Íslandsbanki hagnaðist um 24,6 milljarðar króna á árinu 2023. Það er nánast sami hagnaður og bankinn sýndi árið áður, þegar hann var 24,5 milljarðar króna. Arðsemi eigin fjár dróst hins vegar saman og var 11,3 prósent. Taka verður inn í dæmið að 860 milljónir króna af þeim tæplega 1,2 milljarði króna sem Íslandsbanki þurfti að greiða í stjórnvaldssekt vegna lögbrota í tengslum við söluna í sjálfum sér í mars 2022 var bókfærð í fyrra. Áður hafði bankinn talið að það myndi nægja að reikna með að sektin yrði að hámarki 300 milljónir króna og bókfærðu þann kostnað á árinu 2022. Á grundvelli árangurs síðasta árs stendur til að greiða hluthöfum Íslandsbanka 12,3 milljarða króna í arð auk þess sem til stendur að kaupa eigin bréf á árinu, enda enn eftirstandandi heimild til að gera það fyrir allt að 2,7 milljarða króna. Í fyrra greiddi Íslandsbanki sömu upphæð í arð en keypti auk þess eigin bréf fyrir 2,3 milljarða króna. Því skilaði bankinn samtals um 14,6 milljörðum króna til hluthafa á síðasta ári.
Í ársreikningi Íslandsbanka kemur fram að hreinar vaxtatekjur bankans hafi aukist um 12,7 prósent á síðasta ári þegar þær voru 48,6 milljarðar króna. Slíkar tekjur voru 76 prósent allra hreinna rekstrartekna Íslandsbanka á árinu 2023. Vaxtamunur bankans, munurinn á því sem bankinn rukkar fyrir að lána fólki og fyrirtækjum peninga og því sem hann borgar fyrir að fá peninga lánaða, var 3,0 prósent í fyrra, og hækkaði um 0,1 prósentustig milli ára. Það er sambærilegur vaxtamunur og var hjá hinum tveimur stóru bönkunum, Landsbankanum og Arion banka. Innlán sem Íslandsbanki fékk að láni frá viðskiptavinum sínum í fyrra jukust um 7,7 milljarða króna og voru 851 milljarður króna um síðustu áramót. Á móti rýrnaði virði fjáreigna um rúman milljarð króna eftir að hafa verið jákvæð um tæplega 1,6 milljarða króna á árinu 2022.
Hreinar þóknanatekjur jukust líka lítillega milli ára, alls um 1,3 prósent, og voru 14,2 milljarðar króna. Þá varð sú breyting á frá fyrra ári að hreinar fjármagnstekjur voru jákvæðar um 241 milljónir króna á árinu 2023, en höfðu verið neikvæðar um tæplega 1,3 milljarða króna ári áður.
Kostnaðarhlutfall bankans var það sama og árið áður, eða 41,6 prósent. Það er undir fjárhagslegu markmiði Íslandsbanka, sem er að kostnaðarhlutfallið sé lægra en 45 prósent.
Dýrir starfslokasamningar
Árið 2023 var ár mikilla sviptinga hjá Íslandsbanka. Fjármálaeftirlit Seðlabanka Íslands komst að þeirri niðurstöðu að bankinn hefði gerst brotlegur við lög með framferði sínu i söluferli á 22,5 prósent hlut ríkisins í honum sem fram fór með tilboðsfyrirkomulagi í mars 2022. Þá fengu 207 fjárfestar að kaupa hlut í bankanum í lokuðu útboði og Íslandsbanki var á meðal ráðgjafa sem völdu þann hóp.
Eftir að bankinn viðurkenndi lögbrot sín í fyrrasumar og samþykkti að greiða metsekt upp á tæplega 1,2 milljarða króna í ríkissjóð voru ýmsir stjórnendur látnir taka poka sinn og stjórnarmenn viku sömuleiðis. Þar ber helst að nefna Birnu Einarsdóttur, sem hafði verið bankastjóri Íslandsbanka frá haustinu 2008, og Ásmund Tryggvason, sem var framkvæmdastjóri fyrirtækja og fjárfesta.
Bæði Birna og Ásmundur gerðu starfslokasamninga sem gerð er grein fyrir í ársreikningnum. Birna fékk um sex milljónir króna í mánuði í laun og mótframlag í lífeyrissjóð á því hálfa ári sem hún var við störf í bankanum á síðasta ári en auk þess fékk hún tólf mánuði greidda við starfslok. Bankinn gjaldfærði 82,6 milljónir króna í laun og launatengd gjöld í tengslum við samkomulagið á öðrum ársfjórðungi ársins 2023.
Starfslokasamningur Ásmundar gerði líka ráð fyrir tólf mánaða greiddum uppsagnarfresti sem ekki var gerð krafa um að yrði unnin. Íslandsbanki gjaldfærði 63,4 milljónir króna í laun og launatengd gjöld í tengslum við samkomulagið á þriðja ársfjórðungi ársins 2023.
Við starfi Birnu tók Jón Guðni Ómarsson, sem hafði verið fjármálastjóri Íslandsbanka frá 2011. Meðallaun hans á mánuði í fyrra, sem voru bæði vegna starfs hans sem fjármálastjóra og bankastjóra, voru um 4,8 milljónir króna.
Stefnt á frekari sölu
Íslenska ríkið er enn langstærsti hluthafinn í Íslandsbanka með 42,5 prósent eignarhlut. Aðrir stórir hluthafar eru að uppistöðu íslenskir lífeyrissjóðir og fjárfestingasjóðir. Í fjárlögum ársins 2023 var gert ráð fyrir að sá hlutur yrði allur seldur og myndi skila ríkissjóði 76 milljarða króna í tekjur.
Þá fjármuni átti að nota til að greiða niður skuldir ríkissjóðs og lækka þar með vaxtakostnað. Af þessu varð ekki. Hærra vaxtastig og breyttar forsendur á bankasölunni gerðu þess í stað það að verkum að vaxtagreiðslur ríkissjóðs voru sex milljörðum krónum hærri í fyrra en stefnt hafði verið að.
Enn var gert ráð fyrir að selja hlut í Íslandsbanka á fjárlögum ársins 2024, en nú á einungis að selja helming þess sem ríkið á, eða 21,25 prósent. Áætlaðar tekjur vegna þessa eru 48,3 milljarðar króna. Eftirstandandi hlut á svo að selja á næsta ári. Þessi sala er boðuð þrátt fyrir að upplýsingar Heimildarinnar hermi að það sé alls ekki eining innan ríkisstjórnarinnar með þessa tímalínu auk þess sem Fjármálaeftirlit Seðlabanka Íslands er enn að rannsaka ýmsa anga síðasta söluferils.
Þegar Bjarni Benediktsson sagði af sér embætti fjármála- og efnahagsráðherra í október sagðist hann gera það til að skapa „frið um verkefni ráðuneytisins og ég er að undirstrika að völdum fylgir ábyrgð“. Þegar Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir tók við af honum sagði hún að forgangsverkefnið í ráðuneytinu væri að selja það sem eftir sé af hlut ríkisins í Íslandsbanka. Hún boðaði almennt útboð og að ráðist yrði í það eins fljótt og verða mætti.
Athugasemdir