Gagnrýni á ójöfnuð hefur náð flugi síðustu ár. Sú gagnrýni hefur þó ekki orðið til endurdreifingar auðs, heldur hefur misskipting aukist. Endurdreifing auðs með lögum hefur áður orðið af ótta við uppþot, en byltingar átt sér stað ef viðbrögðin hafa ekki verið nógu snörp. Aðstæður nú eru hins vegar aðrar en áður. Lögregla hefur verið hervædd og fátæklingar heimsins, sem ríkasta ástæðu hafa til uppreisnar, eiga í baráttu við efnahagsleg og hernaðarleg stórveldi. Þær aðferðir sem á árum áður knúðu fram velferðarkerfi á Vesturlöndum eru því mun langsóttari en áður.

Tilurð velferðarkerfa

Árin 1930-32, þegar kreppa reið yfir Ísland og atvinnuleysi jókst ört, skarst oft í brýnu í bæjarstjórn Reykjavíkur. Atvinnuleysingjar vildu bótavinnu en íhaldsmenn mæltu gegn henni. Eftir ítrekaðar árásir á fundi bæjarstjórnar og mótmæli gegn stefnu hennar gaf hún loks eftir, en þegar bótavinnumönnum fjölgaði stöðugt lögðu stjórnarmenn til að lækka kaupið. Atlaga atvinnuleysingja og aktívista, Gúttóslagurinn, stoppaði fundinn. Kaupið var ekki lækkað, en lögreglan var efld svo um munaði og fundirnir færðir á efstu hæð Eimskipshússins svo hægt væri að verja þá betur.

Sams konar átök áttu sér stað í Evrópu og Bandaríkjunum, þar sem kreppan var jafnvel harðari. Ein og hálf milljón manna fór í verkfall í Bandaríkjunum árið 1934 innan um stöðugar uppreisnir og átök við lögreglu, samkvæmt sagnfræðingnum Howard Zinn. Yfirvöld brugðust við með hinum svokölluðu „New Deal“-umbótum, sem að mati Zinn áttu „einkum að koma jafnvægi á hagkerfið, en í öðru lagi að gefa næga hjálp til neðri stéttanna til að koma í veg fyrir að þær breyttu uppreisnum í byltingu.“

Ótti við uppreisnir drifkraftur umbóta

Sums staðar höfðu yfirvöld þurft að grípa til slíkra aðgerða mun fyrr. Eftir Parísarkommúnuna, uppreisn í París árið 1871 sem skaut evrópskum yfirvöldum skelk í bringu, setti járnkanslarinn Otto von Bismarck á fót fyrsta nútíma velferðarkerfið „til að rústa jafnaðarmennsku og tæla verkamenn frá pólitískri róttækni,“ með orðum alfræðiritsins Britannica.