Nú stendur fundur Alþjóðahafsbotnsstofunarinnar, International Seabed Authority, yfir en hlutverk milliríkjastofnunarinnar er að hafa yfirumsjón með starfsemi á hafsbotni og sjá til þess að hann sé verndaður fyrir umhverfisspillingu. Alþjóðahafsbotnsstofnunin var stofnuð árið 1994 af Evrópusambandinu og 164 aðildarríkjum, þar á meðal Íslandi. Ástæðan fyrir því að fundurinn hefur dregið að sér athygli er að á honum er tekist á um námuvinnslu á hafsbotni. 

Alls hafa 70 þingmenn hvaðanæva að úr heiminum kallað eftir alþjóðlegu banni við fyrirhugaðri námuvinnslu á grundvelli umhverfissjónarmiða. Einnig eru tæplega 800 vísindafólk og stefnumótandi aðilar búin að skrifa skrifa undirskriftalista þess efnis að ákvörðun um námuvinnsluleyfi verði byggð á vísindalegum rannsóknum. Rökin sem námufyrirtæki færa fyrir starfseminni eru meðal annars þau að hægt sé að nálgast málma sem eru nauðsynlegir í orkuskiptum.

Rætt á Alþingi

Andrés Ingi Jónsson, þingmaður Pírata, er eini íslenski þingmaðurinn sem hefur skrifað nafn sitt á undirskriftalistann. Málið var til umræðu 30. maí á Alþingi en þá kallaði Andrés Ingi mögulega námuvinnslu á hafsbotni „stórtækustu verkfræðihugmynd“ síðustu ára. 

„Þetta snýst um það að ná góðmálmum sem safnast hafa saman á sléttum djúpt undir yfirborði sjávar, allt að 2 kílómetrum undir yfirborðinu. Skip siglir yfir í rólegheitum með risastóra ryksugu neðan í sér og skrapar botninn eftir hnullungum sem innihalda góðmálma sem á að vinna. Þessu fylgir eðli máls samkvæmt gríðarlegt rask á hafsbotninum,“ sagði Andrés Ingi.

Ísland á aðild að Alþjóðanáttúruverndarsambandinu sem leggur til að skoða þurfi afleiðingar námuvinnslu betur áður en að leyfi verði gefin út. Andrés Ingi spurði umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, Guðlaug Þór Þórðarson, um það hvernig íslensk stjórnvöld hygðust fylgja ályktun Alþjóðanáttúruverndarsambandsins eftir. Loftslagsráðherra svaraði fyrirspurninni ekki beint, heldur beindi hann athyglinni að lífríki Skerjafjarðar. Hann sagði þá að „líffræðileg fjölbreytni væri forgangsmál hjá hans ráðuneyti og ríkisstjórninni,“ en að hann hefði ekki fengið neinar spurningar varðandi hafsbotninn. 

Andrés Ingi sendi einnig skriflega fyrirspurn til Þórdísar Kolbrúnar Reykfjörð Gylfadóttur, utanríkisráðherra, um það hvernig fulltrúar Íslands ætluðu að beita sér fyrir námubanni. Í svari frá ráðherra segir: „Íslensk stjórnvöld munu ekki eiga fulltrúa á 28. Aðildarríkjafundi Alþjóðahafsbotnsstofnunarinnar sem haldinn verður 28. júní til 7. júlí 2023.“

Enn liggja niðurstöður fundarins ekki fyrir en þeirra má vænta þegar stjórn Alþjóðahafsbotnsstofnunarinnar hefur lokið fundarhöldum á næstu dögum.