Dómarinn sem hætti að treysta dómskerfinu

Áslaug Björg­vins­dóttir starf­aði sem dóm­ari við Hér­aðs­dóm Reykja­víkur á árunum 2009 til 2015, fyrst sem settur hér­aðs­dóm­ari frá sept­em­ber 2009 til 1. mars 2010, en síðan sem skipuð hér­aðs­dóm­ari frá maí 2010. Hún ákvað að láta af emb­ætti í fyrra þegar það rann upp fyrir henni að hún treysti ekki lengur íslensku dóms­kerfi. Áslaug telur að alvar­legir mis­brestir séu á stjórn­sýslu og innra eft­ir­liti dóms­valds­ins á Íslandi.

Mynd: Stundin

Þetta er á meðal þess sem fjallað er um í ítar­legri frétta­skýr­ingu Stund­ar­innar um Kunn­ingja­veldi dóm­stól­anna og kon­urnar sem fengu nóg. Rætt er við Áslaugu um ástæður þess að hún lét af emb­ætti. Jafn­framt birt­ist við­tal við Elínu Sigrúnu Jóns­dóttur, en hún starf­aði sem fram­kvæmda­stjóri dóm­stóla­ráðs í um ára­tug en hætti í kjöl­far harðra deilna við tvo ráðs­menn sem hófust eftir að hún hvatti til þess að íslenskir dóm­stólar þægju aðstoð Norð­manna við að betrumbæta stjórn­sýslu og starfs­hætti kerf­is­ins.

Sjá einnig:

Und­ir­maður og kollegar dóm­stjóra 
rann­sök­uðu vinnu­brögð hans

Staða kvenna í dóm­stóla­kerf­inu áfram veik

Maður með fjöl­skyldu­tengsl við dóm­stjóra ráð­inn í launa­laust starf hjá Hér­aðs­dómi

Fyrr­ver­andi hér­aðs­dóm­ari segir dóm­stjóra hafa farið á svig við lög og
hvatt blaða­mann til refsi­verðs verkn­aðar

Vildi þiggja aðstoð Norð­manna og kveðst hafa orðið fyrir ein­elti

Áður en Áslaug Björg­vins­dóttir tók við emb­ætti hér­aðs­dóm­ara hafði hún gegnt störfum dóm­ara­full­trúa við Hér­aðs­dóm Reykja­víkur á árunum 1994 til 1998 og fram­kvæmda­stjóra dóm­stóla­ráðs árin 1998 til 2000. Hún sat í stjórn Dóm­ara­fé­lags Íslands árin 2012 til 2014 og hefur gegnt stöðu dós­ents við laga­deildir Háskóla Íslands og síðar Háskól­ans í Reykja­vík. Nafn hennar rataði í frétt­irnar árið 2010 þegar hún kvað upp fyrsta dóm­inn um ólög­mæti geng­is­tryggðra lána sem var stað­festur í Hæsta­rétti síðar á árinu, og einnig í vor þegar fjöl­miðar fjöll­uðu um umsögn hennar til Alþingis um frum­varp til dóm­stóla­laga. Stundin ræddi við Áslaugu og bað hana um að útskýra hvers vegna hún ákvað að láta af dóm­ara­emb­ætti í fyrra. Svar hennar fylgir hér að neðan:

Mynd: Pressphotoz

Það er mik­il­vægt að geta verið stoltur af vinnu­staðnum sínum. Eftir að hafa kynnst stjórnun og svo fjöl­mörgum mis­brestum í starf­semi hér­aðs­dóm­stól­anna var staðan ein­fald­lega sú að ég sem borg­ari treysti ekki lengur dóms­kerf­inu. Ég hef allt aðrar hug­myndir um metnað og fag­leg vinnu­brögð dóms­valds og deili hvorki ráð­andi sýn né gildum innan dóms­kerf­is­ins. Þegar stjórn­endur beina dóm­urum í þver­öf­uga átt þá var það umhverfi sem ég gat ekki sætt mig við. Ég gat hvorki verið stolt af Hér­aðs­dómi Reykja­víkur né stolt af því að vera dóm­ari við Hér­aðs­dóm Reykja­víkur.

Það er réttar­ör­ygg­is­mál og grund­vall­ar­for­senda rétt­ar­rík­is­ins að dóm­stólar fari að lögum í einu og öllu. Ef sú er ekki raunin geta borg­ar­ar­arnir, hvorki ein­stak­lingar né fyr­ir­tæki, treyst því að dóm­arar fari alltaf að lögum. Þess eru ítrekuð dæmi að stjórn­endur íslenska dóms­valds­ins telja að þeir eigi val um það hvort og hvaða lögum þeir fylgja með vísan til sjálf­stæðis dóms­valds­ins. Það var nið­ur­staðan að ég vildi ekki til­heyra slíku dóms­valdi.

Ef maður er hluti af kerfi finnst flestum, og það er gerð krafa um það, að maður þurfi að verja það gagn­rýni. Það gat ég ekki. Ég gat ekki horft fram hjá þessum mis­brestum og metn­að­ar­leysi í starf­semi dóm­stól­anna, þar sem konum er m.a. ætlað annað en körlum, og hvað þá ólög­mætri stjórn­sýslu dóm­stjóra og dóm­stóla­ráðs. Ég fór úr kerf­inu til að geta með góðu móti gagn­rýnt það og reyna að koma af stað umræðu um mik­il­vægi end­ur­skoð­unar til að tryggja réttar­ör­yggi borg­ar­anna.