Leikstjórinn Thomas Novachek talar við konu sína í síma í upphafi leiks og kvartar sáran yfir því að engar leikkonur reynast hæfar til að taka að sér hlutverk Vöndu í leikverki sem hann er að undirbúa sýningar á, en dagurinn sem er að lokum kominn hefur farið í prufur þar sem engin leikkona hefur staðið undir væntingum. Úti fyrir leiftra eldingar og þrumur heyrast og boða tíðindi eins og þrumur og eldingar gjarnan gera.

Allt í einu birtist Vanda – nafna persónunnar í leikritinu – og biður um að mega gangast undir prufu, sem Thomas tekur dræmt í – hann er þreyttur, illa fyrir kallaður og hefur lofað konu sinni að drífa sig heim. En eitthvað verður til þess að hann lætur undan, hún er áköf og ákveðin og hefur haft með sér á þennan fund búninga til að glæða prufuna lífi. Hún telur hann á að lesa rulluna á móti henni og leikurinn í leiknum hefst.

Leikrit Thomasar byggir á skáldsögu eftir austurríska rithöfundinn Leopold von Sacher-Masoch, sem hann gaf út 1870 og ber nafnið „Venus í feldi“ eða „Venus í pels“, sem væri kannski eðlilegra að nota sem íslenskt heiti – feldur og pels eru í sjálfu sér hið sama samkvæmt orðabókum, en þó er talað um að „leggjast undir feld“, sem á tæpast við hér, og svo þekkist aftur pelsinn í orðum eins og „Pelsabúðin“ sem er trúlega nær frummerkingu sögunnar. Saga Sacher-Masoch fjallar um mann að nafni Severin, sem óskar þess að vera undirgefinn Vöndu, sem hann elskar, og vera þræll hennar í félagslegu og kynferðislegu tilliti. Saga Sacher-Masoch varð tilefni samtíma sálfræðings nokkurs til að gefa þessari kynferðislegu löngun heitið masókismi.

Skemmst frá að segja, þá hverfa þau Thomas og Vanda inn í heim masókismans og brátt verður óhægt um vik að greina mörkin á milli draums og veruleika. Leikurinn í leiknum tekur brátt völdin og í lokin verður tæpast greint hvort þau eigi nokkurn tíma afturkvæmt til þess lífs sem var. Meira skal ekki sagt um þróun verksins, en látið nægja að segja að það byggir á klassískri stígandi.

Þegar kemur að sýningunni sjálfri, sem mun vera frumraun leikstjórans Eddu Bjargar Eyjólfsdóttur, er þó ýmislegt sem gaumgæfa má. Þegar rennt er yfir söguþráð verksins má vel hugsa sér það sem eins konar draumleik, þar sem Thomas upplifir draum sinn rætast – að finna ekki bara leikkonu við hæfi verks hans, heldur einnig konu við sitt hæfi, sem uppfyllir drauma hans og þrár, sem hann jafnvel er lítið eða ekki meðvitaður um. En slíkri draumleikshugmynd er ekki til að dreifa hér. Í leikmynd Brynju Björnsdóttur er verkinu markaður afar raunsæislegur rammi, sem felst í því að Tjarnarbíói er snúið við og áhorfendur sitja á sviðinu meðan leikið er á áhorfendasvæðinu og það nýtt alveg upp í aftasta rjáfur. Þetta gæti í sjálfu sér verið sniðug hugmynd, en hér fer hún fyrir lítið, af einkum þremur ástæðum.

Í fyrsta lagi er hljómburður Tjarnabíós ekkert til að hrópa húrra fyrir og þegar leikrýminu er snúið eins og hér er gert verður hljómburðurinn margfalt verri. Þetta bitnaði einkum á Söru Dögg Ásgeirsdóttur – hún hefur einkum leikið í kvikmyndum og sjónvarpi að mér skilst en minna fengist við sviðsleik. Hana skortir auðheyrilega þá raddtækni, sem þarf á leiksviði og sem ber röddina til áhorfenda. Í upphafi var nær ómögulegt að heyra hvað hún sagði. Það lagaðist þó þegar á leið, en þá átti rödd hennar – eins og reyndar rödd Sveins Gunnars Ólafssonar – til að hverfa í hljóðmynd Halldórs Eldjárn, sem var óþarflega hávaðasöm á köflum – eða leikararnir of driflitlir til raddar, sem í tilviki Sveins Gunnars vekur þó furðu; hann er einn af okkar betri leikurum og þaulvanur sviðsleik.

Í öðru lagi var áhorfendum þannig fyrir komið á leiksviðinu að sjónlínur bjöguðust og ómögulegt að sjá margt af því sem fram fór á sviðinu án þess að teygja sig og fetta, sem var til lengdar truflandi fyrir alla upplifun af sýningunni. Þetta kom ekki að sök fyrir þá sem sátu á framsta bekk, en þeir sem aftar sátu fundu verulega fyrir þessu.

Í þriðja lagi þótti undirrituðum það gímald sem blasti við fyrir aftan og ofan leikendur – salur Tjarnarbíós – alltof yfirþyrmandi og gerði afar lítið fyrir sýninguna í heild. Leikverk David Ives er í eðli sínu kammerverk og ég er ekki grunlaus um að betur hefði farið á því að taka undir þann eiginleika verksins.

Þessir þrír ágallar, sem hér hafa verið til tíndir, gerðu að verkum að sýningin náði ekki til undirritaðs sem skyldi og hin tilfinningalega stígandi, sem er mikilvæg fyrir þessa sögu, fór því miður forgörðum.