„Þegar hátíð fer í hönd búa menn sig undir hana hver á sína vísu. Það getur gerst á margan máta. Benedikt hafði sinn hátt á því sem öðru.“

Maður, sauður og hundur halda upp á öræfi. Þrenn­ingin er hvers­dags­leg frekar en heilög þó fyrir þeim liggi göf­ugt verk­efni, að finna eft­ir­legukindur og bjarga frá köldum dauð­daga. Vinnu­mað­ur­inn Benedikt, for­ystu­sauð­ur­inn Eitill og fjár­hund­ur­inn Leó eru íslenskum bókaunn­endum þekktir, nán­ast eins og fjöl­skyldu­vinir í sumum til­vikum, enda er Aðventa Gunnars Gunn­ars­sonar fyrir löngu orðin klassík. Áhorf­endur í Borg­ar­leik­hús­inu fá nú tæki­færi til að slást í för með þrenn­ing­unni í þess­ari tutt­ug­ustu og sjö­undu aðventu­ferð Bene­dikts.

Sveitarómantík er þjóðarsport

Sveita­róm­an­tík er þjóð­ar­sport og nóg er af henni í Aðventu: pauf í stór­brot­inni nátt­úru, hin íslenska nægju­semi, góð­lát­legt grín, rólyndi, dugn­aður, kaffi­drykkja og hangikjet. En Aðventa er annað og miklu meira en ein­faldur sveita­rómans. Þetta er saga um til­vist manns­ins í alheim­inum, tengslin við almættið, eilífu bar­átt­una við nátt­úr­una, leit­ina að til­gangi lífs­ins. Lestur Róberts Arn­finns­sonar á bók­inni vekur til­finn­inga­storm enda kjamsar hann á text­anum og flytur af mik­illi inn­lifun.

Egill Ingi­bergs­son og Móeiður Helga­dóttir ráð­ast svo sann­ar­lega ekki á fjall­garð­inn þar sem hann er lægstur í til­raun sinni að setja Aðventu á svið. Þeirra lausn er að strípa text­ann niður í ein­staka setn­ingar og end­ur­spegla sög­una með öðrum aðferðum. Þar spila tón­list, söngur og þögn stór hlut­verk ásamt nútíma­tækni og teikn­ingum. Þannig reyna þau, Egill er einnig skrif­aður fyrir leik­stjórn­inni og leik­mynd­inni sem Móeiður kemur líka að, að fanga átök sög­unnar og innra líf Bene­dikts. Vanda­málið er að þegar orðin eru fjar­lægð stendur fábrotin fram­vindan ein eftir. Þá ríður á að ýta undir drama­tík­ina með öllum mögu­legum ráðum. Hvernig er ann­ars hægt að svið­setja slíkar nátt­úru­lýs­ingar?:

„Birtunóran, sem mjall­ar­þyrl­arnir mólu á milli sín föln­aði æ meir, mólst í myrkur með daufa tungls­glætu ein­hver­staðar að baki, mjallar myrkur, rjúk­andi rofa­lausa aldimmu. Ham­för­unum linnti ekki, gnýr og stunur sem væru jötnar að fang­bröðum glumdu við: bar­átta ósýni­legra reg­inafla, enda­laus og af öllum áttum – æðis­gengin, öskr­andi fimb­ul­nótt.“

Vantar alla dramatík

Því miður tekst til­raunin ekki. Í stað­inn fyrir dríf­andi og dramat­íska frá­sögn staðnar hún og frýs stundum alveg, í hana vantar alla innri drama­tík sem skrif­ast aðal­lega á leik­stjór­ann. Sýningin er lengi í gang og spilað djarft með því að leyfa þögn­inni að vera ríkj­andi, nán­ast eins og per­sóna í verk­inu. Friðgeir Ein­ars­son leikur Benedikt, ríf­lega fimm­tuga vinnu­mann­inn sem er „bið­vanur“, „tötra­maður af lík­ama og sál“, „gam­all, lúinn og bráð­ó­nýtur“ að eigin sögn. Búinn vistum og reku­blaði heldur hann af stað í sitt árlega ferða­lag, stundum gang­andi og á skíðum þegar snjór leyfir, í leit að eft­ir­legukindum og innri friði. Lovísa Ósk Gunn­ars­dóttir bregður sér í allra kvik­inda líki, þar á meðal í ham Eitils og Leós. Bæði gera þau vel, þá sér­stak­lega þegar þau skapa lítið augna­blik milli Sigríðar og Bene­dikts en einnig hvernig þau koma djúpu sam­bandi hunds og manns til skila.

Naum­hyggjan er alls­ráð­andi og að engu óðs­lega farið. Leik­myndin saman stendur af tveimur tjöldum, blár bak­grunnur sem not­aður er til að varpa Frið­geiri upp á hvíta tjaldið fyrir miðju leik­sviðs­ins. Þar spretta fram svart­hvítar hreyfi­myndir sem stað­setja áhorf­and­ann í sög­unni. Fallegar eru teikn­ing­arnar og víddir stundum listi­lega vel leystar, en á öðrum stundum fletja þær út fann­fergið. Aðra leik­muni er meira og minna að finna í bak­poka Bene­dikts. Þór­hildur Sunna Jóhanns­dóttir leysir bún­ing­ana vel, fyrir utan mosa­grænu úlpuna sem er of nútíma­leg fyrir þetta þjóð­lega umhverfi.

Öll leitum við að innri kyrrð

Sterk og afger­andi hljóð­mynd hefði lyft Aðventu upp á hærra plan, búið til drama­tík og kynt undir innri átökum sög­unnar. En líkt og með annað í sýn­ing­unni verður hún fljót­lega fyr­ir­sjá­an­leg. Sigurður Hall­dórs­son semur tón­list­ina og skapar hljóð­heim sýn­ing­ar­innar, en kvenna­kór­inn Katla tekur einnig þátt. Eintóna hljóð­myndin varð öllu betri þegar kór­inn bætt­ist við en nær aldrei að skapa þann ofsa sem umvefur Benedikt og berst innra með honum.

Öll erum við að leita að eins konar innri kyrrð og friði í þess­ari enda­lausu leit að til­gangi lífs­ins. Einfalt húsa­skjól getur verið „hallarí­gildi“ ef hug­ar­farið er rétt. Smæð okkar í alheim­inum getur verið styrk­leiki frekar en áhyggju­efni. Aðventa eftir Gunnar Gunn­ars­son minnir okkur á allt þetta og meira. Leikgerð Rauða sófans end­ur­speglar því miður ekki þennan kjarna sög­unnar þótt sýn­ingin hafi fundið innri kraft eftir hlé.