Kreppan mikla – hin fyrri og verri

Kreppur á Íslandi - 1. hluti Þegar talað er um verstu kreppu í heila öld gleymist að af litlu var að taka fyrr á árum.

Karl Th. Birgisson

3. janúar 2021 · 08:00

Birtist upphaflega í Stundinni fyrir 6 árum.

Íslendingar hafa gengið í gegnum margar kreppur, stórar og smáar, líkt og aðrar þjóðir.

Þegar talað er um Covid-kreppuna sem „verstu kreppu í hundrað ár“ er það líklega satt í prósentum talið, en jafnan gleymist að geta þess að núna er af stærri upphæðum að taka, meiraðsegja að raunvirði.

Tíu prósent kjaraskerðing af milljón krónum er sannarlega mikið. En það er samt minna í reynd en tíu prósent af þrjú hundruð þúsundum.

Af því að sá launahærri þolir höggið betur. Hinn kemst iðulega á vonarvöl. Eins og dæmin sanna.

Eða eins og það var orðað í hina áttina í einhverri Ástríksbókanna: Tíu prósent hækkun á núlli er núll.

Hér er ætlunin í fáeinum stuttum greinum að segja frá Íslendingum og kreppum. Og viðbrögðum okkar við þeim.

–– ––

Hverfum ögn aftur í tímann. Atvinnuhættir voru þá öðruvísi, en fólk er alltaf fólk, og það vill framfleyta sér og sínum. …

Kjósa

Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Deila

Efnisorð

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Pistill

Steindór Grétar Jónsson

Digger grefur gröf Warner-bræðra

Enginn sem hefur áhuga á kvikmyndum ætti að láta Digger fram hjá sér fara, þó að gagnrýnendur lýsi henni sem „kvalafullri“. Þessi lokamynd Warner Bros. spyr hvers virði list sé í baráttunni gegn peningaöflunum á sama tíma og milljarðamæringur úr hring Donalds Trump kaupir kvikmyndaverið.

StjórnmálHorft til Evrópu

Þrátt fyrir nei „lokum við að sjálfsögðu ekki á Evrópu“

Forsætisráðherra segir að niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar verði virt en ekki komi til greina að loka á Evrópu eða grafa undan EES-samningnum. Orð hennar falla á sama tíma og stjórnarandstaðan vill staðfestingu á stöðu aðildarumsóknarinnar og frumvarp um bókun 35 liggur aftur fyrir Alþingi.

Pistill

Ásgeir Brynjar Torfason

K-kúrfu hagkerfið

Verðbólga var ekki tilkomin vegna launa og eyðslu neðri hluta K-leggsins í hagkerfinu, heldur vegna aðgerða atvinnulífsins og hins opinbera.

Aðsent

Stefán Ólafsson

Rétt og rangt um leigubremsu

Frumvarp ríkisstjórnarinnar um leigubremsu setur þak á hækkanir leigu við hækkun vísitölu neysluverðs. Stefán Ólafsson segir það geta dregið úr verðbólgu og bætt stöðu leigjenda.

Erlent

Frakkland í krísu og fjarhægrið sækir á

Aðeins 15 prósent hafa jákvætt álit á Macron Frakklandsforseta. Eldsneytisverð í Frakklandi er í sögulegu hámarki og framhaldsskólanemar mótmæla.

Eitt og annað

Óttast stefnubreytingu hjá DR

Danskir leikarar, leikstjórar, handritshöfundar, myndatökumenn og fleiri sem unnið hafa að gerð leikinna sjónvarpsþátta hjá Danska sjónvarpinu, DR, óttast stefnubreytingu undir stjórn nýs yfirmanns. Minni áhersla verði lögð á gerð vandaðra leikinna þáttaraða, sem hafa verið ein helsta skrautfjöður DR mörg undanfarin ár og skapað miklar tekjur.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

InnlentLífið á Grensás

Vilja að Katla fari á elliheimili

Heilbrigðisráðuneytið hefur þrýst á að Katla Guðnadóttir, 24 ára gömul, velji sér hjúkrunarheimili til að flytja á tímabundið. Formaður ÖBÍ segir slíkar innlagnir ungs fólks sjaldnast verða tímabundnar. Katla hefur verið ári lengur á Grensásdeild en heilbrigðisstarfsfólk taldi þurfa og vill flytja heim til sín.

Stjórnmál

DV fjarlægir nafnlausan skoðanapistil um fréttakonu

Nafnlaus pistill um Elísabetu Ingu Sigurðardóttur fréttakonu Sýnar hefur verið fjarlægður af vef DV. Eigandinn er sagður nýta sér nafnlausa pistla í áróðursskyni til stuðnings ríkisstjórnarinnar. Frosti Logason og Bogi Ágústsson voru meðal þeirra sem tóku undir gagnrýnina á skrifin.

Stjórnmál

Greiddu 2,2 milljónir vegna heimsóknar Sjálfstæðisflokksins

Framkvæmdastjóri bandarísks fjárfestingarfyrirtækis segir það hafa greitt fyrir skipulagningu funda Sjálfstæðisflokksins í Washington. Ráðgjafi flokksins skráði greiðsluna sem kostun kvöldverðar. Fyrrverandi framkvæmdastjóri flokksins telur hins vegar að flokkurinn hafi greitt allan kostnað sjálfur.

Efnahagsmál

Þessu lofaði ríkisstjórnin til að tryggja að kjarasamningar héldu

Skuldsett heimili gætu fengið samtals þrjá milljarða króna í vaxtabætur ef ársverðbólga fer yfir fimm prósent í lok október 2027.

Stjórnmál

Þrettán aðgerðir ríkisstjórnarinnar til að bjarga kjarasamningum

Skuldsett heimili fá samtals 1,3 milljarða króna í einskiptisvaxtabætur verði ársverðbólga yfir 3,8 prósent í lok október 2027. Gjaldskrárhækkanir verða takmarkaðar við 2,5 prósent.

NærmyndRússland Pútíns

Spáði fyrir um framtíð Rússlands

Fólk trúði ekki Önnu Politkovskaju, þegar hún sagði að farið yrði fram á „algjöra undirgefni við Pútín“.

Mest lesið í mánuðinum

ViðtalLífið á Grensás

Katla sem breytti heilbrigðiskerfinu

Enginn á Íslandi hefur lifað af jafn alvarlegan mænuskaða og Katla Guðnadóttir sem lenti í dularfullu bílslysi 22 ára gömul. Hún er föst á Grensásdeild þar sem kerfið hefur ekki afgreitt beiðni hennar um heimaþjónustu. Barátta hennar hefur þegar skilað fordæmalausri ákvörðun í heilbrigðisráðuneytinu en oft líður henni eins og fólki hefði þótt það auðveldara ef hún hefði ekki lifað slysið af.

Innlent

Lögreglan rukkar viðburðahaldara um tugi milljóna

Tvö lögregluembætti hafa krafið þrjá viðburðarhaldara um samanlagt 47 milljónir vegna þriggja viðburða í sumar. Viðburðahaldarar eru hugsi vegna málsins og tveir hafa kært gjaldtöku lögreglu.

Stjórnmál

Reikna ellilífeyri rangt samkvæmt orðalagi laga

Ellilífeyrisgreiðslur hafa miðað við of lágt frítekjumark í nær áratug samkvæmt orðalagi laga. Milljarðar eru undir en Tryggingastofnun túlkar lögin út frá lögskýringargögnum. Skrifstofa Alþingis segir lögin ekki uppfylla kröfur og ráðuneytið hyggst skoða hvort þeim þurfi að breyta.

ViðtalLífið á Grensás

„Ég hef ekkert til að kvarta yfir“

Söru Margréti Bergmann var kippt út úr lífi þriggja barna sinna þegar hún lamaðist skyndilega frá toppi til táar. Endurhæfingu hennar miðar vel og hún nýtur litlu hlutanna í lífinu. „Ég get verið glöð og þakklát fyrir allt, jafnvel þó ég verði alltaf í þessum stól.“

ViðtalLífið á Grensás

Prófaði brimbretti í fyrsta skipti og lamaðist

Wojciech Jarosz vann á Keflavíkurflugvelli en eftir örlagaríkt frí í Karíbahafinu sækir hann nú endurhæfingu á Grensásdeild í von um að geta staðið aftur upp einn daginn. Sjaldgæfur kvilli sem byrjendur á brimbrettum geta fengið olli lömun fyrir neðan mitti.

Innlent

Ofrukkaði sveitarfélög fyrir sorphirðu yfir 100 milljónir króna

Íslenska gámafélagið ofrukkaði Garðabæ og Mosfellsbæ yfir 100 milljónir króna vegna sorphirðu. „Þá eruð þið ekki alveg saklaus í þessu máli,“ sagði starfsmaður fyrirtækisins.