Í fyrra gaf Jakub Stachowiak út ljóða­bók með snjöllum titli: Úti bíður skáld­leg ver­öld. Í ár sendir hann frá sér verkið Stjörnu­falls­eyjur og í bók­inni byggir hann upp skáld­lega ver­öld í stuttum ljóð­rænum myndum. Bókin hefst á goð­sagna­kenndri heims­sköpun: „Í upp­hafi var ekk­ert nema næt­ur­gyðja og guð morg­uns­ins sem svifu saman á fest­ing­unni, í ástríðu­fullum faðm­lögum“ (bls.7). Eftir sex daga ást­ar­leik hverfur morg­un­guð­inn og næt­ur­gyðjan sest á tunglið og grætur stjörnu­laga tárum sem sum „storkn­uðu á himni, önnur féllu í hafið og urðu að eyjum“; Stjörnu­falls­eyjum.

Næt­ur­gyðjan og morg­un­guð­inn gefa tón­inn fyrir ráð­andi and­stæður bók­ar­innar sem eru ljós og myrkur sem sífellt takast á í ýmsu formi í mynd­máli verks­ins. Orð tengd þessum and­stæðum koma síend­ur­tekið fyrir og einu nákvæmu tíma­setn­ingar í þess­ari skáld­legu ver­öld eru vetrar- og sum­ar­sól­stöður, stysti og lengsti dagur árs­ins, tím­inn þegar myrkrið ræður og tím­inn þegar birtan ríkir. Birtan teng­ist skáld­skapnum; skáldin skrifa „ljóð og sögur í þeirri von að þeir dragi fram ljósið, því orðin gleyma ekki birtu sem eitt sinn er sáð ofan í þau“ (bls. 12). Myrkrið teng­ist sorg­inni og dauð­anum en á hvoru­tveggja má ef til vill sigr­ast með skáld­skapnum og feg­urð­inni: „Hvað sem hver segir / er feg­urðin ekki skraut / heldur kjarni lífs­ins“ (bls. 29).

Í fyrri hluta bók­ar­innar lýsir skáldið Stjörnu­falls­eyj­unum, dvelur lengst við fyrstu eyj­una þar sem finna má hús sem er eins og hönd í lag­inu, með fimm fingrum og velta má fyrir sér hvort þar sé verið að vísa til fingra sem verk­færa til sköp­unar skáld­skap­ar­heima. Reyndar er texti Jakubs þannig að hann býður upp á alls konar vanga­veltur og túlk­anir sem geta gefið áhuga­sömum les­endum mikið til að brjóta heil­ann yfir. En túlkun er kannski ekki aðal­at­riðið hér; text­inn er þess eðlis að les­and­inn nýtur þess best að dvelja við ein­stök brot fremur en að reyna að finna rök­rétta fram­vindu. Brot eins og þetta til dæmis:

Á þess­ari eyju, í þess­ari borg býr fólk sem er ljóð­merkt við fæð­ingu, orð skálda brennd inn í ofursmáa barns­lófa, því skáld­skapur seinkar dauð­anum. Hann er lækn­ing við doða sem er fylgi­fiskur hvers­dags­leik­ans. Eina vopnið gegn vetr­ar­nótt, þessu kalda heim­kynni smá­djöfla, sem hváir sínum eilífu spurn­ingum framan í sof­andi fólk. Lestu, og blóð þitt hitnar“ (bls. 22).

Setn­ingin „Á þess­ari eyju, í þess­ari borg“ kemur átta sinnum fyrir í fyrri hluta bók­ar­innar og þar fær les­and­inn að kynn­ast skáld­legri ver­öld Stjörnu­falls­eyj­anna. Í síð­ari hlut­anum breyt­ist tónn­inn því þar stígur fram sögu­maður sem segir sögur af fjöl­skyldu sinni og vinum og „þorp­inu okkar“. Skáldið heldur þó sama ljóð­ræna og draum­kennda frá­sagn­ar­stílnum frá upp­hafi til enda og ljós og myrkur leika áfram aðal­hlut­verk í text­anum.

Eins og flestir vita er Jakub Stachowiak pólskur inn­flytj­andi á Íslandi og það er aðdá­un­ar­vert hversu góð tök hann hefur náð á íslensku máli á fáum árum. Eins og oft er raunin með bók­menntir inn­flytj­enda má í skrifum Jakubs sjá nýja nálgun á íslensk­una og nýyrði skjóta upp koll­inum, orð eins og harmeygðir, ósorg­mæddu, sakn­að­ar­kuldi og papp­írs­færðar sögur. En einnig kemur fyrir röng notkun orða­til­tækja eins og þegar skúr­inga­stúlka „skiptir um rúmið“ sem hefur aðra merk­ingu en að ,skipta um á rúm­inu‘ eða ‚búa um rúmið‘. Annað dæmi er setn­ingin „fyrir ára­löngu“ (bls.48) sem ætti lík­lega að vera ‚fyrir óra­löngu‘ – nema um nýyrði sé að ræða?

Stjörnu­falls­eyjur er bók sem gæti verið gott að dvelja við á dimmum vetr­ar­n­óttum og njóta orð­list­ar­innar. Bygging bók­ar­innar er hins vegar sund­ur­laus á köflum og merk­ing oft óljós. Dreng­ur­inn sem stígur fram sem sögu­maður í síð­ari hluta bók­ar­innar fær þetta ráð frá ónafn­greindri konu: „Lifðu, dreng­ur­inn minn! Stundum er nauð­syn­legt að rífa hvers­dag­inn í tætlur til að geta byggt úr honum nýjan draum, lifðu!“ (bls. 41). Segja má að Jakub hafi í Stjörnu­falls­eyjum gert einmitt þetta og eflaust geta margir lifað sig inn í þann draum með honum, en aðrir ekki.