Draugar, nornir, skrímsli og annar hrylli­legur efni­viður hefur alltaf átt upp á pall­borðið hjá börnum og ung­lingum. Ástæð­urnar eru ýmsar að mati sér­fræð­inga:  fólk á öllum aldri nýtur þess að virkja efna­fræði ótt­ans í lík­am­anum án þess að þurfa að taka raun­veru­lega áhættu, hvort sem það er í rús­sí­bana eða við áhorf á hræði­legri bíó­mynd. Rök­hugs­unin og for­vitnin stæl­ast við að hugsa sig út að jaðri raun­veru­leik­ans og velta fyrir sér við­brögðum við því sem þar kynni að leyn­ast.

Við það að lifa sig inn í hroll­vekjur gefst börnum kostur á að æfa sig að vera hrædd, ná tökum á ótt­anum í vernd­uðu umhverfi og verða jafn­vel í fram­hald­inu hug­rökk, í stuttu máli sagt: nýta sér ímynd­aðar aðstæður til að kljást við mjög svo raun­veru­legar til­finn­ingar á öruggan hátt. 

Und­an­farin ár hefur komið út hér­lendis hver hressi­lega hroll­vekjan af annarri fyrir börn sem virð­ast þó aldrei fá nóg af vampýrum, var­úlfum og somb­íum svo nokkur skrímsli séu nefnd. Í Smára­lindar Móra slæst Bryn­hildur Þór­ar­ins­dóttir í fríðan flokk höf­unda á borð við Ævar Þór Bene­dikts­son og Hildi Knúts­dóttur og vefur saman þjóð­sagna­arf­inn og nútím­ann í óhugn­an­legri en jafn­framt skemmti­legri drauga­sögu sem hverf­ist um Smára­lind­ina.

Bryn­hildur er mörgum kyn­slóðum barna­bókales­enda að afar góðu kunn en hún hefur skrifað fyrir börn síðan árið 1997. Hún hefur hlotið ýmsar við­ur­kenn­ingar og verð­laun fyrir bækur sínar, meðal ann­ars Íslensku barna­bóka­verð­launin fyrir Leynd­ar­dóm ljóns­ins sem kom út árið 2004 og Norrænu barna­bóka­verð­launin árið 2007 fyrir end­ur­sagnir sínar á Íslend­inga­sög­unum en meðal þeirra má nefna Njálu, Eglu og Laxdælu. Hún er einnig í for­svari fyrir Barna­bóka­setur, sem er rann­sókna­setur um barna­bók­menntir og lestur barna við Háskól­ann á Akureyri.

Sagan hefst 10. októ­ber árið 2000, árið áður en Smára­lindin var opnuð. Í fyrsta kafla fara tveir vinir í  háska­lega heim­sókn á harð­lokað bygg­ing­ar­svæðið sem hefur alvar­legar afleið­ingar. Næsti kafli ger­ist akkúrat ári síðar þegar við fylgjum nokkrum vin­konum sem skemmta sér vel á opn­un­ar­há­tíð versl­un­ar­mið­stöðv­ar­innar þar til ein þeirra hverfur skyndi­lega. Allir kaflar bók­ar­innar ger­ast svo 10.10. mis­mun­andi ár þar sem afmæl­is­dagar Smára­lindar eru raktir hver af öðrum fram til 10. októ­ber 2022, óhugn­að­ur­inn áger­ist og atburða­rásin skýrist smám saman á meðan draug­arnir verða æ hress­ari. 

Þessi frá­sagn­ar­háttur virkar mjög vel. Við sjáum sumar per­sónur þroskast og vaxa úr grasi, aðrar ekki, og óhugn­að­inum er haldið við með því að gefa stundum inn­sýn í hug­ar­heim draug­anna sem eru byggðir á þekktum minnum úr þjóð­sög­unum, mórum og skottum. Mórar voru ung­lings­drengir sem voru vaktir upp frá dauðum og voru yfir­leitt í mórauðum stökkum eða peysum. Skott­urnar voru ung­lings­stúlkur sem voru vaktar upp á sama hátt, með hefð­bundin höf­uð­föt kvenna á 18. öld en báru þau yfir­leitt öfugt á höfð­inu og svo sugu þær á sér putt­ana. Skottur og mórar voru yfir­leitt ætt­ar­fylgjur en fylgdu líka húsum.

Allt þetta leikur höf­undur sér með og færir í nútíma­bún­ing, til dæmis hvernig óskunda draug­arnir geta látið sér detta í hug með heila Smára­lind að veði. Hér má til dæmis nefna ærsla­drauga­gang í bíó þar sem poppi er beitt til hrell­ingar. Annað sem er vel gert í þess­ari bók er að hryll­ingnum er eig­in­lega aldrei lýst beint og  fátt sagt berum orðum heldur gefið í skyn að eitt­hvað hafi gerst, hvort sem er drauga­gang­ur­inn eða atburðir og örlög sögu­per­són­anna. Ímynd­un­ar­afl les­and­ans fær þar með að njóta sín enda er það yfir­leitt svo það sem við erum best sjálf í því að magna upp það sem veldur okkur mestum ótta í okkar eigin huga. 

Innra ein­tal draug­anna er vel útfært og það hvernig þau eru ekki með­vituð um ástand sitt á meðan þau missa samt smám saman tengslin við raun­veru­leik­ann. Minnir um margt á hug­ar­á­stand draug­anna í glæpa­sögu Yrsu Sig­urð­ar­dóttur, Ég man þig frá 2010, og sýnir hvernig venju­legir krakkar geta orðið að köldum og sinnu­litlum draugum þegar teng­ing við lif­andi fólk og raun­heima trosnar. 

Tíma­ferða­lagið er líka hin besta skemmtun en Bryn­hildur hefur áður sýnt hæfi­leika í tíð­ar­anda­túrisma í bók­inni Ungfrú fót­bolti sem kom út árið 2019 en gerð­ist 1980. Saga Smára­lindar er sögð gegnum afmæl­is­dag­ana og með­fram því er þróun og tíð­ar­andi í afmæl­is­haldi versl­un­ar­mið­stöðvar sýnd, frá því að ókeypis klipp­ingum, bolum og der­húfum var nán­ast troðið upp á við­skipta­vini í til­efni opn­un­ar­dags­ins og fram til dags­ins í dag þegar syk­ur­ský, frost­p­innar og blöðru­dýr eru á boðstólum. Um leið er tæpt á sögu þjóð­ar­innar und­an­farin 22 ár, í upp­gangi, í hruni, í far­sótt og á árunum á milli. 

Mynd­lýs­ingar Elíasar Rúna auka á vídd sög­unnar og óhugnað og brjóta text­ann upp á hátt sem gerir bók­ina þægi­legri aflestrar fyrir les­endur sem eru að byrja að lesa þyngri bækur með alvar­legri texta. 

Smára­lindar Móri er lip­ur­lega skrifuð og vel útfærð nútíma­út­gáfa af drauga­sög­unum sem kyn­slóðum saman fengu for­for­eldra okkar, börn og full­orðna til að skjálfa á bein­unum þegar hausta tók og rökkrið lædd­ist að.