Íslensku færslu­hirð­ing­ar­fyr­ir­tækin Borgun og Valitor eru að sækja stíft á erlenda mark­aði og end­ur­spegl­ast það í heild­ar­þjón­ustu­tekjum fyr­ir­tækj­anna. Samkvæmt upp­lýs­ingum frá fyr­ir­tækj­unum sjálfum kemur nær helm­ingur allra heild­ar­þjón­ustu­tekna fyr­ir­tækj­anna erlendis frá. En hvaðan koma allar þessar tekjur og hvernig geta íslensk færslu­hirð­ing­ar­fyr­ir­tæki hagn­ast svona mikið á svona skömmum tíma erlendis?

Stundin hefur á und­an­förnum vikum reynt rýna í þessar gríð­ar­legu tekjur fyr­ir­tækj­anna en það hefur leitt blaða­mann á slóð vændis og fjár­hættu­spila á net­inu. Við­skipti á net­inu hafa stór­auk­ist á und­an­förnum árum og enn er ekki séð fyrir end­ann á þeim gíf­ur­lega vexti. Einn þeirra sem Stundin ræddi við hefur oft verið titl­aður hönn­uður erlendra við­skipta íslensku korta­fyr­ir­tækj­anna en hann, ásamt öðrum, voru fyrstir í því að koma á fót alþjóða­við­skiptum, þá sér­stak­lega þau er varða net­við­skipti, hér á landi.

Stærsti ein­staki eig­andi beggja korta­fyr­ir­tækj­anna er íslenska ríkið í gegnum Banka­sýslu rík­is­ins. Þannig sér Banka­sýsla rík­is­ins um 13% hlut í Arion­banka sem síðan á 99% af hlutafé í Valitor. Sama banka­sýsla fer með 100% hlut í Íslands­banka sem síðan á 63,47% af Borgun. Aðrir eig­endur Borgunar eru útgerð­ar­menn, hópur manna sem oft gengur undir nafn­inu „Eng­ey­ing­arnir“, teng­ist sá hópur fjár­mála­ráð­herra sterkum böndum, og huldu­menn sem eng­inn veit  hver er. Um er að ræða eign­ar­hlut upp á 31,2% sem eign­ar­halds­fé­lagið Borgun festi kaup á nýverið.

Allt byrjaði með bláu myndunum

Árið 2001 fer korta­fyr­ir­tækið Valitor, sem þá hét Greiðslu­miðlun, að vinna í því að koma á lagg­irnar alþjóða­við­skiptum sem áttu að skila íslenska fyr­ir­tæk­inu tölu­verðum tekjum. Tveir við­skipta­menn fóru fremstir í flokki þeirra sem vildu kynna sér slík við­skipti og koma þannig Íslandi á kortið í net­við­skiptum sem þá voru ný af nál­inni. Inter­net­bólan hafði nýverið sprungið, Google ekki til og ebay var komið á skrið.

Einn þess­ara manna hafði starfað hjá Greiðslu­miðlun frá árinu 1993 og end­aði sem fram­kvæmda­stjóri alþjóða­lausna fyr­ir­tæk­is­ins. Sá heitir Andri Valur Hrólfs­son en í til­kynn­ingu frá Greiðslu­miðlun árið 2007 kom fram að alþjóða­lausnir væru vax­andi þáttur í starf­sem­inni og deild­inni væri gert að þjóna sölu­að­ilum erlendis. Í sam­tali við Stundina sagði Andri Valur að korta­fyr­ir­tækið hefði sett sér stífar reglur sem alla tíð hefðu verið í hávegum hafðar, að minnsta kosti til árs­ins 2011 þegar hann lét af störfum.

„Lyf komu aldrei nálægt þessu á þessum tíma. Fjár­hættu­spil á net­inu voru ekk­ert ólög­leg en það var ákveð­inn MCC-kóði (sjá útskýr­ingu) á þeim sem kom aldrei inn á borð til okkar þannig að það var aldrei nokkur aðili í við­skiptum hjá okkur sem var með fjár­hættu­spil eða póker á meðan ég starf­aði þarna,“ sagði Andri Valur spurður um hvers konar við­skipti hafi verið að ræða á upp­hafs­árum útrás­ar­innar.

Leyfðu ekki „kynvillta karlmenn“

Hvað klámið varðar þá sagði Andri Valur það hafa verið blátt efni, sama bláa efni og hefur verið aðgengi­legt á hót­elum hér á landi. Í klám­inu fylgdu menn þó stífum reglum sem farið var eftir í hví­vetna.