Líklegast að verða ríkur ef þú ert karl, áttir í útgerð, heitir Jón og býrð á Nesinu

Hér er birtur listi yfir það eina pró­sent Íslend­inga sem hafði mestar tekjur á síð­asta ári. Listinn byggir á grein­ingu Heim­ild­ar­innar á álagn­ing­ar­skrá Skatts­ins sem gerð er aðgengi­leg almenn­ingi og fjöl­miðlum í nokkra daga á ári í ágúst­mán­uði. 

Það er ýmis­legt sem vekur athygli þegar listi sem þessi er skoð­aður. Eitt er að hann sýnir okkur allt aðra mynd en þau hefð­bundnu tekju­blöð, sem komið hafa út ára­tugum saman, gera. Ástæða þess er að hann telur líka með fjár­magnstekjur, ekki ein­ungis launa­tekjur. Því er myndin sem dregin er upp í Heim­ild­inni mun raunsann­ari en sú sem birt­ist ann­ars staðar og getur verið ansi vill­andi. 

Í frétt á vef Við­skipta­blaðs­ins, sem er syst­ur­mið­ill Frjálsrar versl­unar, var rétt með farið með nið­ur­stöðu sam­an­tektar tíma­rits­ins og Haraldur Ingi Þor­leifs­son sagður launa­hæsti Íslend­ing­ur­inn. Í end­ur­sögn stærstu vef­miðla lands­ins, mbl.is, vísir.is og dv.is, var Haraldur hins vegar sagður tekju­hæstur lands­manna. Sem hann var ekki. 

Haraldur þén­aði 558 millj­ónir króna í fyrra og greiddi 254 millj­ónir króna í tekju­skatt, útsvar og fjár­magnstekju­skatt. Skatta­kóngur lands­ins, og sá sem var með hæstu tekj­urnar, var hins vegar Pétur Haf­steinn Pálsson, sem seldi hlut sinn í útgerð­inni Vísi í fyrra. Hann þén­aði 4,1 millj­arð króna á árinu 2022 og af þeirri upp­hæð voru 99,3 pró­sent fjár­magnstekjur. Pétur greiddi sam­tals 903 millj­ónir króna í tekju­skatt, útsvar og fjár­magnstekju­skatt, eða 651 milljón króna meira en Haraldur, sem er í 25. sæti á list­anum yfir þá lands­menn sem var með mestar tekjur á síð­asta ári. 

Karlar og Jónar fyrirferðarmiklir

Af þeim sem röð­uðu sér í 50 efstu sætin voru 40 karlar en ein­ungis tíu konur. Í ein­hverjum til­vikum var um að ræða karla sem fengu fjár­magnstekjur sem urðu til vegna sölu eig­in­kvenna þeirra á fjöl­skyldu­fyr­ir­tækjum á sig en það virkar líka í hina átt­ina. Þessi hlut­föll end­ur­spegl­ast líka á heild­ar­list­anum, sem telur, líkt og áður sagði, 3.320 manns. Þar af eru 608 konur, eða tæp­lega fimmt­ungur. Karlar voru auk þess tekju­hæstir í átta af þeim tíu land­svæðum sem grein­ing Heim­ild­ar­innar tók til. Í fréttum mið­ils­ins af launa­tekjum lands­manna í síð­ustu viku kom fram að það væru jafn­margir karlar sem hétu Jón Sig­urðs­son á list­anum yfir þrettán launa­hæstu for­stjór­ana og konur, eða tveir. Og svo fram­vegis. 

Myndin er heilt yfir nokkuð skýr: karlar eru mun lík­legri til að græða umtals­verða pen­inga á Íslandi en konur. Það rímar við fyrri grein­ingar Heim­ild­ar­innar á því hverjir stýra fjár­magni á Íslandi, og þá ályktun að karllæg stýr­ing leiði af sér karllæga menn­ingu og það að karllægar hug­myndir fái frek­ari braut­ar­gengi í við­skiptum.

Það fær líka stuðn­ing í því að algeng­ustu nöfnin á hátekju­list­anum í ár eru Jón (160), Sigurður (151), Guð­mundur (101), Gunnar (97) og Magnús (88). 

Arðbærast að selja fyrirtæki

Það sem er lík­leg­ast til að skila fólki á lista sem þessa er sala á fyr­ir­tækjum. Flestir sem raða sér í efstu sætin áttu, eða eiga, útgerðir og kvóta en þar er líka að finna fyr­ir­tæki sem selja alls kyns iðn­að­ar­vörur, stjórn­endur hjá fyr­ir­tækjum sem greiða háa kaupauka og ein­staka þekkt nöfn úr efstu lögum íslensks við­skipta­lífs. Raunar er fjar­vera margra sem leika stór hlut­verk í fjár­fest­inga­leiknum á Íslandi af list­anum athygl­is­verð í sjálfu sér, en það kemur til vegna þess að þeir taka ávinn­ing­inn af fjár­fest­ingum sínum inn í félög og fresta með því skatt­greiðslum þar til að þeir greiða hann út sem arð. Það breytir þó ekki að auður þeirra fer hratt vax­andi. 

Alls þén­uðu þrettán ein­stak­lingar meira en einn millj­arð króna í heild­ar­tekjur á síð­asta ári. Það er einum færri en það gerðu árið áður. Sam­an­lagt voru tekjur þess­ara þrettán ein­stak­linga 29,3 millj­arðar króna. Til að setja þá tölu í sam­hengi þá er það litlu minni upp­hæð en öll heim­ili á Íslandi greiddu í vexti af lánum sínum á fyrstu þremur mán­uðum árs­ins 2023. Með­al­tals­tekjur þessa hóps voru tæp­lega 2,3 millj­arðar króna á árinu 2022 á meðan að með­al­tal reglu­legra heild­ar­launa allra Íslend­inga, að þeim með­töldum, var 808 þús­und krónur. 

Flestir sem rata á list­ann í ár búa í höf­uð­borg­inni Reykja­vík, sem er lang­fjöl­menn­asta sveit­ar­fé­lag lands­ins. Alls eru 1.099, eða þriðj­ungur eina pró­sents­ins, búsettir þar. Sá hópur er þó ein­ungis 0,7 pró­sent íbúa Reykja­víkur. Til sam­an­burðar eru 138 Seltirn­ingar, eða tæp þrjú pró­sent íbúa þar, og 438 Garð­bæ­ingar þar, eða 2,3 pró­sent íbúa þess sveit­ar­fé­lags í lok síð­asta árs, á list­anum. 

Hægt er að smella hér á hlekk­inn hér að neðan til að fletta upp í list­anum.