„Það er hörmung að sjá tjaldbúðir við Austurvöll sem nú hafa staðið þar síðan 27. desember síðastliðinn. Það er óboðlegt með öllu að Reykjavíkurborg hafi gefið leyfi fyrir tjaldbúðunum á þessum helga stað milli styttunnar af Jóni Sigurðssyni og Alþingis. Í gær beit Reykjavíkurborg höfuðið af skömminni með því að framlengja leyfið. Það má gera ráð fyrir að það hafi verið hugsað í þeim tilgangi að tryggja að tjöldin stæðu þarna að lágmarki fram yfir samkomudag þingsins í upphafi næstu viku.“

Þetta segir Bjarni Benediktsson, utanríkisráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins, í færslu á Facebook sem birtist í kvöld. 

Þar segist Bjarni þeirrar skoðunar að tjaldbúðirnar hafi ekkert með hefðbundin mótmæli að gera. „Í þessu tilviki hefur Reykjavíkurborg leyft því að gerast að hópur mótmælenda kemur sér í heilan mánuð fyrir með tjöldum og búnaði. Ég gef ekkert fyrir lítillega breytt skilyrði sem fylgja framlengingu leyfisins frá því í gær. Hópurinn flaggar þarna fjölda þjóðfána Palestínu og festir á ljósastaura og tjöld.“

Að mati Bjarna ætti engum að líðast að flagga nokkrum þjóðfána fyrir framan Alþingi Íslands svo vikum skipti til að mótmæla íslenskum stjórnvöldum. „Hvað þá að festa slíka fána á ljósastaura og annað lauslegt og láta þá hanga þar svo vikum skipti.  Óskiljanlegt er að þetta hafi fengið að viðgangast og hvað þá að Reykjavíkurborg leggi sérstaka blessun yfir flöggun fánans við framlengingu leyfisins. Þeir sem mótmæla eru í landi sem fær margfalt fleiri umsóknir hælisleitenda en nágrannaríkin. Hærra hlutfall umsókna er jafnframt tekið til efnislegrar meðferðar hér með jákvæðri niðurstöðu. Ekkert Norðurlandanna hefur tekið við fleiri Palestínumönnum en Ísland undanfarið og ekkert annað land hefur tekið til flýtimeðferðar beiðnir um fjölskyldusameiningar eftir 7. október. Þessi hópur krefst þess nú að íslensk stjórnvöld gangi einnig lengra en allar nágrannaþjóðir til þess að tryggja að það fólk komist frá Gaza.“

Bjarni segir að .að sem næst þurfi að gerast í þessum málaflokki sé að herða reglur um hælisleitendamál, samræma við það sem gerist hjá nágrannaþjóðum og auka eftirlit á landamærum. „Núverandi fyrirkomulag er algerlega komið úr böndunum, bæði varðandi kostnað og fjölda umsókna. Innviðir okkar komnir að þolmörkum og á því þingi sem tekur aftur til starfa á mánudaginn fram á sumar skiptir öllu að á þessum málum verði tekið af festu og öryggi. Alþingi hefur ítrekað brugðist og hafnað tillögum dómsmálaráðherra sem m.a. hafa átt að taka á þessari stöðu, þótt nokkur jákvæð skref hafi verið tekin.   Samhliða þessu þarf að styrkja lögregluna m.a. með auknum heimildum í baráttunni gegn brotastarfsemi, þ.m.t. alþjóðlegri brotastarfsemi.“

Nálægt átta af hverjum tíu frá Úkraínu eða Venesúela

Alls 223 flóttamenn frá Palestínu sóttu um vernd á Íslandi í fyrra, þegar umsóknum um vernd fækkaði frá metárinu 2022. Nálægt 80 prósent þeirra sem sóttust eftir vernd á Íslandi á árunum 2022 og 2023 komu annað hvort frá Úkraínu eða Venesúela. Það fólk hefur sótt til Íslands vegna stjórnvaldsákvarðanna sem teknar voru af ríkisstjórninni sem setið hefur á Íslandi frá árinu 2017. 

Þar er annars vegar um ákvörðun um að veita öllum þeim sem hér sóttu um hæli svokallaða viðbótarvernd vegna slæmra aðstæðna í Venesúela á árunum 2018 til 2020. Þegar Útlendingastofnun fór að neita fólki um vernd 2021 komst kærunefnd útlendingamála aftur og aftur að því að ekki ætti að senda venesúelska hælisleitendur úr landi, fremur ætti að veita þeim viðbótarvernd. Því má segja að frá 2018 og út árið 2021 hafi meira og minna allir venesúelskir sem hér sóttu um vernd fengið hæli vegna þess að ástandið í heimalandinu væri það slæmt. 

Þannig var staðan þangað til fyrir rúmu ári þegar Útlendingastofnun ákvað að bíða með umsóknir fólks frá Venesúela þar til að kærunefnd útlendingamála myndi kveða upp nýjan dóm í málum þess. Sá dómur kom í september og var á þá leið að ástandið í heimalandi þeirra væri ekki lengur nægilega slæmt til að fólk frá Venesúela gæti talist flóttafólk á þeim grunni. 

Hins vegar var tekin stjórnvaldsákvörðun sem veitir Úkraínufólki viðbótarvernd umfram aðra vegna stríðsins sem þar geisar.