­ild­ina hefur ráð­herr­ann við­ur­kennt að það hafi ekki verið heppi­legt að hún færi fram með slíka full­yrð­ingu, haf­andi ein­ungis orð Haraldar sjálfs fyrir henni. Hæsti­réttur gagn­rýnir það atriði og segir Áslaugu hafa verið í lófa lagið að leita annað eftir áliti, enda hafi hún haft til þess hátt í mánuð.

„Já ég hefði átt að gera það. Það er nið­ur­staða Hæsta­réttar,“ sagði Áslaug í nýjasta tölu­blaði Heim­ild­ar­innar.

Björn Leví sagði fram­göngu ráð­herrana beggja annað af tvennu; dóm­greind­ar­skort eða spill­ingu.

„Og sá sem sér það ekki þarf að kynna sér hug­takið spill­ing betur, því að rökin fyrir því ættu að vera aug­ljós öllum sem skoða málið," sagði Björn Leví og end­ur­tók kröfu sína um að þingið tæki málið til rann­sóknar; það væri þings­ins að hafa eft­ir­lit með fram­kvæmda­vald­inu. Það væri bein­línis skylda þings­ins.

„En ég ætla að gefa mér að stjórn­ar­meiri­hlut­inn hafi engan áhuga á því og ger­ist því sam­sekur í verk­leysi sínu gagn­vart því verk­efni sínu að rann­saka þetta mál á heið­ar­legan hátt,“ sagði þing­mað­ur­inn sem taldi ráð­herrana hafa haft mörg ár til að sinna sínum skyldum en „klúðrað því ærlega."

Þetta er í annað sinn sem Píratar taka málið upp á Alþingi en fyrir tveimur vikum ræddi Þór­hildur Sunna Ævars­dóttir málið við núver­andi dóms­mála­ráð­herra, og spurði hana hvort ekki væri ástæða til þess að rann­sókn fari fram á emb­ætt­is­færslum Haraldar, með til­liti til ákvæða laga um rétt­indi og skyldur emb­ætt­is­manna og ákvæða laga um brot í opin­beru starfi.

Ráðherra sagði það ekki sitt að gera það og vís­aði mál­inu á Hér­aðs­sak­sókn­ara. Það hafa fleiri emb­ætti og stofn­anir raunar gert í sam­tali við Heim­ild­ina. Síðast þegar frétt­ist hafði þó Hér­aðs­sak­sókn­ari málið ekki á sínu borði og á honum var að skilja að það yrði ekki rann­sakað nema að fram kæmi beiðni eða kæra í mál­inu.