Þessi grein birtist fyrir meira en mánuði.

Fyrsti svarti leiðtogi ríkisstjórnar Evrópulands

Vaug­h­an Get­hing hef­ur brot­ið blað í sög­unni með því að vera fyrsti svarti mað­ur­inn sem leið­ir rík­is­stjórn í Evr­ópu­landi. Fjöl­skyldu­saga hans er um margt óvenju­leg og ræt­ur hans og taug­ar liggja jafnt til Wales og Sam­b­íu.

Fyrsti svarti leiðtogi ríkisstjórnar Evrópulands
Brautryðjandi Vaughan Gething hefur brotið blað í sögunni. Mynd: EPA

Ég vona að leið mín til frama verði öðru svörtu fólki hvatning til að fylgja í mín fótspor, sagði hinn fimmtugi Vaughan Gething, er hann var kjörinn formaður velska Verkamannaflokksins nýverið og tók í kjölfarið við stöðu fyrsta ráðherra Wales. Hann er ekki aðeins fyrsta svarta manneskjan sem leiðir flokkinn, sú fyrsta til að gegna embætti fyrsta ráðherra landsins, heldur hvorki meira né minna en fyrsta svarta manneskjan til að leiða ríkisstjórn í Evrópulandi. Og fleira sögulegt tengist embættistöku hans því í fyrsta skipti í sögunni er nú enginn hvítur karl meðal leiðtoga Bretlands og landanna þriggja sem því tilheyra. 

„Ég vil sjá Wales blómstra í sólskininu sem von og réttlæti getur beint að okkur öllum, sama hver bakgrunnur okkar er, sama hvernig við lítum út og hvern við elskum. Við eigum að fanga bjartsýni að nýju og setja okkur ný markmið um réttlátara Wales fyrir okkur öll.“

Gething kom í heiminn í Lusaka, höfuðborg Afríkuríkisins Sambíu, árið 1974. Faðir hans var velskur dýralæknir sem flutti snemma á áttunda áratug síðustu aldar til Sambíu og hóf þar störf. Hann kynntist fljótlega kjúklingabónda sem átti eftir að verða eiginkona hans. Tveimur árum eftir að þau kynntust bauðst föður Gethings starf í Wales og flutti þangað með fjölskylduna. En þegar hann mætti á svæðið með svörtu eiginkonuna og soninn var atvinnutilboðið dregið til baka. Þá ákvað fjölskyldan að setjast að á Englandi og ólst Vaughan Gething upp í Dorset. Wales togaði hins vegar í unga manninn og hann ákvað að fara í háskólanám í velska strandbænum Aberystwyth. Þar nam hann lögfræði. Fólk sem var honum samtíða í skólanum segir að Gething hafi átt auðvelt með að kynnast fólki og verið vinamargur. Hann tók þátt í stúdentapólitíkinni, var m.a. formaður stúdentaráðs og kynnti sér hugmyndafræði Plaid Cymru, flokks sem berst fyrir sjálfstæði Wales. 

Er Gething lauk námi starfaði hann í nokkur ár sem lögfræðingur. En pólitíkin togaði fast og árið 2004 var hann kjörinn í borgarstjórn Cardiff. Árið 2011 náði hann kjöri á velska þingið fyrir Verkamannaflokkinn.

„Það er mjög einfalt að segja uppruna ekki skipta máli þegar þinn eigin uppruni hefur aldrei verið dreginn í efa eða verið notaður gegn þér“

Frægðarsól Gethings hóf að rísa hratt er faraldur Covid-19 gekk yfir heimsbyggðina. Þá var hann heilbrigðisráðherra í velsku ríkisstjórninni. „Ég dáðist að honum fyrir að geta tekið allri þessari gagnrýni, við öllum þessum höggum, þessum persónulegu árásum og á sama tíma haldið einbeitingu til að vernda líf og lífsviðurværi fólks,“ segir Ken Skates, samflokksmaður hans og vinur til margra ára.

Rétt marði kosningarnar

Er Mark Drakeford, leiðtogi Verkamannaflokksins og fyrsti ráðherra Wales frá árinu 2018, tilkynnti í desember í fyrra að hann ætlaði að stíga til hliðar hófst snörp kosningabarátta milli Gething og Jeremy Miles. Um miðjan mars urðu úrslitin ljós og hafði Gething borið sigur úr býtum með tæplega 52 prósentum atkvæða. 

En því var ekki tekið fagnandi af öllum. Velska BBC afhjúpaði að Gething hefði tekið við 200 þúsund punda framlagi í kosningasjóð sinn frá David John Neal, viðskiptaforkólfi sem hefur tvívegis hlotið dóm fyrir umhverfisníð í gegnum endurvinnslufyrirtæki sín. BBC birti einnig bréf sem Gething ritaði Umhverfisstofnun Wales á árunum 2016–2018 þar sem hann hvatti stofnunina til að slaka á kröfum gagnvart öðru endurvinnslufyrirtæki Neals. Ekki þykja öll kurl komin til grafar í þessum efnum.

Velskar lausnir fyrir velsk vandamál

Eftir að hafa verið ráðherra í ríkisstjórn Wales í áratug er komið að Vaughan Gething að leiða hana. „Í dag höfum við brotið blað í sögu þjóðar okkar,“ sagði hann er úrslitin í formannskosningum Verkamannaflokksins voru ljós. „Ekki aðeins vegna þess að mér hefur hlotnast sá heiður að verða fyrsti svarti leiðtogi Evrópulands heldur vegna þess að kynslóðaskipti eru að verða.“ Hann segir slagorðið „velskar lausnir fyrir velsk vandamál“ renna um æðar sér. Meðal verkefna sem hann ætlar að leggja áherslu á sem fyrsti ráðherra Wales er að bæta opinbera heilbrigðisþjónustu, ráðast í húsnæðisuppbyggingu og efla menntun. Þá hefur hann nefnt fjölgun „grænna starfa“. Það þykir andstæðingum hans ekki rýma sérstaklega við tengsl hans og viðskiptajöfursins Neils. Gething hefur hins vegar bent á, spurður út í styrkina, að hann hafi farið að öllum reglum í þessum efnum út í ystu æsar.

Frami fulltrúa minnihlutahópa

Keir Starmer, leiðtogi breska Verkamannaflokksins segir kjör Gethings ekki aðeins söguleg heldur endurspegli þau velsk gildi í nútímasamfélagi. Wales telur um þrjár milljónir íbúa og um 94 prósent þeirra eru hvítir. Gething er því fulltrúi minnihlutahóps, rétt eins og Rishi Sunak, forsætisráðherra Bretlands, sem er af indverskum ættum, Humza Yousaf, fyrsti ráðherra Skotlands, sem er sonur pakistanskra innflytjenda og Michelle O’Neill, fyrsti ráðherra Norður-Írlands, sem er fyrst kaþólskrar trúar til að gegna því embætti.  

Gething segir að holskefla rasískra ummæla eigi eflaust eftir að ganga yfir samfélagsmiðla vegna þess að svartur maður sé kominn til valda í Wales. Þannig sé heimurinn því miður orðinn. Fólk eigi eftir að efast um hvatir hans og draga þjóðerni hans í efa. Aðrir eigi eftir að gagnrýna hann fyrir að tala um uppruna sinn, spyrja hverju máli skipti hvaðan fólk á rætur að rekja. Hvað það og forfeður þeirra hafi gengið í gegnum. „Það er mjög einfalt að segja uppruna ekki skipta máli þegar þinn eigin uppruni hefur aldrei verið dreginn í efa eða verið notaður gegn þér,“ segir hann.  

Kjósa
17
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Missti göngugetuna níu ára og missir „himnaríki“ ellefu ára
1
FréttirFlóttamenn

Missti göngu­get­una níu ára og miss­ir „himna­ríki“ ell­efu ára

Þó að lækn­ar telji mik­il­vægt að hinn ell­efu ára gamli Yaz­an, sem er með ágeng­an vöðvarýrn­un­ar­sjúk­dóm, haldi áfram í lækn­is­með­ferð tel­ur Kær­u­nefnd út­lend­inga­mála ekk­ert því til fyr­ir­stöðu að vísa hon­um til lands sem hann hef­ur sem stend­ur eng­in rétt­indi í. „Ég hef unn­ið við þetta í næst­um 8 ár og aldrei séð svona af­ger­andi lækn­is­vott­orð,“ seg­ir tals­mað­ur fjöl­skyld­unn­ar. Sex sam­tök og fjöl­marg­ir Ís­lend­ing­ar hafa mót­mælt fyr­ir­hug­aðri brott­vís­un.
Ráðherrum ítrekað bent á að gjöf Haraldar stæðist ekki skoðun
3
AfhjúpunDýr skyldi Haraldur allur

Ráð­herr­um ít­rek­að bent á að gjöf Har­ald­ar stæð­ist ekki skoð­un

Upp­lýs­ing­ar úr fjár­mála­ráðu­neyt­inu styðja ekki þá full­yrð­ingu Bjarna Bene­dikts­son­ar að ráðu­neyt­ið teldi rík­is­lög­reglu­stjóra hafa haft heim­ild til „út­færslu samn­inga“ sem sagð­ir eru gjafa­gjörn­ing­ar. Í ráðu­neyt­inu voru þvert á móti veru­leg­ar efa­semd­ir um að sam­komu­lag­ið stæð­ist. Ráðu­neyt­is­stjóri í dóms­mála­ráðu­neyt­inu og lög­reglu­stjór­ar töldu rétt að skoða hvort Har­ald­ur hefði brot­ið lög.
Aukinn einkarekstur:  „Ég hef líka áhyggjur af þessu“
4
Fréttir

Auk­inn einka­rekst­ur: „Ég hef líka áhyggj­ur af þessu“

Alma Möller, land­lækn­ir seg­ir að líkt og for­stjóri Land­spít­al­ans hafi hún áhyggj­ur af auk­inni einka­væð­ingu í heil­brigðis­kerf­inu. Áhyggj­urn­ar snú­ist fyrst og fremst að því að ef við sofn­um á verð­in­um geti auk­in út­vist­un heil­brigð­is­þjón­ustu leitt til meiri ójöfn­uð­ar á Ís­landi. Þá verði að gæta sér­stak­lega að því að veikja ekki Land­spít­al­ann.
Popúlísk aðferð til að ná eyrum óöruggra karla
5
Greining

Po­púlí­sk að­ferð til að ná eyr­um óör­uggra karla

Po­púl­ist­ar karl­mennsk­unn­ar njóta sí­vax­andi vin­sælda. Í spjalli Skoð­ana­bræðra við Pat­rik Atla­son virt­ist ljóst að kon­ur eigi að til­heyra hlut­verki hefð­bund­inn­ar hús­móð­ur á með­an að karl­inn sér fyr­ir tekj­um heim­il­is­ins. Ung­ir karl­menn eru stöð­ugt áreitt­ir af al­gór­yþm­um sam­fé­lags­miðla með pre­dik­ur­um goð­sagna­kenndr­ar karl­mennsku, enda­lausu klámi og óraun­hæf­um mark­mið­um sem grafa und­an sjálfs­vit­und þeirra.
Gerir starfsfólki kleift að geta sjálft mælt sig reglulega
7
Nýsköpun

Ger­ir starfs­fólki kleift að geta sjálft mælt sig reglu­lega

Ef­fect er lít­ið fyr­ir­tæki stað­sett rétt fyr­ir ut­an Borg­ar­nes sem býð­ur upp á hug­bún­að­ar­lausn til að mæla hæfn­is­gat starfs­manna. „Ég hef al­veg far­ið inn í fyr­ir­tæki þar sem stjórn­end­ur horfa fyrst á mig stór­um aug­um og halda að þetta muni ekki ganga. En núna hef ég far­ið í gegn­um þetta með yf­ir tutt­ugu fyr­ir­tækj­um,“ seg­ir stofn­and­inn.
„Þetta snýst um að gera vel við börn“
9
Fréttir

„Þetta snýst um að gera vel við börn“

Alma Möller, land­lækn­ir seg­ir að fá­tækt erf­ist eins og áföll. Stjórn­völd og sam­fé­lag­ið allt þurfi að hjálp­ast að við að bæta að­stæð­ur þeirra sem minnst beri úr být­um. Sá hóp­ur glími frek­ar við lang­vinna sjúk­dóma sem geti dreg­ið veru­lega úr lífs­gæð­um og stytt líf þeirra. „Við þurf­um að horf­ast í augu við þetta og byrja á að huga að börn­un­um.“

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Fékk ekki að segja bless við eiginmann sinn
2
Fréttir

Fékk ekki að segja bless við eig­in­mann sinn

Sara Sig­ur­björg Guð­munds­dótt­ir, eig­in­kona Precious Fel­ix Tani­mola sem var send­ur úr landi til Níg­er­íu í nótt, seg­ist ekki hafa feng­ið að kveðja hann: „Sím­inn var tek­inn af hon­um og ég fékk ekki að segja bless.“ Precious flúði til Ís­lands frá Úkraínu vegna stríðs­ins. Hon­um hafði ári áð­ur ver­ið boð­ið að spila þar fót­bolta með úkraínsku fé­lagsliði.
Öryggisverðir gæta Bjarna – „Nokkuð góðir í að vera ósýnilegir“
5
Fréttir

Ör­ygg­is­verð­ir gæta Bjarna – „Nokk­uð góð­ir í að vera ósýni­leg­ir“

Bjarni Bene­dikts­son for­sæt­is­ráð­herra vill ekki kalla þá líf­verði, ör­ygg­is­verð­ina sem fylgja hon­um hvert fót­mál. „Þeir eru nokk­uð góð­ir í að vera ósýni­leg­ir þannig að ég geti sinnt mín­um störf­um,“ seg­ir hann. Áhættumat vegna ör­ygg­is ráð­herra rík­is­stjórn­ar Ís­lands er í sí­felldri end­ur­skoð­un, sam­kvæmt embætti rík­is­lög­reglu­stjóra.
Þórður Snær Júlíusson
8
Leiðari

Þórður Snær Júlíusson

Er það að gefa að minnsta kosti hálf­an millj­arð góð með­ferð op­in­bers fjár?

Fyrr­ver­andi rík­is­lög­reglu­stjóri með sterk flokk­spóli­tísk tengsl tók ákvörð­un um að gera vel við nána sam­starfs­menn sína rétt áð­ur en þeir fóru á eft­ir­laun og rétt áð­ur en hann þurfti að semja um starfs­lok. Kostn­að­ur­inn við þessa ákvörð­un er að minnsta kosti rúm­lega 500 millj­ón­ir króna og skatt­greið­end­ur bera hann. Tveir nú­ver­andi ráð­herr­ar voru kolrang­stæð­ir í yf­ir­lýs­ing­um sín­um um mál­ið að mati Hæsta­rétt­ar og nú­ver­andi dóms­mála­ráð­herra get­ur ekki feng­ið sig til að biðja um rann­sókn á því.
Missti göngugetuna níu ára og missir „himnaríki“ ellefu ára
9
FréttirFlóttamenn

Missti göngu­get­una níu ára og miss­ir „himna­ríki“ ell­efu ára

Þó að lækn­ar telji mik­il­vægt að hinn ell­efu ára gamli Yaz­an, sem er með ágeng­an vöðvarýrn­un­ar­sjúk­dóm, haldi áfram í lækn­is­með­ferð tel­ur Kær­u­nefnd út­lend­inga­mála ekk­ert því til fyr­ir­stöðu að vísa hon­um til lands sem hann hef­ur sem stend­ur eng­in rétt­indi í. „Ég hef unn­ið við þetta í næst­um 8 ár og aldrei séð svona af­ger­andi lækn­is­vott­orð,“ seg­ir tals­mað­ur fjöl­skyld­unn­ar. Sex sam­tök og fjöl­marg­ir Ís­lend­ing­ar hafa mót­mælt fyr­ir­hug­aðri brott­vís­un.

Mest lesið í mánuðinum

Skólastjórinn hættir eftir áralanga óánægju foreldra
2
Fréttir

Skóla­stjór­inn hætt­ir eft­ir ára­langa óánægju for­eldra

Móð­ir á Kirkju­bæj­arklaustri ætl­ar að flytja með börn­in sín úr bæn­um þar sem hún tel­ur ástand­ið í Kirkju­bæj­ar­skóla óvið­un­andi. Son­ur henn­ar hef­ur lít­ið mætt í skól­ann í á ann­að ár eft­ir at­vik í skól­an­um sem for­eldr­arn­ir kærðu til lög­reglu. Mál­ið var lát­ið nið­ur falla. Skóla­stjór­inn er nú á för­um en sveit­ar­stjór­inn seg­ir það „eng­um ein­um að kenna þeg­ar tveir deila“.
Rúlletta Róberts og vitnisburðir starfsfólks: „Þetta er bara rosalega mikið álag“
3
ÚttektRóbert Wessman, Alvogen og Alvotech

Rúll­etta Ró­berts og vitn­is­burð­ir starfs­fólks: „Þetta er bara rosa­lega mik­ið álag“

Starfs­menn Al­votech lýsa vinnu­álag­inu sem ómann­eskju­legu og hafa leit­að til stétt­ar­fé­laga út af ógreiddri yf­ir­vinnu og fleiri mál­um. Vinnu­að­stæð­urn­ar hafa ver­ið svona út af því að Al­votech hef­ur unn­ið að því að fá mark­aðs­leyfi fyr­ir sam­heita­lyf Humira í Banda­ríkj­un­um. Fyr­ir­tæk­ið hef­ur veðj­að öllu á þetta lyf en sala á því hef­ur dreg­ist sam­an og sam­heita­lyfj­um þess hef­ur alls ekki geng­ið eins vel í Banda­ríkj­un­um og reikn­að var með.
Fékk ekki að segja bless við eiginmann sinn
5
Fréttir

Fékk ekki að segja bless við eig­in­mann sinn

Sara Sig­ur­björg Guð­munds­dótt­ir, eig­in­kona Precious Fel­ix Tani­mola sem var send­ur úr landi til Níg­er­íu í nótt, seg­ist ekki hafa feng­ið að kveðja hann: „Sím­inn var tek­inn af hon­um og ég fékk ekki að segja bless.“ Precious flúði til Ís­lands frá Úkraínu vegna stríðs­ins. Hon­um hafði ári áð­ur ver­ið boð­ið að spila þar fót­bolta með úkraínsku fé­lagsliði.
Ákveðið að saksækja þrjá í Lindsor-málinu rúmum 15 árum síðar
9
Skýring

Ákveð­ið að sak­sækja þrjá í Lindsor-mál­inu rúm­um 15 ár­um síð­ar

Sama dag og Geir H. Haar­de flutti ræðu til þjóð­ar­inn­ar þar sem hann bað guð um að blessa Ís­land veitti Kaupþing af­l­ands­fé­lagi lán sem not­að var til að kaupa verð­lít­il skulda­bréf af starfs­mönn­um og vild­ar­við­skipta­vini bank­ans. Nú, 15 og hálfu ári eft­ir að lán­ið var veitt, stend­ur til að sak­sækja þrjá ein­stak­linga í Lúx­em­borg vegna þess.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár