Nú stendur fundur Alþjóða­hafs­botns­stof­un­ar­innar, International Seabed Aut­hority, yfir en hlut­verk milli­ríkja­stofn­un­ar­innar er að hafa yfir­um­sjón með starf­semi á hafs­botni og sjá til þess að hann sé vernd­aður fyrir umhverf­is­spill­ingu. Alþjóða­hafs­botns­stofn­unin var stofnuð árið 1994 af Evr­ópu­sam­band­inu og 164 aðild­ar­ríkjum, þar á meðal Íslandi. Ástæðan fyrir því að fund­ur­inn hefur dregið að sér athygli er að á honum er tek­ist á um námu­vinnslu á hafs­botni. 

Alls hafa 70 þing­menn hvaðanæva að úr heim­inum kallað eftir alþjóð­legu banni við fyr­ir­hug­aðri námu­vinnslu á grund­velli umhverf­is­sjón­ar­miða. Einnig eru tæp­lega 800 vís­inda­fólk og stefnu­mót­andi aðilar búin að skrifa skrifa und­ir­skrifta­lista þess efnis að ákvörðun um námu­vinnslu­leyfi verði byggð á vís­inda­legum rann­sóknum. Rökin sem námu­fyr­ir­tæki færa fyrir starf­sem­inni eru meðal ann­ars þau að hægt sé að nálg­ast málma sem eru nauð­syn­legir í orku­skiptum.

Rætt á Alþingi

Andrés Ingi Jónsson, þing­maður Pírata, er eini íslenski þing­mað­ur­inn sem hefur skrifað nafn sitt á und­ir­skrifta­list­ann. Málið var til umræðu 30. maí á Alþingi en þá kall­aði Andrés Ingi mögu­lega námu­vinnslu á hafs­botni „stór­tæk­ustu verk­fræði­hug­mynd“ síð­ustu ára. 

„Þetta snýst um það að ná góð­málmum sem safn­ast hafa saman á sléttum djúpt undir yfir­borði sjávar, allt að 2 kíló­metrum undir yfir­borð­inu. Skip siglir yfir í róleg­heitum með risa­stóra ryksugu neðan í sér og skrapar botn­inn eftir hnull­ungum sem inni­halda góð­málma sem á að vinna. Þessu fylgir eðli máls sam­kvæmt gríð­ar­legt rask á hafs­botn­inum,“ sagði Andrés Ingi.

Ísland á aðild að Alþjóð­a­n­átt­úru­vernd­ar­sam­band­inu sem leggur til að skoða þurfi afleið­ingar námu­vinnslu betur áður en að leyfi verði gefin út. Andrés Ingi spurði umhverfis-, orku- og lofts­lags­ráð­herra, Guðlaug Þór Þórð­ar­son, um það hvernig íslensk stjórn­völd hygð­ust fylgja ályktun Alþjóð­a­n­átt­úru­vernd­ar­sam­bands­ins eftir. Lofts­lags­ráð­herra svar­aði fyr­ir­spurn­inni ekki beint, heldur beindi hann athygl­inni að líf­ríki Skerja­fjarðar. Hann sagði þá að „líf­fræði­leg fjöl­breytni væri for­gangs­mál hjá hans ráðu­neyti og rík­is­stjórn­inni,“ en að hann hefði ekki fengið neinar spurn­ingar varð­andi hafs­botn­inn. 

Andrés Ingi sendi einnig skrif­lega fyr­ir­spurn til Þórdísar Kol­brúnar Reyk­fjörð Gylfa­dóttur, utan­rík­is­ráð­herra, um það hvernig full­trúar Íslands ætl­uðu að beita sér fyrir námu­banni. Í svari frá ráð­herra segir: „Íslensk stjórn­völd munu ekki eiga full­trúa á 28. Aðild­ar­ríkja­fundi Alþjóða­hafs­botns­stofn­un­ar­innar sem hald­inn verður 28. júní til 7. júlí 2023.“

Enn liggja nið­ur­stöður fund­ar­ins ekki fyrir en þeirra má vænta þegar stjórn Alþjóða­hafs­botns­stofn­un­ar­innar hefur lokið fund­ar­höldum á næstu dögum.