Hreyfing er eitt af því mik­il­væg­asta og besta sem við gerum fyrir okkur sjálf, kannski fyrir utan að fá góðan næt­ur­svefn. Það er til­tölu­lega stutt síðan að við sem sam­fé­lag átt­uðum okkur á því hversu jákvæð áhrif hreyf­ing getur haft á bæði lík­ama okkar og sál. Þessi áhrif eru svo skýr að læknar hafa nú tekið upp á að skrifa upp á hreyf­ingu fyrir sjúk­linga sína.

Það er þó með hreyf­ingu eins og allt annað sem er hollt og gott, hún er best í réttu magni. Of mikil hreyf­ing kall­ast nefni­lega ofþjálfun. Það hljómar fjar­stæðu­kennt, þegar við hugsum um þá vellíðan sem hreyf­ing gefur okkur, að hún geti á ein­hvern hátt valdið skaða. En það þekkja þeir sem hafa lent í ofþjálfun af eigin raun.

Ofþjálfun er ekki bara líkamlegur kvilli

Í nýrri rann­sókn sem var birt í Current Biology í lok sept­em­ber birt­ast vís­bend­ingar þess að mikil þjálfun geti leitt til þreytu í heila, ekki bara í lík­am­anum. 

Í rann­sókn­inni var fylgst með 37 íþrótta­mönnum sem allir voru í góðri þjálfun og stund­uðu ákveðna hreyf­ingu reglu­lega. Þátt­tak­endum var skipt í tvo hópa þar sem helm­ing­ur­inn var beð­inn um að æfa eins og venju­lega meðan hinn helm­ing­ur­inn bætti við svo úr urðu 40 við­bætur við hverja æfingu.

Þátt­tak­endur rann­sókn­ar­innar voru ekki beðnir um að fara svo langt yfir sín eigin mörk að um ofþjálfun væri að ræða, þó erfitt sé að segja til um nákvæm­lega hvar mörkin liggja fyrir hvern og einn.

Áhrif ofþjálfunar á heilann

Til að meta áhrifin af þess­ari auknu æfingu voru þátt­tak­endur síðan beðnir um að leysa ákveðnar þrautir og gang­ast undir seg­u­l­ómun sem gerði rann­sak­endum kleift að fylgj­ast með því hvaða heila­stöðvar voru virkar meðan þrautin var leyst.

Samkvæmt rann­sókn­inni hafði aukin þjálfun ekki ein­ungis áhrif á lík­am­legt ástand þátt­tak­end­anna heldur voru þeir verr í stakk búnir til að takast á við þraut­irnar sem lagðar voru fyrir þá í rann­sókn­inni. 

Sömu svæði í heilanum þreytast við líkamlega og andlega vinnu

Hópurinn sem æfði meira hafði minni virkni í þeim hluta heil­ans sem sér um að taka ákvarð­anir. Eig­in­lega má segja að við þessa auknu þreytu átti hóp­ur­inn erf­ið­ara með að nota almenna skyn­semi. Sem dæmi voru þeir þátt­tak­endur sem æfðu meira lík­legri til að leysa þraut­irnar þannig að þeir fengju lítil verð­laun strax í stað þess að reyna lengur til að fá stærri verð­laun. 

Rann­sókn­ar­hóp­ur­inn bendir á í grein sinni að fyrri rann­sóknir þeirra hafa sýnt að þegar fólk upp­lifir mikla streitu í starfi og almenna þreytu gagn­vart vinnu sinni verða sömu svæði í heil­anum van­hæf­ari til að starfa. Þetta eru áhuga­verðar nið­ur­stöður, sér­stak­lega þegar litið er til þess að hreyf­ing er einn helsti fyr­ir­byggj­andi þáttur þegar kemur að kulnun í starfi. 

Er hreyfing þá ekki holl?

Þótt nið­ur­stöður þess­arar rann­sóknar sýni að of mikil hreyf­ing getur haft nei­kvæð áhrif þá má alls ekki túlka þær sem svo að hreyf­ing sé óholl. Eins og kemur fram hér að ofan er hreyf­ing til að mynda einn stærsti vernd­urn­ar­þátt­ur­inn þegar kemur að því að halda streitu í lág­marki. 

Það má hins vegar ekki gleym­ast að öfgar eru yfir­leitt aldrei jákvæðar. Það getur líka verið of mikið af því sem er gott. Einnig er þetta góð áminn­ing um það að heil­inn og öll okkar and­lega heilsa er hluti af lík­am­anum. Það er þess vegna mik­il­vægt að sinna hvort tveggja, enda sam­tvinnuð fyr­ir­bæri. 

Hlustum á líkamann

Að hreyfa sig getur verið allra meina bót. Þótt aug­lýs­ingar frá lík­ams­rækt­ar­stöðvum lands­ins bendi oft til þess að helsti til­gangur hreyf­ingar sé að passa í ákveðna gerð af fötum þá gerir hreyf­ing svo miklu meira fyrir okkur. Rann­sóknir sýna að hreyf­ing dregur úr líkum á alls kyns sjúk­dómum, má þar nefna krabba­mein, hjarta- og æða­sjúk­dóma sem og þung­lyndi.   

Það er vand­lifað í þessum heimi nán­ast hvar sem gripið er niður. Yfir­leitt veit lík­am­inn okkar alveg þegar nóg er orðið nóg. Við megum bara ekki gleyma að hlusta á hann áður en að erfitt reyn­ist að grípa í taumana. 

Ítarefni: Can excessive athletic training make your brain tired? New study says yes