Agnar Tómas Möller, fram­kvæmda­stjóri sjóða hjá GAMMA, segir umræð­una um inn­flæð­is­höft Seðla­bank­ans lit­ast af því að menn fari í skot­grafir í stað þess að ræða kosti og galla þess að höft­unum sé beitt. 

Stundin fjall­aði um inn­flæð­is­höftin á dög­unum og háværa gagn­rýni fólks úr fjár­mála­geir­anum, meðal ann­ars stjórn­enda GAMMA, sem telja höftin leiða til lak­ari vaxta­kjara og draga úr verð­mæta­sköpun og hvetja ein­dregið til þess að þeim verði aflétt. 

Í umfjöllun Stund­ar­innar var meðal ann­ars rætt við Gylfa Magn­ús­son, for­mann banka­ráðs Seðla­bank­ans og dós­ent í fjár­málum við við­skipta­fræði­deild Háskóla Íslands, sem telur inn­flæð­is­höftin mik­il­væg til að tempra inn­flæði erlends skamm­tíma­fjár­magns sem leitar til lands­ins vegna vaxta­mun­ar­skipta og spá­kaup­mennsku vegna geng­is­hreyf­inga. „Í ljósi þess hve slæma reynslu við höfum af óheftu inn­flæði erlends skamm­tíma­fjár­magns þykir mér nán­ast grát­legt að ein­ungis tíu árum eftir hrun séu farnar að heyr­ast raddir sem vilja end­ur­taka leik­inn,“ sagði Gylfi. „Það bendir til þess að mjög hratt fenni yfir reynsl­una frá fyrsta ára­tug ald­ar­innar.“

Agnar Tómas hjá GAMMA seg­ist sjálfur ekki hafa talað fyrir því að engar tak­mark­anir séu á fjár­magns­flutn­ingum til lands­ins. Hann er sam­mála því að mik­il­vægt sé að tempra inn­flæði skamm­tíma­fjár­magns. „En umræðan um inn­flæð­is­höftin, t.d. með ummælum Gylfa Magn­ús­sonar um að þeir sem gagn­rýni inn­flæð­is­höftin hafi „ekk­ert lært af hrun­inu“ og vilji hætta á að það end­ur­taki sig, lit­ast af því að menn eru komnir aðeins í skot­graf­irnar í stað þess að ræða kosti og galla haft­anna,“ segir Agnar. 

Hann seg­ist hafa bent á að núver­andi útfærsla haft­anna sé of stíf og telur löngu tíma­bært að breyta henni. „Ég get til að mynda alveg fall­ist á það að hefta hér fjár­fest­ingu í skamm­tíma­skulda­skjölum, þ.e. svokölluð „vaxta­mun­ar­við­skipti“, á meðan ég tel á móti að ætti að afnema með öllu höft á fjár­fest­ingar erlendra aðila í lengri tíma skulda­bréfum, einkum til fyr­ir­tækja. Þær ástæður sem gefnar voru fyrir að setja á mjög stíf fjár­magns­höft á allar skulda­bréfa­fjár­fest­ingar erlendra aðila fyrir tveimur árum hafa allar breyst mjög, auk þess sem vaxta­munur hefur minnkað tals­vert.“ 

Mynd: Davíð Þór

Hann tekur sem dæmi að lang­tíma raun­vaxta­munur Íslands við Banda­ríkin hafi farið úr um 2,6% við setn­ingu haft­anna júní 2016 í um um 0,85% í dag, og skamm­tíma­vaxta­munur úr um 5,5% í 1,5% miðað við 2 ára banda­rísk rík­is­skulda­bréf. „Það er því lítið t.d. fyrir banda­ríska skulda­bréfa­fjár­festa að sækja hér nema í lang­tíma fjár­fest­ingar vegna hugs­an­legrar trúar þeirra á íslenska hag­kerf­inu – en í því sam­bandi má nefna að mik­ill hluti þeirra fjár­festa sem hafa fjár­fest hér und­an­farin ár eru banda­rískir sjóðir.“

Agnar segir að auk þess sé mikil skekkja í eigna­sam­setn­ingu líf­eyr­is­sjóða sem hafi flutt gríð­ar­lega fjár­muni erlendis og muni eflaust halda því áfram. „Nú þegar hægir á íslenska hag­kerf­inu væri mjög æski­legt að fá meira af lang­tíma fjár­magn til lands­ins til að mæta þeirri þróun og styðja við íslenskt efna­hags­líf í stað íslenskra líf­eyr­is­sjóða. Í því ljósi má benda á að sam­kvæmt nýj­ustu tölum frá Seðla­bank­anum hefur sam­an­lagt inn­flæði erlendra aðila í hluta­bréf og skulda­bréf á þessu ári verið ekk­ert, og fjár­fest­ing erlendra aðila í inn­lendum skulda­bréfum (með gjaldaga árið 2022 og síðar) hefur staðið í stað frá apríl 2016, þ.e. fyrir setn­ingu inn­flæð­is­haft­anna.“