Afríkuveiðar Samherja og spillingin í Namibíu

Greint frá því í fjöl­miðlum að Samherji hafi keypt Afríku­útgerð Sjóla­skipa sem gerð var út frá Kanarí­eyjum. Kaup­verðið var um 16 millj­arðar króna og var fjár­magnað af Glitni, síðar Íslands­banka. Útgerðin er nefnd Katla Seafood.

Starfs­menn Samherja, Aðal­steinn Helgason, Jóhannes Stef­áns­son og Sigurður Ólason, funda með Ólafari Ragnari Gríms­syni, for­seta Íslands, til að biðja um lið­sinni hans við sjáv­ar­út­veg og við­skipti félags­ins í Marokkó.

Katla Seafood á Kanarí­eyjum sækir um banka­reikn­ing fyrir félagið Cape Cod FS í skatta­skjól­inu Marshall-eyjum hjá DNB NOR bank­anum í Noregi. Brynjar Thorsson, starfs­maður Kötlu Seafood, er einn þeirra sem hefur heim­ild til að nota banka­reikn­ing­inn. Reikn­ing­ur­inn er not­aður til að greiða laun sjó­manna Samherja í Afríku.

Jóhannes Stef­áns­son ferð­ast til Namibíu til að kanna aðstæður í land­inu vegna mögu­legra fjár­fest­inga Samherja þar.

Samherji, í gegnum Esju Mar Fishing, gerir ráð­gjafa­samn­ing við Tamson Hatukulipi, tengda­son sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra Namibíu, um að hann veiti félag­inu aðstoð við að kom­ast yfir afla­heim­ildir í land­inu.

Samherji hefur veiðar á hesta­makríl í Namibíu eftir að hafa keypt kvóta af tveimur kvóta­­höfum. Um þetta segir í fundar­gerð frá stjórn­enda­fundi Samherja: „Niður­staðan varð sú að við sömdum við tvö JV og Fish Consumption Trust um alls 28.000 tonn fyrir afar hátt verð.“

Samherji fer í skulda­bréfa­út­boð í gegnum dótt­ur­fé­lag sitt Kaldbak og lætur fisk­sölu­fyr­ir­tæki sitt á Kýpur, Esju Seafood, fjár­festa fyrir 2,4 millj­arða í bréf­unum í gegnum fjár­fest­ing­ar­leið Seðla­banka Íslands. Þannig kemur Samherji ríf­lega tveimur millj­örðum króna frá Kýpur til Íslands með 20 pró­sent afslætti.

Seðla­banki Íslands og sér­stakur sak­sókn­ari fram­kvæma hús­leit á skrif­stofum Samherja vegna gruns um meint brot á gjald­eyr­is­hafta­lögum vegna fisk­sölu frá Íslandi.

Samherji greinir frá því að Kýpur sé ekki skatta­skjól eftir að DV fjallar um eign­ar­halds­fé­lög Samherja á Kýpur. Banka­gögnin um Kýp­ur­fé­lög Samherja, Esju Seafood og Esju Shipping Limited, sýna nú hvernig þessi félög og önnur Kýp­ur­fé­lög eru mið­punkt­ur­inn í aflands­við­skiptum Samherja, meðal ann­ars í gegnum skatta­skjól eins og Máritíus, Dubaí og Marshall-eyjar.

Þor­steinn Már Bald­vins­son, Aðal­steinn Helgason og Jóhannes Stef­áns­son funda með sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra Namibíu, Bern­hardt Esau, á búgarði í eigu ráð­herr­ans. James og Tamson Hatuikulipi eru einnig við­staddir fund­inn.

Greint frá því í DV að Samherji hafi fest kaup á 30 þús­und hesta­mak­ríl­skvóta í Namibíu og hafið veiðar þar fyrr á árinu.

Seðla­banki Íslands kærir Samherja til emb­ættis sér­staks sak­sókn­ara vegna meintra brota á gjald­eyris­hafta­lögum.

Jóhannes Stef­áns­son tekur við sem fram­kvæmda­stjóri Arcticnam Fishing í Namibíu.

Samherji selur Afr­íku­út­gerð­ina Kötlu Seafood til rúss­neska útgerð­ar­fé­lags­ins Murmansk Trawl Fleet fyrir 20 millj­arða króna.

Tamson Hatuikulipi, tengda­sonur sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra Namibíu, gerir ráð­gjafa­samn­ing við Kötlu Seafood Namibia, sem Jóhannes Stef­áns­son und­ir­ritar fyrir hönd Samherja, í gegnum félag sitt Erongo Clearing and Forwarding um að hann sjái til þess að reyna að tryggja Samherja fisk­veiði­kvóta í Namibíu og Angóla. Í samn­ingnum á Tamson að „veita ráð­gjöf varð­andi sam­skipti við lyk­il­menn og kvóta­hafa í Namibíu og Angóla“.

Sacky Shangala sendir tölvu­póst með orð­unum: „Gentlemen, we are in business“ til Jóhann­esar og við­skipta­fé­laga sinna James og Tamson eftir að ljóst var að Namgomar fengi veiði­leyfi í Angóla á grund­velli milli­ríkja­samn­ings Namibíu og Angólu.

James Hatuikulipi stofnar aflands­fé­lagið Tunda­vala Invest Limited í skatta­skjól­inu Dubai í Sam­ein­uðu arab­ísku fursta­dæm­unum. Félagið tekur við hund­ruð millj­óna króna mútu­greiðslum frá félagi Samherja á Kýpur. Esju Seafood, á næstu árum.

Stað­fest­ing frá sjáv­ar­út­vegs­ráðu­neyti Namibíu berst til Jóhann­esar Stef­áns­sonar um að ráðu­neytið hafi úthlutað 7 þús­und tonna hesta­makríl­skvóta til fyr­ir­tæk­is­ins Namgomar. „Kvótinn er kom­inn fyrir Namgomar verk­efnið,“ skrifar Jóhannes í tölvu­pósti til Þor­steins Más Bald­vins­sonar og Aðal­steins Helga­sonar.

James Hatuikulipi, Tamson Hatuikulipi og Sacky Shangala koma til Íslands í viku­langa heim­sókn. Erindið er meðal ann­ars að ræða um Namgomar-verk­efnið, sam­starfs­verk­efni á milli Namibíu og Angóla, um veiðar á hesta­makríl í lönd­unum tveimur. Félag Samherja í Namibíu veiddi fisk­inn í sam­starfs­verk­efn­inu.

James Hatuikulipi, Tamson Hatuikulipi og Sacky Shangala funda með Þor­steini Má Bald­vins­syni og Jóhann­esi Stef­áns­syni á skrif­stofu Samherja í Katrín­ar­túni. Sacky Shangala flytur erindi sem sýnir hvernig hægt er að úthluta nýjum hesta­makríl­skvóta á grund­velli milli­ríkj­samn­ings við annað Afr­íku­ríki, svo­kallað Namgomar-verk­efni sem Samherji naut góðs af. Kristján Þór Júl­í­us­son, þáver­andi mennta­mála­ráð­herra, kemur í heim­sókn á sama tíma og heilsar upp á þre­menn­ing­ana.

Þor­steinn Már Bald­vins­son og Jóhannes Stef­áns­son sitja fund með James Hatuikulipi í höf­uð­stöðvum Samherja í Katrín­ar­túni. Þar kemur Þor­steinn Már með þá hug­mynd að Samherji geti greitt skatta­skjóls­fé­lagi James, Tunda­vala Invest­ments, í Dubaí frá félag­inu Esju Seafood á Kýpur. Greiðsl­urnar eru þókn­anir, mútur, til James og félaga hans út af Namgomar-verk­efn­inu. Sam­komu­lagið um greiðsl­urnar er munn­legt.

Samherji, í gegnum félagið Esja Holdings Ltd., gerir samn­ing um að veiða hesta­makríl­skvóta sem úthlutað er til félags­ins Namgomar, félagi sem stofnað er á grund­velli milli­ríkja­sam­starfs á milli Namibíu og Angóla. Samn­ing­ur­inn er und­ir­rit­aður þennan dag. Ingvar Júl­í­us­son skrifar undir samn­ing­inn fyrir hönd Samherja, Esju, og Ricardo Gustavo fyrir hönd Namgomar-félags­ins, Ricardo þessi er jafn­framt starfs­maður fyr­ir­tækis í eigu James Hatuikulipi.

Samherji opin­berar árs­upp­gjör sitt 2013 og 7,7 millj­arða sölu­hagnað vegna sölu Afr­íku­út­gerð­ar­innar á Kanarí­eyjum. Þor­steinn Már segir í til­kynn­ingu: „Við seldum góðar eignir sem búið var að leggja mikla vinnu í að breyta og bæta. Það er því alltaf ákveðin eft­ir­sjá þegar horft er til baka og ekki síst í því góða fólki sem hafði tekið þátt í þessu með okkur. Efna­hagur okkar og rekstur minnk­aði umtals­vert í kjöl­farið og verk­efni okkar er að fylla í það skarð á næstu miss­erum.“ Í sömu til­kynn­ingu segir Þor­steinn Már að veið­arnar í Namibíu hafi gengið vel. „Það hefur líka gengið vel í Namibíu þar sem við gerum út frysti­skip…“

Esja Seafood á Kýpur, sama fyr­ir­tæki og notað var til að taka þátt í fjár­fest­ing­ar­leið Seðla­banka Íslands árið 2012, milli­færir 150 þús­und doll­ara, tæp­lega 18 millj­ónir króna, í mútur til félags James Hatuikulipi í Dubaí.

Lög­mað­ur­inn Bernhard Bogason stað­festir stofnun félags­ins Mermaria Invest­ments fyrir Samherja í skatta­skjól­inu Máritíus. 640 millj­ónir renna skatt­frjálsar til félags­ins úr rekstr­inum í Namibíu á næstu árum. Greiðsl­urnar eru skil­greindar sem sér­leyf­is­greiðslur, sér­stakar þókn­anir til Samherja, sem námu 5 pró­sent af tekjum útgerð­ar­innar í Namibíu.

Esja Seafood á Kýpur milli­færir tæp­lega 450 þús­und doll­ara, tæp­lega 60 millj­ónir króna, í mútur til félags­ins Tunda­vala Invest­ments í Dubaí.

Embætti sér­staks sak­sókn­ara, nú hér­aðs­sak­sókn­ara, fellir niður málið á hendur Samherja vegna meintra brota á lögum um gjald­eyr­is­mál. Þar með lýkur rúm­lega 2 ára rann­sókn á meintum brotum.

Þor­steinn Már Bald­vins­son stígur fram í við­tali við DV og gagn­rýnir Seðla­banka Íslands fyrir rann­sókn­ina á meintum gjald­eyr­is­brotum fyr­ir­tæk­is­ins og segir að margir hafi grátið vegna rann­sókn­ar­innar „Ég grét ekki en það grétu margir aðrir.“ Þor­steinn krefst afsagnar Más Guð­munds­sonar seðla­banka­stjóra.

Dótt­ur­fé­lag Samherja á Kýpur, Esja Seafood, leggur 300 þús­und doll­ara, tæp­lega 38 millj­ónir króna, í mútur inn á reikn­ing Tunda­vala Invest Limited í Dubái.

Katla Seafood Namibia, dótt­ur­fé­lag Samherja, leggur þrjár millj­ónir namibískra doll­ara, tæp­lega 25 millj­ónir króna, inn á reikn­ing félags­ins JTH Trading í Namibíu sem er í eigu Tamson Fitty Hatuikulipi, tengda­sonar sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra Namibíu, Bernhard Esau.

James Hatuikulipi, Sacky Shangala og Tamson Fitty Hatuikulipi mæta á árs­há­tíð Samherja í Íþrótta­höll­inni á Akureyri.

Sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra Namibíu, Bernhard Esau, heim­sækir tog­ara Samherja, Heinaste, og hittir starfs­menn félags­ins. Í tölvu­pósti til Þor­steins Más Bald­vins­sonar þann 20. maí 2016 segir Jóhannes Stef­áns­son að hún „stóð í 2 klst og þau borð­uðu líka um borð (voru mjög ánægð með mat­inn)“.

Jóhannes Stef­áns­son lætur af störfum hjá Samherja í Namibíu.

Kýp­ur­fé­lag Samherja, Esja Seafood, leggur 525 þús­und doll­ara, rúm­lega 64 millj­ónir króna, inn á reikn­ing Tunda­vala Invest í Dubaí.

Banda­ríski bank­inn Bank of New York Mellon stöðvar milli­færslu frá banka­reikn­ingi kýp­verska félags­ins JPC Ship Mana­gement sem er fyr­ir­tæki sem Samherji réði austur-evr­ópska sjó­menn í gegnum fyrir verk­smiðju­skip sín í Namibíu.

Síðasta milli­færslan sem JPC Ship Mana­gement fékk að ganga frá áður en DNB NOR bank­inn lok­aði á við­skipti félags­ins vegna hættu á pen­inga­þvætti.

Norski bank­inn DNB NOR lokar á við­skipti við félagið Cape Cod FS í skatta­skjól­inu Marshall-eyjum, sem var stýrt í gegnum Kýpur, sem notað hafði verið um ára­bil til að greiða starfs­mönnum á tog­urum Samherja í Afríku laun. Ástæðan er hættan á pen­inga­þvætti og vegna þess að norski bank­inn fékk ekk full­nægj­andi upp­lýs­ingar um end­an­lega eig­endur félags­ins.

Sig­ur­steinn Ingv­ars­son, fyrr­ver­andi fjár­mála­stjóri Samherja, stígur fram og segir frá því að hann hafi orðið þung­lyndur og þurft að hætta að vinna út af rann­sókn­inni á Samherja. „Ég fór að fá kvíða­köst og fór að hugsa að þetta myndi allt fara á versta veg og að okkur tæk­ist ekki að sann­færa þá að við værum heið­ar­legt fólk og ég fór að glíma við þung­lyndi.“

Fyr­ir­tæki Samherja á Kýpur, Noa Pelagic Limited, milli­færir 46 þús­und doll­ara, rúm­lega 5.5 millj­ónir, í mútur inn á reikn­ing fyr­ir­tækis James Hatuikulipi, Tunda­vala Invest­ment Limited, í Dubaí.

Fyr­ir­tæki Samherja á Kýpur, Noa Pelagic Limited, milli­færir 46 þús­und doll­ara, rúm­lega 5,5 millj­ónir, í mútur inn á reikn­ing fyr­ir­tækis James Hatuikulipi, Tunda­vala Invest­ment Limited, í Dubaí.

Þor­steinn Már Bald­vins­son segir frá því að Samherji hafi kært fjóra starfs­menn Seðla­banka Íslands til lög­regl­unnar fyrir að hafa tekið fjöl­margar ákvarð­anir í mál­inu gegn Samherja „í vondri trú og gegn betri vit­und“. Starfs­menn­irnir eru Már Guð­munds­son, Arnór Sig­hvats­son, Ingi­björg Guð­bjarts­dóttir, Rannveig Jún­í­us­dóttir og Sigríður Loga­dóttir.

Jóhannes Stef­áns­son, fyrr­ver­andi fram­kvæmda­stjóri Samherja í Namibíu, stígur fram í fjöl­miðlum og segir frá vinnu­brögðum Samherja í land­inu, mútu­greiðslum til emb­ættis- og stjórn­mála­manna og notkun Samherja á skatta­skjólum í erlendri starf­semi sinni.