Ragnheiður Bragadóttir, prófessor við lagadeild Háskóla Íslands og höfundur frumvarpsdraga sem lögð voru til grundvallar viðamiklum breytingum á kynferðisbrotakafla almennra hegningarlaga árið 2007, telur að frumvarp þingmanna Viðreisnar um breytta skilgreiningu á nauðgun sé af hinu góða. Þetta kemur fram í grein sem birtist í nýju vefriti Úlfjóts en Úlfljótur er tímarit laganema við Háskóla Íslands.
Þingflokkur Viðreisnar hefur tvívegis lagt fram frumvarp um að samþykki verði í forgrunni skilgreiningar á nauðgun í 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga. Þannig verði horfið frá megináherslu á verknaðaraðferð við nauðgun. „Þess í stað verði aukin áhersla lögð á kynfrelsi og sjálfsákvörðunarrétt einstaklings með því að skilgreina nauðgun út frá því hvort samþykki hafi verið fyrir hendi eða ekki,“ segir í greinargerð frumvarpsins. Þar er lagt til að ákvæðið verði svohljóðandi:
Hver sem hefur samræði eða önnur kynferðismök við mann án samþykkis hans gerist sekur um nauðgun og skal sæta fangelsi ekki skemur en 1 ár og allt að 16 árum. Samþykki telst liggja fyrir ef það er tjáð af frjálsum vilja. Samþykki telst ekki liggja fyrir ef það er fengið með ofbeldi, hótunum eða annars konar ólögmætri nauðung, eða með því að beita blekkingum eða hagnýta sér villu viðkomandi um aðstæður. Til ofbeldis telst svipting sjálfræðis með innilokun, lyfjum eða öðrum sambærilegum hætti.
„Í þessari tillögu er komin lausn sem tekur samþykki inn í lagaákvæðið og fullnægir kröfum um skýrleika refsiheimilda, því að þar er skilgreint hvenær samþykki er fyrir hendi og hvenær ekki,“ segir Ragnheiður Bragadóttir í grein sinni í Úlfljóti.
„Í þeirri skilgreiningu eru notuð sömu hugtök og í gildandi lögum. Frumvarpið felur því ekki í sér mikla breytingu en segja má að það sé eðlilegur þáttur í þróun réttarins og þar er leitast við að tryggja að lögin séu í samræmi við réttarvitund almennings. Hins vegar leiðir frumvarpsákvæðið samþykkið betur fram í dagsljósið, er auðskiljanlegt og slíkt ákvæði gæti haft áhrif til að fyrirbyggja brot.“
Upphaflegir flutningsmenn frumvarpsins á 146. löggjafarþingi voru þingmenn Viðreisnar, þau Jón Steindór Valdimarsson, Hanna Katrín Friðriksson, Jóna Sólveig Elínardóttir, Pawel Bartoszek. Á 147. löggjafarþingi voru Andrés Ingi Jónsson og Svandís Svavarsdóttir, þingmenn Vinstri grænna, einnig í hópi flutningsmanna.
Athugasemdir