Þessi grein birtist upphaflega í Stundinni fyrir meira en 3 árum.

Ný rannsókn sýnir að stéttaskipting milli skólahverfa eykst

Mik­ill og vax­andi mun­ur er á milli skóla­hverfa er varð­ar efna­hags­stöðu og mennt­un for­eldra. Höf­und­ar nýrr­ar rann­sókn­ar segja þetta geta haft áhrif á fram­tíð­ar­mögu­leika barn­anna.

Ný rannsókn sýnir að stéttaskipting milli skólahverfa eykst

Það hvaða skólahverfi barn elst upp í hefur mikil áhrif á gengi þess í lífinu. Þetta er meðal þess sem ný rannsókn varpar ljósi á. Í rannsókninni kemur fram að stéttaaðgreining milli grunnskólahverfa á höfuðborgarsvæðinu hefur aukist umtalsvert á undanförnum tuttugu árum.

Greinin „Dreifing efnahags- og menntunarauðs meðal foreldra í skólahverfum höfuðborgarsvæðisins 1997-2016,“ birtist í nýjasta hefti tímaritsins „Stjórnmál og stjórnsýsla“ sem kom út í morgun.

Greinin byggir á rannsókn Berglindar Rós Magnúsdóttur, Auðar Magndísar Auðardóttur og Kolbeins Stefánssonar, á misskiptingu auðs á milli skólahverfa á höfuðborgarsvæðinu og þeirri þróun sem hefur orðið á þeirri misskiptingu á tuttugu ára tímabili.

Í greininni er kastljósinu beint að heimili barna út frá félagslegri og efnahagslegri stöðu foreldra þeirra og hvernig sú staða hefur áhrif á aðgengi barnanna að ýmis konar auð sem hefur áhrif á framtíðarmöguleika þeirra í lífinu.

Ríkum börn gengur betur á prófum

Samkvæmt greininni eykst námsárangur í þeim skólahverfum sem auður foreldra er mikill. „Samkvæmt nýlegum gögnum frá Reykjavíkurborg eru sterkust tengsl milli háskólamenntunar foreldra og námsárangurs á samræmdum prófum af þeim bakgrunnsbreytum sem borgin skoðar,“ stóð í greininni.

Efnhagsleg staða foreldra er skoðuð út frá tekjum þeirra og eignum en félagsleg staða þeirra skoðuð útfrá menntunarstigi þeirra eða þeirra foreldra sem hafa framhaldsmenntun á háskólastigi og þeirra sem hafa hana ekki. Þar að auki skoðar rannsóknin fjölskyldutengsl heimilanna við íslenskt samfélag.

Slík félagsleg kortlagning landsvæða er samkvæmt greininni mikilvægur liður í að skilja stéttbundna aðgreiningu milli svæða og þar með talið skólahverfa. Þá kemur einnig fram að erlendar rannsóknir hafa sýnt fram á möguleika landfræðilegra þyrpinga fólks í forréttindastöðu annars vegar og fólks í krefjandi aðstæðum hins vegar.

Mikil misskipting auðs milli skólahverfa

Ef litið er á stöðu heimil barna árið 2016 eftir skólahverfum má sjá mikinn mun á milli hverfa. Annars vegar eru hverfi sem sem búa yfir miklum eigna-og tekjuauð, þar sem menntunarstig er hátt og fjölskyldutengsl við Ísland eru mikil eða algjör og hins vegar hverfi þar sem búa yfir litlum eigna- og tekjuauð, menntunarstig foreldra er lægra og fjölskyldu tengsl við Ísland eru í minna lagi. Í þeim hverfum býr hátt hlutfall foreldra af erlendum uppruna sem hafa lítil tengsl inn í íslenskt samfélag.

Samkvæmt greininni hefur auðurinn í auknum mæli safnast í fimm tiltekin hverfi af þeim fjörtíu og tveimur sem voru til skoðunnar. Þá hefur auðurinn horfið á brott frá þremur svæðum þar sem meirihluti foreldra býr við krefjandi félags-og efnahagslegar aðstæður og hefur engin fjölskyldutengsl á Íslandi.

Þrjú þeirra hverfa sem hafa hæsta hlutfall eigna-og hátekjufólks hefur haldið nánast óbreyttri stöðu varðandi hlutfall foreldra af íslenskum uppruna en í þeim hverfum búa fáir eða engir foreldrar af erlendum uppruna.

Sömuleiðis má sjá að í þeim þremur hverfum er menntun foreldra ekki skilgreind sem táknrænn menningarauður. Með táknrænum menningarauði er átt við menntun foreldra á framhaldsstigi í háskóla sem afmarkast við prófgráðu í listgreinum, hugvísindum eða félagsvísindum. „Reynt var að fanga þennan mun (á menningarlegri og efnahagslegum auði) með því að skilgreina táknrænan menntunarauð út frá háskólagráðum á sviði lista, hugvísinda og óhlutbundinna félagsvísinda. Efnahags auðstéttin, þar að segja, tekjuhæsti og eingamesti fimmtungur foreldra, byggir háskólamenntun sína á námi sem hefur hátt skiptigildi í atvinnulífinu,“ stóð í greininni.

Þetta bendir til þess að efnahagsauðstétt sé hlutfallslega líklegri til að búa í þessum hverfum.

Ríku hverfin verða ríkari og fátæku haldast fátæk

Eitt þessara þriggja hverfa trónir þó upp úr varðandi forréttindastöðu sína. Árið 1997 var það með næst hæsta hlutfall hátekjufólks en var með hæsta hlutfall hátekjufólks árið 2016.

Þá er annað hverfi sem sem er áberandi er varðar lægstu hlutföll hátekjufólks en það hverfi hefur verið með lægsta hlutfall hátekjufólks frá árinu 1997. Sömuleiðis er það hverfi með lægsta hlutfall barna sem alast upp á heimili þar sem foreldri er með háskólamenntun á öllu tímabilinu. Hverfið kemur einnig illa út er varðar táknrænan menningarauð og hefur gert á öllu tímabilinu.

Hvað varðar samsetningu íbúa á milli hverfa, með tilliti til íslensk eða erlends uppruna hefur þróunin orðið sú að árið 1997 var lítill munur á hverfum hvað þetta varðar en flest hverfin voru að langmestu leyti íbúar af íslenskum uppruna eða 90-98% eftir hverfum. Árið 2016 lítur öðruvísi út en þá er dreifingin 40,1% til 94,7%.

Foreldrum af erlendum uppruna fjölgaði því í flestum hverfum yfir þetta tuttugu ára tímabil nema í ákveðnum hverfum en eins og áður hefur komið fram búa fáir eða engir foreldrar af erlendum uppruna í þremur ríkustu hverfum höfuðborgarinnar þar sem efnahagsauðstéttin býr.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Hvað finnst forsetaframbjóðendunum um stríðið á Gaza?
1
FréttirForsetakosningar 2024

Hvað finnst for­setafram­bjóð­end­un­um um stríð­ið á Gaza?

Fé­lag­ið Ís­land-Palestína sendi for­setafram­bjóð­end­un­um bréf þar sem þeir voru spurð­ir út í af­stöðu þeirra til fram­göngu Ísra­els­hers á Gaza-svæð­inu. Þá voru fram­bjóð­end­urn­ir einnig beðn­ir um að svara því hvernig þeir sæju fyr­ir sér frjálsa Palestínu og hvort þeir muni beita sér fyr­ir frjálsri Palestínu nái þau kjöri.
Íslenska útrásin í bresku elliheimilin
2
Úttekt

Ís­lenska út­rás­in í bresku elli­heim­il­in

Fjár­festa­hóp­ur sem Kvika setti sam­an hef­ur á síð­ustu ár­um ver­ið eig­andi breskra elli­heim­ila. For­svars­menn elli­heim­il­is­ins hafa kom­ið hing­að til lands til að mæla fyr­ir auk­inni einka­væð­ingu í vel­ferð­ar­þjón­ustu á Ís­landi. Kvika sjálf, og þar með ís­lensk­ir líf­eyr­is­sjóð­ir, er hlut­hafi í elli­heim­il­un­um sem skil­uðu arð­semi um­fram vænt­ing­ar á síð­asta ári.
Lára Guðrún Jóhönnudóttir
5
Pistill

Lára Guðrún Jóhönnudóttir

Þrílita Bom­b­an sem ann­ast sinn græna reit

Hún lif­ir líf­inu á eig­in for­send­um. Rútína er henn­ar ástartungu­mál og hún geng­ur um ver­öld­ina með sitt með­fædda sjálfs­traust. Eng­inn veit hvað hún er göm­ul í raun og veru þó ýms­ar kenn­ing­ar séu á kreiki. Hún þarf ekki vega­bréf og hef­ur eng­an kosn­inga­rétt. Hún býr við tals­vert áreiti vegna ein­stakr­ar feg­urð­ar og henn­ar lipru hreyf­ing­ar, sem eru ávallt með til­þrif­um,...
Þróttur ætlar ekki að gefa eftir svæði undir nýjan unglingaskóla í Laugardal
7
Fréttir

Þrótt­ur ætl­ar ekki að gefa eft­ir svæði und­ir nýj­an ung­linga­skóla í Laug­ar­dal

Það log­ar allt í Laug­ar­daln­um eft­ir U-beygju Reykja­vík­ur­borg­ar um fram­tíð skóla­mála í hverf­inu. Fall­ið hef­ur ver­ið frá áform­um um að stækka þrjá grunn­skóla og þess í stað á að byggja nýj­an ung­linga­skóla í Daln­um. Á með­al þeirra lóða sem borg­in skoð­ar að byggja á er lóð sem kall­ast „Þrí­hyrn­ing­ur­inn“ og Þrótt­ur tel­ur sig hafa full yf­ir­ráð. Fé­lag­ið ætl­ar ekki að láta lóð­ina eft­ir.
Úttekt og úrbætur til að Akureyrarbær „geri ekki mistök“ í þjónustu við fatlaða
9
FréttirFatlað fólk beitt nauðung

Út­tekt og úr­bæt­ur til að Ak­ur­eyr­ar­bær „geri ekki mis­tök“ í þjón­ustu við fatl­aða

Vel­ferð­ar­ráð Ak­ur­eyr­ar­bæj­ar hef­ur fal­ið sviðs­stjóra vel­ferð­ar­sviðs að láta gera óháða út­tekt á verk­ferl­um bæj­ar­fé­lags­ins þeg­ar kem­ur að rétt­inda­gæslu fyr­ir fatl­að fólk og að í kjöl­far­ið verði gerð­ar til­lög­ur að úr­bót­um. Mál­ið var tek­ið fyr­ir á fundi ráðs­ins í kjöl­far fjöl­miðlaum­fjöll­un­ar um mál Sveins Bjarna­son­ar sem bjó í læstri íbúð á veg­um Ak­ur­eyr­ar­bæj­ar í fimmtán ár.
Alvotech tapaði 332 milljónum krónum á dag á fyrsta ársfjórðungi
10
GreiningRóbert Wessman, Alvogen og Alvotech

Al­votech tap­aði 332 millj­ón­um krón­um á dag á fyrsta árs­fjórð­ungi

Fjöl­marg­ir fjár­fest­ar, með­al ann­ars ís­lensk­ir líf­eyr­is­sjóð­ir, hafa veðj­að stórt á að Al­votech muni með tíð og tíma verða mylj­andi pen­inga­vél. Hökt hef­ur ver­ið á því ferli og á síð­ustu 27 mán­uð­um hef­ur fé­lag­ið tap­að um 180 millj­örð­um króna. Stjórn­end­ur Al­votech eru hins veg­ar bratt­ir og spá því að tekj­ur fé­lags­ins muni allt að fimm­fald­ast milli ára.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Missti göngugetuna níu ára og missir „himnaríki“ ellefu ára
2
FréttirFlóttamenn

Missti göngu­get­una níu ára og miss­ir „himna­ríki“ ell­efu ára

Þó að lækn­ar telji mik­il­vægt að hinn ell­efu ára gamli Yaz­an, sem er með ágeng­an vöðvarýrn­un­ar­sjúk­dóm, haldi áfram í lækn­is­með­ferð tel­ur Kær­u­nefnd út­lend­inga­mála ekk­ert því til fyr­ir­stöðu að vísa hon­um til lands sem hann hef­ur sem stend­ur eng­in rétt­indi í. „Ég hef unn­ið við þetta í næst­um 8 ár og aldrei séð svona af­ger­andi lækn­is­vott­orð,“ seg­ir tals­mað­ur fjöl­skyld­unn­ar. Sex sam­tök og fjöl­marg­ir Ís­lend­ing­ar hafa mót­mælt fyr­ir­hug­aðri brott­vís­un.
Öryggisverðir gæta Bjarna – „Nokkuð góðir í að vera ósýnilegir“
3
Fréttir

Ör­ygg­is­verð­ir gæta Bjarna – „Nokk­uð góð­ir í að vera ósýni­leg­ir“

Bjarni Bene­dikts­son for­sæt­is­ráð­herra vill ekki kalla þá líf­verði, ör­ygg­is­verð­ina sem fylgja hon­um hvert fót­mál. „Þeir eru nokk­uð góð­ir í að vera ósýni­leg­ir þannig að ég geti sinnt mín­um störf­um,“ seg­ir hann. Áhættumat vegna ör­ygg­is ráð­herra rík­is­stjórn­ar Ís­lands er í sí­felldri end­ur­skoð­un, sam­kvæmt embætti rík­is­lög­reglu­stjóra.
Þórður Snær Júlíusson
5
Leiðari

Þórður Snær Júlíusson

Er það að gefa að minnsta kosti hálf­an millj­arð góð með­ferð op­in­bers fjár?

Fyrr­ver­andi rík­is­lög­reglu­stjóri með sterk flokk­spóli­tísk tengsl tók ákvörð­un um að gera vel við nána sam­starfs­menn sína rétt áð­ur en þeir fóru á eft­ir­laun og rétt áð­ur en hann þurfti að semja um starfs­lok. Kostn­að­ur­inn við þessa ákvörð­un er að minnsta kosti rúm­lega 500 millj­ón­ir króna og skatt­greið­end­ur bera hann. Tveir nú­ver­andi ráð­herr­ar voru kolrang­stæð­ir í yf­ir­lýs­ing­um sín­um um mál­ið að mati Hæsta­rétt­ar og nú­ver­andi dóms­mála­ráð­herra get­ur ekki feng­ið sig til að biðja um rann­sókn á því.
„Ótrúlega falleg framtíðarsýn“ að hlaupa með pabba sínum á níræðisaldri
7
ViðtalHlaupablaðið 2024

„Ótrú­lega fal­leg fram­tíð­ar­sýn“ að hlaupa með pabba sín­um á ní­ræðis­aldri

Rann­veig Haf­berg hélt að hún gæti aldrei byrj­að að hlaupa. Hún létt­ist um 38 kíló á einu og hálfu ári með breyttu mataræði og hleyp­ur vænt­an­lega sitt tí­unda of­ur­m­ara­þon á Lauga­veg­in­um í sum­ar. Ey­steinn Haf­berg, fað­ir henn­ar, byrj­aði að hlaupa um sjö­tugt eft­ir hjarta­áfall. Hann er orð­inn fræg fyr­ir­mynd í ís­lenska hlaupa­heim­in­um. Móð­ir henn­ar er líka byrj­uð að hlaupa. Og barna­börn­in.
Ójöfnuður kemur okkur öllum við
8
Viðtal

Ójöfn­uð­ur kem­ur okk­ur öll­um við

Alma Möller land­lækn­ir seg­ir að stjórn­völd og sam­fé­lag­ið allt þurfi að horf­ast í augu við að hér ríki ójöfn­uð­ur í heilsu. Rann­sókn­ir sýna að lífs­gæði og lífs­lík­ur þeirra sem búa við efna­hags­leg­an skort eru minni en þeirra sem ná vel end­um sam­an. Alma seg­ir mik­il­væg­ast að hlúa að börn­um sem al­ist upp í fá­tækt. „Því ef fólk fær vont start í líf­inu þá á það sér kannski ekki við­reisn­ar von.“
Grátrana sást á Vestfjörðum
9
Fréttir

Grátr­ana sást á Vest­fjörð­um

Grátr­ana sást á túni vest­ur í Djúpi á Vest­fjörð­um. Um er ræða sjald­séð­an flæk­ings­fugl og þyk­ir það tíðund­um sæta að hann hafi sést á þess­um slóð­um en hing­að til hafa þeir að­eins fund­ist á Aust­ur­landi og á Norð-Aust­ur­landi. Fugl­inn varð á vegi hjón­anna Kristjáns Sig­ur­jóns­son­ar og Áslaug­ar Ótt­ars­dótt­ur sem náðu af smella af nokkr­um mynd­um af trön­unni áð­ur en hún flaug á brott.
Hvað finnst forsetaframbjóðendunum um stríðið á Gaza?
10
FréttirForsetakosningar 2024

Hvað finnst for­setafram­bjóð­end­un­um um stríð­ið á Gaza?

Fé­lag­ið Ís­land-Palestína sendi for­setafram­bjóð­end­un­um bréf þar sem þeir voru spurð­ir út í af­stöðu þeirra til fram­göngu Ísra­els­hers á Gaza-svæð­inu. Þá voru fram­bjóð­end­urn­ir einnig beðn­ir um að svara því hvernig þeir sæju fyr­ir sér frjálsa Palestínu og hvort þeir muni beita sér fyr­ir frjálsri Palestínu nái þau kjöri.

Mest lesið í mánuðinum

Skólastjórinn hættir eftir áralanga óánægju foreldra
2
Fréttir

Skóla­stjór­inn hætt­ir eft­ir ára­langa óánægju for­eldra

Móð­ir á Kirkju­bæj­arklaustri ætl­ar að flytja með börn­in sín úr bæn­um þar sem hún tel­ur ástand­ið í Kirkju­bæj­ar­skóla óvið­un­andi. Son­ur henn­ar hef­ur lít­ið mætt í skól­ann í á ann­að ár eft­ir at­vik í skól­an­um sem for­eldr­arn­ir kærðu til lög­reglu. Mál­ið var lát­ið nið­ur falla. Skóla­stjór­inn er nú á för­um en sveit­ar­stjór­inn seg­ir það „eng­um ein­um að kenna þeg­ar tveir deila“.
Rúlletta Róberts og vitnisburðir starfsfólks: „Þetta er bara rosalega mikið álag“
3
ÚttektRóbert Wessman, Alvogen og Alvotech

Rúll­etta Ró­berts og vitn­is­burð­ir starfs­fólks: „Þetta er bara rosa­lega mik­ið álag“

Starfs­menn Al­votech lýsa vinnu­álag­inu sem ómann­eskju­legu og hafa leit­að til stétt­ar­fé­laga út af ógreiddri yf­ir­vinnu og fleiri mál­um. Vinnu­að­stæð­urn­ar hafa ver­ið svona út af því að Al­votech hef­ur unn­ið að því að fá mark­aðs­leyfi fyr­ir sam­heita­lyf Humira í Banda­ríkj­un­um. Fyr­ir­tæk­ið hef­ur veðj­að öllu á þetta lyf en sala á því hef­ur dreg­ist sam­an og sam­heita­lyfj­um þess hef­ur alls ekki geng­ið eins vel í Banda­ríkj­un­um og reikn­að var með.
Fékk ekki að segja bless við eiginmann sinn
5
Fréttir

Fékk ekki að segja bless við eig­in­mann sinn

Sara Sig­ur­björg Guð­munds­dótt­ir, eig­in­kona Precious Fel­ix Tani­mola sem var send­ur úr landi til Níg­er­íu í nótt, seg­ist ekki hafa feng­ið að kveðja hann: „Sím­inn var tek­inn af hon­um og ég fékk ekki að segja bless.“ Precious flúði til Ís­lands frá Úkraínu vegna stríðs­ins. Hon­um hafði ári áð­ur ver­ið boð­ið að spila þar fót­bolta með úkraínsku fé­lagsliði.
Ákveðið að saksækja þrjá í Lindsor-málinu rúmum 15 árum síðar
9
Skýring

Ákveð­ið að sak­sækja þrjá í Lindsor-mál­inu rúm­um 15 ár­um síð­ar

Sama dag og Geir H. Haar­de flutti ræðu til þjóð­ar­inn­ar þar sem hann bað guð um að blessa Ís­land veitti Kaupþing af­l­ands­fé­lagi lán sem not­að var til að kaupa verð­lít­il skulda­bréf af starfs­mönn­um og vild­ar­við­skipta­vini bank­ans. Nú, 15 og hálfu ári eft­ir að lán­ið var veitt, stend­ur til að sak­sækja þrjá ein­stak­linga í Lúx­em­borg vegna þess.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár