Þessi grein birtist fyrir rúmlega 7 mánuðum.

Fötluðu fólki nánast ókleift að nota almenningssamgöngur

Hreyfi­haml­að­ir geta hvorki tek­ið strætó né flugrút­una á Kefla­vík­ur­flug­völl og ferða­þjón­usta fatl­aðra fer ekki milli sveit­ar­fé­laga. Að­eins er gott að­gengi á einni stoppi­stöð strætó á lands­byggð­inni og að­eins er að­gengi fyr­ir hjóla­stóla á tveim­ur leið­um. Ekki er gert ráð fyr­ir sam­ráði við fatl­að fólk í drög­um að sam­göngu­áætlun.

Fötluðu fólki nánast ókleift að nota almenningssamgöngur
„Strætó segir það“ Stefán segir að þó Strætó segi að vagnar fyrirtækisins séu aðgengilegir fötluðu fólki sé reyndin sú að oft sé útbúnaður sem til þarf bilaður eða ekki til staðar. Mynd: Heimildin Tómas

Aðeins ein af 168 biðstöðvum strætó á landsbyggðinni telst vera með gott aðgengi fyrir fatlað fólk.  Aðeins er hjólastólaaðgengi í vögnum sem keyra á tveimur landsbyggðarleiðum Strætó og meðal þeirra leiða þar sem ekki er slíkt aðgengi er leiðin út á Keflavíkurflugvöll, auk þess sem stoppistöð strætó er langt frá flugstöðinni. Þá er ekki heldur hjólastólaaðgengi í Flugrútunni. Í drögum að nýrri samgönguáætlun stjórnvalda er ekki minnst sérstaklega á þarfir fatlaðs fólks né heldur er tilgreint að fatlað fólk skuli eiga aðkomu að stefnumótun og forgangsröðun í samgöngumálum.

Í umsögn Öryrkjabandalags Íslands (ÖBÍ) við drög að samgönguáætlun eru gerðar fjölmargar athugasemdir, einkum að því er snýr að  aðgengi fatlaðs fólks að almenningssamgöngum. Meðal þess sem þar kemur fram er að fleiri fatlaðir einstaklingar gætu nýtt sér almenningssamgöngur ef samgöngutækin sjálf og biðstöðvar væru aðgengilegar. Því er hins vegar alls ekki að heilsa.

„Áætlun um að laga eldri biðstöðvar er hins vegar stopp vegna fjárhagsstöðu borgarinnar“
Stefán Vilbergsson
verkefnastjóri hjá ÖBÍ

Í skýrslu sem VSÓ ráðgjöf vann fyrir ÖBÍ og var birt í október í fyrra kemur fram, sem fyrr segir, að aðeins ein biðstöð Strætó á landsbyggðinni teljist hafa gott aðgengi fyrir fatlað fólk. Í sömu skýrslu segir að árið 2020 hafi Reykjavíkurborg gert úttekt á biðstöðvum innan borgarinnar, en þær eru 556 talsins, þar af 375 með biðskýli. Niðurstaðan var sú að aðeins fjórar stöðvar væru með gott aðgengi og ellefu með gott eða mjög gott yfirborð. „Í kjölfarið var gerð áætlun um uppbyggingu þeirra og nýjar biðstöðvar hafa verið ágætlega aðgengilegar. Áætlun um að laga eldri biðstöðvar er hins vegar stopp vegna fjárhagsstöðu borgarinnar,“ segir Stefán Vilbergsson, verkefnastjóri hjá ÖBÍ. Óljóst er hversu margar biðstöðvar eru nú aðgengilegar í borginni en ljóst er að þær eru fjarri því að vera meirihlutinn.

Ryðgað og bilað í Strætó

Þá er málum blandið hvort strætisvagnar Strætó séu aðgengilegir, þó slíkt sé skylt, lögum samkvæmt.  „Sko, Strætó segir það. Við hins vegar fórum í að skoða, í samstarfi við Strætó, hversu aðgengilegir vagnarnir eru og hversu aðgengilegar biðstöðvar eru. Þessir vagnar eiga vissulega að vera aðgengilegir, það eru hlerar sem á að vera hægt að lyfta út fyrir farþega í hjólastól og það er svæði þar sem á að vera hægt að festa stólana með bakið í akstursátt. En það má segja að bæði Strætó og fatlað fólk hafi í fjölda ára eiginlega ekki áttað sig á því að þetta væri raunhæfur ferðamáti fyrir hreyfihamlaða, þá var ástandið á þessum vögnum alls konar. Einn vagn sem við skoðuðum hjá þeim, í honum var hlerinn bara ryðgaður fastur við gólfið. Beltin sem á að nota til að festa hjólastóla voru þá í mörgum tilfellum biluð eða of stutt,“ segir Stefán enn fremur.

„Þú stekkur ekki til ef þú áttar þig á því að það er bæjarhátíð á Selfossi í dag sem þig langar á“
Stefán Vilbergsson
verkefnastjóri hjá ÖBÍ

Akstur landsbyggðarstrætós er á forræði Vegagerðarinnar, sem tók við rekstrinum árið 2019,  og var akstur á leiðum boðinn út. ÖBÍ benti sérstaklega á við það tækifæri að tryggja þyrfti aðgengi í vagnana en reyndin er önnur. Að sögn Stefáns eru aðeins tvær leiðir þar sem vagnar með hjólastólalyftu keyra, milli Reykjavíkur og Akureyrar, og milli Reykjavíkur og Selfoss. Þá þarf fatlað fólk að láta vita af því að það hyggist nýta sér þjónustuna með að minnsta kosti sólarhrings fyrirvara. „Þú stekkur ekki til ef þú áttar þig á því að það er bæjarhátíð á Selfossi í dag sem þig langar á. Svo er hitt að allar biðstöðvarnar hafa verið óaðgengilegar, svo mögulega hugsuðu menn að það sé ekki þörf á því að vera með aðgengilega vagna ef ekki er hægt að setja út lyftuna. Á móti hafi fólk svo hugsað að það væri engin þörf á því að hafa aðgengilegar biðstöðvar ef vagnarnir eru ekki aðgengilegir. Þannig að þetta bítur bara í skottið á sér.“

Ekkert verið lagað

Engin biðstöð á landsbyggðinni hefur verið löguð frá því að ÖBÍ birti skýrslu sína í fyrra, svo enn eru 167 þeirra óaðgengilegar hreyfihömluðu fólki. Í drögum að samgönguáætlun, aðgerðaráætlun áranna 2024 til 2028, er tilgreint að mótuð verði uppbyggingaráætlun um bætt aðgengi fatlaðs fólks að kerfi almenningssamgangna og meðal annars horft til skýrslu ÖBÍ. Stefán segir það gott og blessað en hefur allan vara á sér samt. „Samkvæmt fyrri loforðum eiga 90 prósent biðstöðva að verða aðgengilegar fyrir lok árs 2024 en ég sé það ekki gerast. Það hefur engin biðstöð verið löguð frá því að við birtum skýrsluna, það hefur ekkert fjármagn fengist til þess. Það er þó vonandi að það fylgi fjármagn þessari samgönguáætlun, annars eru þetta bara orðin tóm eins og svo oft hefur verið.“

Ófært út á flugvöll

Í umsögn ÖBÍ er bent á að þegar rekstur flugrútu til Keflavíkurflugvallar var boðin út síðast hafi ekki verið gerð krafa um aðgengi fatlaðs fólks, þrátt fyrir skyldu þar um að lögum. Strætisvagnar sem gangi á flugvöllinn séu óaðgengilegir og biðstöð sé langt frá flugstöðvarinnganginum, illa merkt og umferðarleið sé ekki greiðfær. „Akstursþjónusta fatlaðra keyrir ekki milli sveitarfélaga og nánast ómögulegt er að fá leigubíl með hjólastólaaðgengi. Valmöguleikar hreyfihamlaðs fólks eru því bundnir við einkabílinn,“ segir í umsögninni.

Stefán bendir einnig á að hingað til lands komi mikill fjöldi ferðafólks árlega, sumt hvert fatlað fólk. „Það gefur sér kannski að það komist til Reykjavíkur af því að í öllum öðrum vestrænum löndum má ganga að því að hreyfihamlaðir komist leiðar sinnar. En hér er það ekki svo. Ég held að við verðum að horfast í augu við það að Ísland er kannski ekki land sem verður oft fyrir valinu til ferðalaga fyrir hreyfihamlað fólk."

„Ekki talað um aðkomu fatlaðs fólks að stefnumótun og forgangsröðun í samgöngumálum“
úr umsögn ÖBÍ um drög að samgönguáætlun

Í umsögn ÖBÍ er einnig bent á að fatlað fólk sér sérstaklega háð því að tekið sé tillit til þess við uppbyggingu og rekstur samgöngukerfa. „Í kafla II í samgönguáætlun er lögð áhersla á þarfir barna og ungmenna og mismunandi áskoranir kynja í samgöngum en ekki er minnst á sérstaklega skuli taka mið af þörfum fatlaðs fólks. Í 5. lið er ítrekað að tryggð verði aðkoma barna og ungmenna sem og jafnréttissjónarmiða (sem almennt er sett í samhengi við kynjajafnrétti), en ekki talað um aðkomu fatlaðs fólks að stefnumótun og forgangsröðun í samgöngumálum,“ segir í umsögninni. Setur ÖBÍ það í samhengi við þá staðreynd að Ísland hefur fullgilt samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks þar sem tilgreint er sérstaklega að náið samráð skuli haft við fatlað fólk, með milligöngu samtaka sem koma fram fyrir þess hönd.

 

Kjósa
20
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Þorsteinn Már og Helga eiga rúmlega 71 milljarð og skulda nánast ekki neitt
1
Greining

Þor­steinn Már og Helga eiga rúm­lega 71 millj­arð og skulda nán­ast ekki neitt

Mikl­ar breyt­ing­ar hafa ver­ið gerð­ar á Sam­herja­sam­stæð­unni á síð­ustu ár­um og eign­ar­hald á henni að stóru leyti fært yf­ir til barna stofn­enda fyr­ir­tæk­is­ins. Fé­lag í eigu barna Þor­steins Más Bald­vins­son­ar sem fékk selj­endalán frá for­eldr­um sín­um til að kaupa hlut þeirra í Sam­herja hef­ur ein­ung­is greitt vexti af lán­inu og hagn­ast alls um 16 millj­arða króna á þrem­ur ár­um.
Alltof mikið rask „fyrir hagsmuni mjög fárra“
4
FréttirNáttúruvernd

Alltof mik­ið rask „fyr­ir hags­muni mjög fárra“

Stuðn­ings­menn virkj­un­ar­áforma í Skjálf­andafljóti lyftu brún­um er vinnslu­til­laga að­al­skipu­lags Þing­eyj­ar­sveit­ar var aug­lýst ný­ver­ið. Þar var ekki að finna stakt orð um Ein­búa­virkj­un, smá­virkj­un svo­kall­aða sem land­eig­end­ur í Bárð­ar­dal áforma. Aðr­ir íbú­ar fagna hins veg­ar og segja fljót­ið mikla, sem fæð­ir bæði Ald­eyj­ar­foss og Goða­foss, dýr­mæt­ara í frjálsu falli.
Rektor Háskóla Íslands segir tilboð ráðherra hafa gert erfiða fjárhagsstöðu skólans verri
6
FréttirHáskólamál

Rektor Há­skóla Ís­lands seg­ir til­boð ráð­herra hafa gert erf­iða fjár­hags­stöðu skól­ans verri

Jón Atli Bene­dikts­son, rektor Há­skóla Ís­lands, seg­ir að til­boð há­skóla­ráð­herra til sjálf­stætt starf­andi há­skóla vera um­fangs­mikla stefnu­breyt­ingu í fjár­mögn­un há­skóla­kerf­is­ins. Ekk­ert sam­ráð hafi ver­ið haft við stjórn­end­ur skól­ans en ljóst þyk­ir að breyt­ing­in muni að óbreyttu hafa nei­kvæð áhrif á fjár­hags­stöðu skól­ans sem sé nú þeg­ar erf­ið. HÍ sé far­inn að hug­leiða að leggja nið­ur náms­leið­ir.
Sema segir engar mútur hafa verið greiddar – Ráðamenn reyni að sverta mannorð sjálfboðaliða
7
FréttirFöst á Gaza

Sema seg­ir eng­ar mút­ur hafa ver­ið greidd­ar – Ráða­menn reyni að sverta mann­orð sjálf­boða­liða

Stofn­andi og for­seti Solar­is, sem hef­ur unn­ið að því að koma dval­ar­leyf­is­höf­um frá Gaza til Ís­lands, seg­ir það „gjör­sam­lega sturl­að“ að fylgj­ast með ráð­herr­um í rík­is­stjórn Ís­lands, stofn­un­um og þing­fólki sem ýji ít­rek­að að því að hún og aðr­ir sjálf­boða­lið­ar séu að brjóta af sér „og jafn­vel fremja lög­brot í við­leitni okk­ar til að koma fólki und­an þjóð­ern­is­hreins­un­um.“
Ragnheiður Þorgrímsdóttir
8
Aðsent

Ragnheiður Þorgrímsdóttir

„Þeg­ar „meng­un­ar­veik­in“ er ann­ars veg­ar er fátt um bjarg­ir“

Ragn­heið­ur Þor­gríms­dótt­ir, hross­a­rækt­andi og ábú­andi á jörð­inni Kúlu­dalsá í Hval­fjarð­ar­sveit, seg­ir að veik­indi og dauða hest­anna henn­ar megi rekja til stór­iðj­unn­ar á Grund­ar­tanga. Nú í fe­brú­ar veikt­ust tvo af hross­um henn­ar og þurfti að fella þau. Hún ræð­ir þetta mál í að­sendri grein til Heim­ild­ar­inn­ar.
Olíudreifing keyrir á rafmagni – vilja draga úr útblæstri
10
Fréttir

Ol­íu­dreif­ing keyr­ir á raf­magni – vilja draga úr út­blæstri

Fram­kvæmda­stjóri Ol­íu­dreif­ing­ar seg­ir að fyr­ir­tæk­ið sé byrj­að að prófa sig áfram með auk­innni notk­un raf­bíla með það með­al ann­ars fyr­ir sjón­um að draga úr út­blæstri og minnka kol­efn­is­spor fé­lags­ins. „Eðli starf­semi“ fyr­ir­tæk­is­ins kalli á þá nálg­un. Um tíu pró­sent af þjón­ustu­bíla­flota fé­lags­ins eru raf­knún­ir.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Aðstandendur íbúa á Sóltúni beðnir um að þrífa: „Þarna blöskraði mér gjörsamlega“
1
FréttirEinkarekstur í heilbrigðiskerfinu

Að­stand­end­ur íbúa á Sól­túni beðn­ir um að þrífa: „Þarna blöskr­aði mér gjör­sam­lega“

Stjórn­end­ur hjúkr­un­ar­heim­il­is­ins Sól­túns báðu að­stand­end­ur íbúa að hjálpa til við þrif með eig­in tusk­um og hreinsi­efn­um ár­ið 2022. Það var eft­ir að eig­end­urn­ir seldu fast­eign hjúkr­un­ar­fé­lags­ins fyr­ir 3,8 millj­arða, leigðu hús­næð­ið af kaup­and­an­um, greiddu sér 2 millj­arða út úr fé­lag­inu og fóru svo í nið­ur­skurð á þjón­ust­unni. Að­stand­end­ur og starfs­fólk lýsa reynslu sinni af starf­sem­inni og þjón­ustu við gamla fólk­ið.
Unglingsstúlku í strætó hótað nauðgun og morði - „Allir heyrðu og sáu en enginn gerði neitt“
2
Fréttir

Ung­lings­stúlku í strætó hót­að nauðg­un og morði - „All­ir heyrðu og sáu en eng­inn gerði neitt“

Sex strák­ar sögðu við 14 ára stúlku í strætó að þeir ætl­uðu að nauðga henni og mömmu henn­ar og síð­an myndu þeir drepa þær báð­ar. Stúlk­an varð dauð­hrædd og þor­ir ekki aft­ur í strætó. Fram­kvæmda­stjóri Strætó seg­ir vagn­stjóra hafa átt að bregð­ast harð­ar við. Móð­ir­in kall­ar eft­ir því að al­menn­ing­ur láti sig ör­yggi sam­ferða­manna sinna varða.
Ferðasagan: Frá sprengjuregni á Gaza í hljóðlátan Hafnarfjörð
3
Viðtal

Ferða­sag­an: Frá sprengjuregni á Gaza í hljóð­lát­an Hafn­ar­fjörð

Fyr­ir ör­fá­um vik­um bjuggu Abeer Herzallah og dæt­ur henn­ar þrjár í tjaldi í Rafah. Há­vað­inn í sprengj­um var orð­inn al­vana­leg­ur og þeim fannst dauð­inn nálg­ast. Svo breytt­ist allt við skila­boð­in: „Þið er­uð komn­ar með leyfi til að fara héð­an.“ Það var kom­inn tími á ferða­lag til Ís­lands, til eig­in­manns­ins sem Abeer hafði ekki hitt í tvö ár.
Flúði vændi en verður send út í annað sinn: „Ég vil að hún viti að ég reyndi allt“
6
FréttirFlóttamenn

Flúði vændi en verð­ur send út í ann­að sinn: „Ég vil að hún viti að ég reyndi allt“

Níg­er­ísk­ar kon­ur sem hing­að leita eft­ir dvöl á Ítal­íu hafa í mörg­um til­vik­um ver­ið neydd­ar út í vændi þar og vilja ekki snúa aft­ur, því þær vita hvað bíð­ur þeirra. Ein kvenn­anna kom aft­ur til Ís­lands ör­fá­um dög­um eft­ir að hún fékk end­ur­komu­bann til þriggja ára, því hún sá enga aðra leið út.
Leggjast hart gegn nýrri smágreiðslulausn sem gæti sparað heimilum milljarða
7
Greining

Leggj­ast hart gegn nýrri smá­greiðslu­lausn sem gæti spar­að heim­il­um millj­arða

Sam­tök fjár­mála­fyr­ir­tækja segja að frum­varp sem mun gera Seðla­bank­an­um kleift að koma á fót inn­lendri smá­greiðslumiðl­un geri „ráð fyr­ir óvenju­legu inn­gripi í rekst­ur fyr­ir­tækja á sam­keppn­ismark­aði“. Heim­ili lands­ins greiddu alls 37 millj­arða króna í bein og óbein þjón­ustu­gjöld vegna notk­un­ar á greiðslu­kort­um á ár­inu 2022.

Mest lesið í mánuðinum

Uppsagnir á Sóltúni eftir tveggja milljarða útgreiðslu: „Það er gríðarlega þungbær ákvörðun“
1
FréttirEinkarekstur í heilbrigðiskerfinu

Upp­sagn­ir á Sól­túni eft­ir tveggja millj­arða út­greiðslu: „Það er gríð­ar­lega þung­bær ákvörð­un“

Einka­rekna hjúkr­un­ar­heim­il­ið Sól­tún hef­ur stað­ið fyr­ir upp­sögn­um síð­ustu vik­urn­ar til að laga rekst­ur­inn sem sagð­ur er ganga illa. Sam­hliða hafa eig­end­ur Sól­tún stað­ið í fast­eigna­við­skipt­um í gegn­um rekstr­ar­fé­lag­ið og tek­ið há­ar fjár­hæð­ir út úr því. Fyrr­ver­andi og nú­ver­andi starfs­menn gagn­rýna stjórn­end­ur Sól­túns fyr­ir upp­sagn­irn­ar.
Móðir Marks heitins: „Þetta er í raun og veru léttir“
2
Úttekt

Móð­ir Marks heit­ins: „Þetta er í raun og veru létt­ir“

Mark Gunn­ar Roberts lést á Þor­láks­messu. Nokkr­um dög­um áð­ur hafði hann fund­ist með­vit­und­ar­laus í fanga­klefa sín­um á Hólms­heiði. Mark ólst upp við drykkju og of­beldi föð­ur síns og ára­tug­um sam­an reyndi móð­ir hans að fá hjálp fyr­ir son sinn, sagði hann „hættu­leg­an án lyfja­gjaf­ar“, en án ár­ang­urs. Síð­ustu ár átti Mark ekki í nein hús að venda önn­ur en neyð­ar­skýli fyr­ir heim­il­is­lausa eða fang­elsi.
Aðstandendur íbúa á Sóltúni beðnir um að þrífa: „Þarna blöskraði mér gjörsamlega“
3
FréttirEinkarekstur í heilbrigðiskerfinu

Að­stand­end­ur íbúa á Sól­túni beðn­ir um að þrífa: „Þarna blöskr­aði mér gjör­sam­lega“

Stjórn­end­ur hjúkr­un­ar­heim­il­is­ins Sól­túns báðu að­stand­end­ur íbúa að hjálpa til við þrif með eig­in tusk­um og hreinsi­efn­um ár­ið 2022. Það var eft­ir að eig­end­urn­ir seldu fast­eign hjúkr­un­ar­fé­lags­ins fyr­ir 3,8 millj­arða, leigðu hús­næð­ið af kaup­and­an­um, greiddu sér 2 millj­arða út úr fé­lag­inu og fóru svo í nið­ur­skurð á þjón­ust­unni. Að­stand­end­ur og starfs­fólk lýsa reynslu sinni af starf­sem­inni og þjón­ustu við gamla fólk­ið.
Unglingsstúlku í strætó hótað nauðgun og morði - „Allir heyrðu og sáu en enginn gerði neitt“
5
Fréttir

Ung­lings­stúlku í strætó hót­að nauðg­un og morði - „All­ir heyrðu og sáu en eng­inn gerði neitt“

Sex strák­ar sögðu við 14 ára stúlku í strætó að þeir ætl­uðu að nauðga henni og mömmu henn­ar og síð­an myndu þeir drepa þær báð­ar. Stúlk­an varð dauð­hrædd og þor­ir ekki aft­ur í strætó. Fram­kvæmda­stjóri Strætó seg­ir vagn­stjóra hafa átt að bregð­ast harð­ar við. Móð­ir­in kall­ar eft­ir því að al­menn­ing­ur láti sig ör­yggi sam­ferða­manna sinna varða.
Ferðasagan: Frá sprengjuregni á Gaza í hljóðlátan Hafnarfjörð
7
Viðtal

Ferða­sag­an: Frá sprengjuregni á Gaza í hljóð­lát­an Hafn­ar­fjörð

Fyr­ir ör­fá­um vik­um bjuggu Abeer Herzallah og dæt­ur henn­ar þrjár í tjaldi í Rafah. Há­vað­inn í sprengj­um var orð­inn al­vana­leg­ur og þeim fannst dauð­inn nálg­ast. Svo breytt­ist allt við skila­boð­in: „Þið er­uð komn­ar með leyfi til að fara héð­an.“ Það var kom­inn tími á ferða­lag til Ís­lands, til eig­in­manns­ins sem Abeer hafði ekki hitt í tvö ár.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár