Leik­stjór­inn Thomas Novachek talar við konu sína í síma í upp­hafi leiks og kvartar sáran yfir því að engar leikkonur reyn­ast hæfar til að taka að sér hlut­verk Vöndu í leik­verki sem hann er að und­ir­búa sýn­ingar á, en dag­ur­inn sem er að lokum kom­inn hefur farið í prufur þar sem engin leik­kona hefur staðið undir vænt­ingum. Úti fyrir leiftra eld­ingar og þrumur heyr­ast og boða tíð­indi eins og þrumur og eld­ingar gjarnan gera.

Allt í einu birt­ist Vanda – nafna per­són­unnar í leik­rit­inu – og biður um að mega gang­ast undir prufu, sem Thomas tekur dræmt í – hann er þreyttur, illa fyrir kall­aður og hefur lofað konu sinni að drífa sig heim. En eitt­hvað verður til þess að hann lætur undan, hún er áköf og ákveðin og hefur haft með sér á þennan fund bún­inga til að glæða pruf­una lífi. Hún telur hann á að lesa rull­una á móti henni og leik­ur­inn í leiknum hefst.

Leikrit Thomasar byggir á skáld­sögu eftir aust­ur­ríska rit­höf­und­inn Leopold von Sacher-Masoch, sem hann gaf út 1870 og ber nafnið „Venus í feldi“ eða „Venus í pels“, sem væri kannski eðli­legra að nota sem íslenskt heiti – feldur og pels eru í sjálfu sér hið sama sam­kvæmt orða­bókum, en þó er talað um að „leggj­ast undir feld“, sem á tæp­ast við hér, og svo þekk­ist aftur pels­inn í orðum eins og „Pelsa­búðin“ sem er trú­lega nær frum­merk­ingu sög­unnar. Saga Sacher-Masoch fjallar um mann að nafni Severin, sem óskar þess að vera und­ir­gef­inn Vöndu, sem hann elskar, og vera þræll hennar í félags­legu og kyn­ferð­is­legu til­liti. Saga Sacher-Masoch varð til­efni sam­tíma sál­fræð­ings nokk­urs til að gefa þess­ari kyn­ferð­is­legu löngun heitið masókismi.

Skemmst frá að segja, þá hverfa þau Thomas og Vanda inn í heim masókism­ans og brátt verður óhægt um vik að greina mörkin á milli draums og veru­leika. Leik­ur­inn í leiknum tekur brátt völdin og í lokin verður tæp­ast greint hvort þau eigi nokkurn tíma aft­ur­kvæmt til þess lífs sem var. Meira skal ekki sagt um þróun verks­ins, en látið nægja að segja að það byggir á klass­ískri stíg­andi.

Þegar kemur að sýn­ing­unni sjálfri, sem mun vera frumraun leik­stjór­ans Eddu Bjargar Eyj­ólfs­dóttur, er þó ýmis­legt sem gaum­gæfa má. Þegar rennt er yfir sögu­þráð verks­ins má vel hugsa sér það sem eins konar draum­leik, þar sem Thomas upp­lifir draum sinn ræt­ast – að finna ekki bara leikkonu við hæfi verks hans, heldur einnig konu við sitt hæfi, sem upp­fyllir drauma hans og þrár, sem hann jafn­vel er lítið eða ekki með­vit­aður um. En slíkri draum­leiks­hug­mynd er ekki til að dreifa hér. Í leik­mynd Brynju Björns­dóttur er verk­inu mark­aður afar raun­sæ­is­legur rammi, sem felst í því að Tjarn­ar­bíói er snúið við og áhorf­endur sitja á svið­inu meðan leikið er á áhorf­enda­svæð­inu og það nýtt alveg upp í aftasta rjáfur. Þetta gæti í sjálfu sér verið sniðug hug­mynd, en hér fer hún fyrir lítið, af einkum þremur ástæðum.

Í fyrsta lagi er hljóm­burður Tjarna­bíós ekk­ert til að hrópa húrra fyrir og þegar leik­rým­inu er snúið eins og hér er gert verður hljóm­burð­ur­inn marg­falt verri. Þetta bitn­aði einkum á Söru Dögg Ásgeirs­dóttur – hún hefur einkum leikið í kvik­myndum og sjón­varpi að mér skilst en minna feng­ist við sviðs­leik. Hana skortir auð­heyri­lega þá radd­tækni, sem þarf á leik­sviði og sem ber rödd­ina til áhorf­enda. Í upp­hafi var nær ómögu­legt að heyra hvað hún sagði. Það lag­að­ist þó þegar á leið, en þá átti rödd hennar – eins og reyndar rödd Sveins Gunnars Ólafs­sonar – til að hverfa í hljóð­mynd Halldórs Eldjárn, sem var óþarf­lega hávaða­söm á köflum – eða leik­ar­arnir of driflitlir til raddar, sem í til­viki Sveins Gunnars vekur þó furðu; hann er einn af okkar betri leik­urum og þaul­vanur sviðs­leik.

Í öðru lagi var áhorf­endum þannig fyrir komið á leik­svið­inu að sjón­línur bjög­uð­ust og ómögu­legt að sjá margt af því sem fram fór á svið­inu án þess að teygja sig og fetta, sem var til lengdar trufl­andi fyrir alla upp­lifun af sýn­ing­unni. Þetta kom ekki að sök fyrir þá sem sátu á framsta bekk, en þeir sem aftar sátu fundu veru­lega fyrir þessu.

Í þriðja lagi þótti und­ir­rit­uðum það gímald sem blasti við fyrir aftan og ofan leik­endur – salur Tjarn­ar­bíós – alltof yfir­þyrm­andi og gerði afar lítið fyrir sýn­ing­una í heild. Leikverk David Ives er í eðli sínu kamm­er­verk og ég er ekki grun­laus um að betur hefði farið á því að taka undir þann eig­in­leika verks­ins.

Þessir þrír ágallar, sem hér hafa verið til tíndir, gerðu að verkum að sýn­ingin náði ekki til und­ir­rit­aðs sem skyldi og hin til­finn­inga­lega stíg­andi, sem er mik­il­væg fyrir þessa sögu, fór því miður for­görðum.