Saga

Vér morðingjar: Það vorum við sem útrýmdum risadýrunum

Lengi hefur verið deilt um hvort loftslagsbreytingar eða veiðiskapur mannsins hafi átt meiri þátt í að útrýma þeim tröllvöxnu dýrum sem lifðu á jörðinni við lok ísaldar. Spjótin beinast sífellt meir að okkur.

Illugi Jökulsson

13. júlí 2024 · 20:00

Birtist fyrir 2 árum.

Einn þeirra leyndardóma aftan úr grárri forneskju sem fornleifafræðingar og steingervingafræðingar, líffræðingar og mannfræðingarhhafa glímt við af hve mestum ákafa síðustu áratugina er þessi spurning: „Hvað varð um risana? Hvað útrýmdi þeim af yfirborði jarðar?“

Þá er ekki átt við risavaxna menn, ekki til dæmis þá sem sagt er frá í fyrstu Mósebók Biblíunnar: „Á þeim tímum voru risarnir á jörðinni og einnig síðar er synir Guðs höfðu samfarir við dætur mannanna.“

Risavaxnar tegundir

Nei, spurningin á við risana úr dýraríkinu sem voru á jörðinni um það leyti sem maðurinn kom fram á sjónarsviðið. Þeir risar hurfu af sjónarsviðinu á undarlega skömmum tíma. Leyndardómurinn hefur snúist um hvort loftslagsbreytingar í kjölfar loka ísaldarskeiðs fyrir um 10–12.000 árum hafi gengið af risunum dauðum eða hvort ný dýrategund, sem þá var að þróast á miklu spani, hafi útrýmt þeim með veiðum.

Það er að segja maðurinn.

Á lokaskeiði síðustu ísaldar voru …

Kjósa

Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Deila

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

GagnrýniÁstin ein taugahrúga: Enginn dans við Ufsaklett

Yfirborðsleg nálgun á ljóðum Elísabetar

Þorvaldur S. Helgason skrifar um kammeróperuna Ástin ein taugahrúga: Enginn dans við Ufsaklett eftir Elísabetu Jökulsdóttur og Önnu Halldórsdóttur, sem sýnd er í Tjarnarbíói.

Eitt og annað

Borgþór Arngrímsson

Comté eða ekki Comté

Í Frakklandi gilda mjög ákveðnar reglur varðandi framleiðslu osta, nánar tiltekið eru reglurnar 170 talsins. Mjög strangt eftirlit er með framleiðslunni enda mikið í húfi því franskir ostar eru heimsfrægir fyrir gæði. En stundum koma upp vandamál sem erfitt er að leysa, því hafa framleiðendur Comté ostanna fengið að kynnast að undanförnu.

Viðtal

Telur Viðskiptaráð hafa tekið á sig of mikla sök

Framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs Íslands fer í gegnum umdeildar greiningar og viðbrögð við þeim. Þá er einnig rætt um lærdóm hrunsins. „Mér finnst menn hafa tekið á sig of mikla sök“

Erlent

Kína og Bandaríkin koma á samskiptaleið vegna atvika tengdum gervigreind

Donald Trump og Xi Jinping ræddu meðal annars gervigreind, viðskipti og stríðið í Íran á fundi sínum í Washington. Leiðtogarnir staðfestu jafnframt að þeir myndu hittast tvisvar til viðbótar á þessu ári.

ViðtalLífið á Grensás

„Manni er vel tekið þegar maður safnar fyrir Grensás“

Guðrún Pétursdóttir kynntist starfi Grensáss þegar systir hennar slasaðist. Hún er nú formaður Hollvina Grensáss og fékk Messenger-skilaboð frá ráðherra um að fjármagn hefði verið tryggt fyrir viðbyggingu.

Innlent

Búið að ræða við öll vitni í tengslum við banaslys

Lögreglan hefur rætt við um tíu vitni sem voru á vettvangi þegar banaslys átti sér stað á Krýsuvíkurvegi. Beðið er eftir niðurstöðum úr vettvangsrannsókn.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Stjórnmál

Reikna ellilífeyri rangt samkvæmt orðalagi laga

Ellilífeyrisgreiðslur hafa miðað við of lágt frítekjumark í nær áratug samkvæmt orðalagi laga. Milljarðar eru undir en Tryggingastofnun túlkar lögin út frá lögskýringargögnum. Skrifstofa Alþingis segir lögin ekki uppfylla kröfur og ráðuneytið hyggst skoða hvort þeim þurfi að breyta.

StjórnmálTækniskólamálið

Samskipti Hafnarfjarðarbæjar við lóðarhafa lítil síðustu 3 ár

Einn lóðarhafa í Hafnarfirði þar sem reisa átti Tækniskólann fékk tilboð sem hann féllst ekki á. Síðan voru samskipti lítil. Fyrrverandi bæjarstjóri fer undan í flæmingi.

Aðsent

Stefán Ólafsson

Skuggaleg skynsemi hagfræðinga

Stefán Ólafsson skrifar um hagfræði sem hlífir breiðu bökunum en leggur byrðarnar á þau mjórri. „Almenningur ætti að vera á varðbergi þegar spámenn nýfrjálshyggju-hagfræðanna stíga á stokk,“ skrifar hann.

Stjórnmál

Fulltrúi Íslands sat áfram meðan tugir gengu úr salnum undir ræðu Netanyahu

Tugir fulltrúa gengu úr salnum þegar Benjamín Netanyahu, forsætisráðherra Ísraels, hóf ræðu sína á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna. Fulltrúi Íslands sat áfram í sæti landsins. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra var á sama tíma á fundi til stuðnings Palestínuflóttamannahjálp SÞ.

ViðtalLífið á Grensás

Prófaði brimbretti í fyrsta skipti og lamaðist

Wojciech Jarosz vann á Keflavíkurflugvelli en eftir örlagaríkt frí í Karíbahafinu sækir hann nú endurhæfingu á Grensásdeild í von um að geta staðið aftur upp einn daginn. Sjaldgæfur kvilli sem byrjendur á brimbrettum geta fengið olli lömun fyrir neðan mitti.

Umhverfið

Samdráttur milli ára en Ísland langt frá loftslagsmarkmiðum

Ísland mun draga úr samfélagslosun um 21 prósent árið 2030 miðað við árið 2005 og er því langt frá loftslagsmarkmiðinu um 41 prósenta samdrátt. Losun dróst þó saman í öllum meginflokkum milli ára.

Mest lesið í mánuðinum

Innlent

Hvað gerðist á Krýsuvíkurvegi?

Ökumaður bifreiðar sem hafnaði utan vegar á Krísuvíkurveginum, þar sem þrennt lét lífið, var á 233 kílómetra hraða samkvæmt appi sem ungmenni nota sín á milli til þess að fylgjast með hraðatölum.

ViðtalLífið á Grensás

Katla sem breytti heilbrigðiskerfinu

Enginn á Íslandi hefur lifað af jafn alvarlegan mænuskaða og Katla Guðnadóttir sem lenti í dularfullu bílslysi 22 ára gömul. Hún er föst á Grensásdeild þar sem kerfið hefur ekki afgreitt beiðni hennar um heimaþjónustu. Barátta hennar hefur þegar skilað fordæmalausri ákvörðun í heilbrigðisráðuneytinu en oft líður henni eins og fólki hefði þótt það auðveldara ef hún hefði ekki lifað slysið af.

Hátekjulistinn

Kennari á hátekjum: „Hef verið að halda vel utan um mitt“

Skógræktar- og ferðaþjónustubóndinn og kennarinn, Jóhanna Halldóra Sigurðardóttir, situr í þriðja sæti hátekjulistans á Vesturlandi. „Þetta kemur mér verulega á óvart. Það eru margir stórlaxar á svæðinu,“ segir hún. Jóhanna vill helst að skattar hennar fari í málefni fatlaðra og betri vegi í Dalabyggð.

Hátekjulistinn

Fjárfestir í foreldrahúsum

Markús Máni Skúlason er 24 ára og því yngsti karlmaðurinn á hátekjulistanum í ár. Hann byrjaði að fjárfesta 18 ára og segir að á yngri árunum sé mikilvægt að „vera duglegur að endurfjárfesta“ og ekki eyða því sem maður hefur safnað.

Innlent

Þrjú ungmenni látin eftir slys á Krýsuvíkurvegi

Piltur og tvær stúlkur létust í slysi í nótt.

Stjórnmál

Sagði af sér eftir skilaboð frá félagsmálaráðuneytinu

Félagsmálaráðuneytið sagði formanni endurhæfingarráðs að boða ekki til frekari funda. Hann baðst lausnar í kjölfarið. Ráðuneyti Ölmu Möller og Ingu Sæland hafa ekki náð saman um hlutverk ráðsins, sem átti að tryggja faglega ráðgjöf og samþættingu endurhæfingarmála á milli ráðuneyta.