Erlent

Úr skugga írska lýðveldishersins

Sinn Fein-flokkurinn fékk flest atkvæði í nýafstöðnum þingkosningum á Írlandi en hinir tveir stærstu flokkar landsins neita að vinna með honum í stjórn. Sinn Fein var lengi pólitískur vængur hryðjuverkasamtakanna sem kenndu sig við írska lýðveldisherinn en flokksmenn hafa unnið hörðum höndum að því að endurskapa ímynd sína eftir að vopnahlé komst á í Norður-Írlandi.

Gunnar Hrafn Jónsson

4. mars 2020 · 07:00

Birtist upphaflega í Stundinni fyrir 7 árum.

Sinn Fein þýðir einfaldlega „Við sjálf“ og var flokkurinn stofnaður sem sjálfstæðishreyfing írskra lýðveldissinna árið 1905 þegar öll eyjan var undir stjórn Breta. Margir flokksmenn tóku þátt í páskauppreisninni gegn breskum yfirráðum árið 1916 og börðust í sjálfstæðisstríðinu sem lauk árið 1921.

Írar skiptust í tvær fylkingar í afstöðu sinni til þeirra friðarsamninga sem Bretar buðu eftir átökin og leiddi það til skammvinns borgarastríðs sem varð til þess að Sinn Fein klofnaði margsinnis. Tvö helstu klofningsframboðin, Fianna Fáil og Fine Gael, urðu í kjölfarið tveir langstærstu flokkarnir í írskri pólitík fram til dagsins í dag og hafa skipst á að leiða ríkisstjórnir írska lýðveldisins.

Hugmyndafræðilega er nánast enginn munur á þessum tveimur flokkum; þeir eru báðir hægra megin við miðju, Evrópusinnaðir og borgaralegir. Sinn Fein hefur hins vegar frá 1970 verið föst stærð í stjórnarandstöðu, skilgreint sig nokkuð til vinstri við miðju og jafnvel …

Kjósa

Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Deila

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Úttekt

Íbúum boðnar „mútur“ fyrir að samþykkja gagnaver

Andstaða íbúa stöðvaði eða tafði að minnsta kosti 75 gagnaverkefni í Bandaríkjunum á fyrstu þremur mánuðum ársins. Í Pennsylvaníu reyna íbúar að stöðva gagnaver og háspennulínu.

ViðskiptiFerðamannalandið Ísland

Lukkaðist loks að virkja Gullfoss

Eigendur að Gullfosskaffi hafa safnað digrum sjóðum. Þeir hófu innheimtu á bílastæði sínu á sama tíma og ríkisstjórnin kynnti nýjan náttúrupassa fyrir svæðið. Ríkið hefur lagt til meira en 170 milljónir króna að núvirði í stígagerð við Gullfoss.

Erlent

Óánægja Frakka: Vandinn nær lengra en út á göturnar

Óeirðir og fjöldamótmæli í Frakklandi hafa leitt í ljós vaxandi óánægju með efnahagsástandið, stjórnvöld og framtíðarhorfur almennings. Staðan veldur Emmanuel Macron forseta miklum vanda í aðdraganda forsetakosninganna á næsta ári og gæti styrkt stjórnmálaöfl sem berjast gegn hinu hefðbundna valdakerfi.

GagnrýniHögg

Lexíur og leikhúsið

Sigríður Jónsdóttir skrifar um Högg eftir James Graham, sem sýnt er í Þjóðleikhúsinu.

Viðtal

Ástleysið er sárt

Nánd er næring, nauðsynleg eins og matur. Tæpur helmingur fólks elst upp í óöruggum tengslum sem geta komið niður á tengslum og ástarsamböndum á fullorðinsárum, jafnvel ógnað heilsu, enda er „tengslamyndun ein af grunnforsendum farsældar“, að sögn klíníska sálfræðingsins Guðbrands Árna Ísberg. Í bók sinni, Í augum þínum verð ég til, fjallar hann um getu okkar til að mynda tengsl og ástina í öllum sínum myndum.

ErlentLoftslagsbreytingar

Spá „hættulegri“ hlýnun um 2,8 gráður í heiminum

Vonin um að halda hlýnun undir 1,5 gráðum frá því fyrir iðnbyltingu er „horfin“, segja Sameinuðu þjóðirnar. Skuldbindingar ríkja duga ekki til að ná Parísarmarkmiðunum.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

GagnrýniDjöflar

Hjónadjöflar

Sigríður Jónsdóttir skrifar um Djöfla eftir Lars Norén, sem sýnt er í Borgarleikhúsinu.

Aðsent

Hrafnhildur Kjerúlf Sigmarsdóttir

Ég, hóran

Fimmtíu og sjö karlmenn eru grunaðir um að hafa ekki komið ungri konu til aðstoðar þegar vinir þeirra nauðguðu henni í hópi. Hrafnhildur Sigmarsdóttir segir brandara um „hórur“ í ræktinni endurspegla sama tilkall til kvenna.

Innlent

Ísland kemur einna best út úr COVID-faraldrinum

Yfirlæknir á sýkla- og veirufræðadeild Landspítalans segir gögn sýna að Ísland kom einna best út úr COVID-faraldrinum. Annarskonar áskoranir hafa þó fylgt faraldrinum, svo sem Long-COVID og vantraust til bólusetninga.

Viðtal

„Margt sem ég hef séð situr í mér“

Þegar Halla Bergþóra Björnsdóttir varð fyrst kvenna til þess að sinna löggæslu á Húsavík fékk hún að heyra að konur ættu ekkert erindi í lögregluna. Hún lét það ekki á sig fá, varð lögreglustjóri og loks ríkislögreglustjóri. Starfið hefur breytt henni, enda hefur hún komið að erfiðum málum og fengið hótanir. Á sama tíma hefur hún öðlast skarpari sýn á lífið, sterkari löngun til að gera gagn og fundið fyrir þakklæti fyrir allt það góða.

Erlent

Trump og Musk vilja nýjan Úkraínuforseta

„Það er kominn tími til að Zelensky fari frá,“ skrifaði Elon Musk á X, á sama tíma og Úkraínumenn segja Bandaríkin hjálpa Rússlandi í stríðinu.

Stjórnmál

Jón Gnarr yfirgefur þingflokk Viðreisnar

Jón Gnarr ætlar að sitja áfram á Alþingi utan flokka en styðja ríkisstjórnina. Þingmenn stjórnarflokkanna eru nú 34 en voru 36 í upphafi kjörtímabilsins. Tveir þingmenn utan flokka styðja þó áfram stjórnina.

Mest lesið í mánuðinum

Innlent

Lögreglan rukkar viðburðahaldara um tugi milljóna

Tvö lögregluembætti hafa krafið þrjá viðburðarhaldara um samanlagt 47 milljónir vegna þriggja viðburða í sumar. Viðburðahaldarar eru hugsi vegna málsins og tveir hafa kært gjaldtöku lögreglu.

Stjórnmál

Reikna ellilífeyri rangt samkvæmt orðalagi laga

Ellilífeyrisgreiðslur hafa miðað við of lágt frítekjumark í nær áratug samkvæmt orðalagi laga. Milljarðar eru undir en Tryggingastofnun túlkar lögin út frá lögskýringargögnum. Skrifstofa Alþingis segir lögin ekki uppfylla kröfur og ráðuneytið hyggst skoða hvort þeim þurfi að breyta.

InnlentLífið á Grensás

Vilja að Katla fari á elliheimili

Heilbrigðisráðuneytið hefur þrýst á að Katla Guðnadóttir, 24 ára gömul, velji sér hjúkrunarheimili til að flytja á tímabundið. Formaður ÖBÍ segir slíkar innlagnir ungs fólks sjaldnast verða tímabundnar. Katla hefur verið ári lengur á Grensásdeild en heilbrigðisstarfsfólk taldi þurfa og vill flytja heim til sín.

ViðtalLífið á Grensás

Prófaði brimbretti í fyrsta skipti og lamaðist

Wojciech Jarosz vann á Keflavíkurflugvelli en eftir örlagaríkt frí í Karíbahafinu sækir hann nú endurhæfingu á Grensásdeild í von um að geta staðið aftur upp einn daginn. Sjaldgæfur kvilli sem byrjendur á brimbrettum geta fengið olli lömun fyrir neðan mitti.

ViðtalLífið á Grensás

Snýr aftur í hjúkrunarfræði eftir heilablæðingu

Viðbragðsaðilar héldu að Björn Ólafur Haraldsson væri útúrdópaður þegar hann lá á gólfinu með blæðingu í heila. Hann var 21 árs og í hjúkrunarfræðinámi þegar áfallið reið yfir og þurfti ítrekað að leiðrétta mistök ófaglærðs starfsfólks á heilbrigðisstofnunum. Nú stefnir hann á að klára námið og koma sterkari til baka.

Stjórnmál

Sjálfstæðismenn aftur á fund bandarískra íhaldsmanna ásamt Zachary

Forysta Sjálfstæðisflokksins og Birgir Þórarinsson, fyrrverandi þingmaður, funduðu með íhaldssömum hugveitum og mæltu fyrir fríverslunarsamningi.