Þessi grein birtist fyrir meira en ári.

Allar upplýsingar úr fyrirtækjaskrá eiga að fást án endurgjalds

Menn­ing­ar- og við­skipta­ráðu­neyt­ið er að end­ur­skoða reglu­gerð um gjald­töku fyr­ir­tækja­skrár, hluta­fé­laga­skrár og sam­vinnu­fé­laga­skrár, eft­ir að um­boðs­mað­ur Al­þing­is komst að þeirri nið­ur­stöðu að upp­lýs­ing­arn­ar sem þar er að finna ættu að vera að­gengi­leg­ar án end­ur­gjalds, lög­um sam­kvæmt.

Allar upplýsingar úr fyrirtækjaskrá eiga að fást án endurgjalds
Skatturinn Svo virðist sem Skatturinn verði af töluverðum tekjum, ef reglugerð verður breytt í samræmi við álit umboðsmanns Alþingis. Mynd: Skatturinn

Umboðsmaður Alþingis hefur komist að þeirri niðurstöðu að það eigi að vera hægt að nálgast allar upplýsingar sem finna má í fyrirtækjaskrá án endurgjalds. Þetta kemur fram í áliti umboðsmanns, sem birt var undir lok aprílmánaðar.

Menningar- og viðskiptaráðuneytið hefur þegar hafið vinnu við að endurskoða gildandi reglugerð um gjaldtöku fyrirtækjaskrár, hlutafélagaskrár og samvinnufélagaskrár til samræmis við þau sjónarmið sem koma fram í áliti umboðsmanns, samkvæmt skriflegu svari sem Heimildin hefur fengið frá ráðuneytinu.

Ráðuneytið segist einnig hafa fundað með skráarsviði Skattsins um málið og samráð verði haft við stofnunina við endurskoðun reglugerðarinnar. Frá Skattinum fær Heimildin þau svör að málið sé í skoðun.

Ef allar upplýsingar sem finna má í fyrirtækjaskránni yrðu aðgengilegar án endurgjalds yrði það nokkuð mikil breyting fyrir þá sem vilja sækja sér upplýsingar um íslenskt viðskiptalíf frá því sem nú er eða fyrirtæki sem vilja miðla þessum upplýsingum á sínum eigin vettvangi.

Í dag er einungis hægt að nálgast svokallaðar grunnupplýsingar úr fyrirtækjaskránni án endurgjalds, en það eru upplýsingar sem eru í skránni á grundvelli laga um fyrirtækjaskrá.

Hins vegar þarf að greiða sérstaklega fyrir að nálgast upplýsingar sem eru í fyrirtækjaskrá á grundvelli annarra lagabálka, t.d. laga um hlutafélög og einkahlutafélög.

Ýmist er hægt að fá upplýsingarnar frá Skattinum gegn greiðslu, eða sækja þær frá fyrirtækjum á borð við Creditinfo og Keldunni, sem greiða Skattinum fyrir að fá að hafa milligöngu um miðlun þessara upplýsinga.

Fyrirtæki kvartaði yfir túlkun Skatts og ráðuneytis

Álit umboðsmanns er til komið vegna kvörtunar sem kom inn á hans borð vegna samskipta ónafngreinds fyrirtækis við Skattinn og svo atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið árið 2021. Fyrirtækið hafði þann skilning að með breytingum sem gerðar voru á lögum um fyrirtækjaskrá árið 2017 hefði átt að opna á gjaldfrjálsan aðgang að öllum upplýsingum sem eru í fyrirtækjaskrá.

Skatturinn var ekki á sama máli og taldi einungis áðurnefndar grunnupplýsingar eiga að vera gjaldfrjálsar. Ráðuneytið lýsti sig svo sammála túlkun Skattsins í bréfi til fyrirtækisins. Í kjölfarið sendi þetta fyrirtæki kvörtun til umboðsmanns Alþingis.

Í áliti umboðsmanns er farið í ítarlegu máli yfir það hvernig afstaða Skattsins og ráðuneytisins sé að mati umboðsmanns ósamrýmanleg lögum.

Vilji löggjafans að allar upplýsingar yrðu gjaldfrjálsar

Þar kemur m.a. fram að ekki megi ráða af lögskýringargögnum að þegar Alþingi breytti lögum um fyrirtækjaskrá árið 2017 hafi verið gerður fyrirvari um að þær upplýsingar sem væru í fyrirtækjaskrá á grundvelli annarra lagabálka ættu að vera undanskyldar því sem þar segir, að engin gjaldtaka skuli vera fyrir rafræna uppflettingu í skránni og að allar upplýsingar skuli birtast í rafrænni uppflettingu.

„Engin gjaldtaka skal þó vera fyrir rafræna uppflettingu í skránni og skulu allar upplýsingar birtast í rafrænni uppflettingu“
Úr lögum um fyrirtækjaskrá
nr. 17/2003

Skatturinn og ráðuneytið túlkuðu orðalagið „allar upplýsingar“ í þessari lagagrein á þann hátt að þar væri einungis vísað til þeirra grunnupplýsinga sem eru í fyrirtækjaskránni á grundvelli laga um fyrirtækjaskrá. Það sagði umboðsmaður að stæðist ekki.

Umboðsmaður segir m.a. í áliti sínu að lögskýringargögn gefi til kynna að Alþingi hafi verið „fyllilega ljóst að samþykkt frumvarpsins hefði í för með sér umtalsvert tap á sértekjum ríkisskattstjóra af gjaldtöku vegna aðgangs að upplýsingum úr fyrirtækjaskrá“, þó að áætlaður heildarkostnaður vegna lagabreytingarinnar hafi verið nokkuð á reiki við meðferð málsins á Alþingi. 

Ríkisskattstjóri sagði í umsögn sinni við lagafrumvarpið, sem kom frá þingflokki Pírata, að kostnaðurinn yrði 200 milljónir króna á ári, vegna tapaðra tekna og kostnaðar við að halda úti kerfi til að birta þessar upplýsingar rafrænt.

Einn flutningsmanna frumvarpsins, Smári McCarthy, sagði hins vegar í þingræðu að bæta þyrfti Skattinum 20 milljóna króna tekjutap vegna samþykktar málsins. 

Þrátt fyrir að ætlaður kostnaður hafi verið á reiki í umræðum um málið, telur umboðsmaður að ekki nokkur fyrirvari hafi verið gerður við meðferð málsins vegna þessa eða um áframhaldandi gjaldtöku fyrir aðgang að tilteknum upplýsingum úr fyrirtækjaskrá.

Umboðsmaður bendir á að ef svo hefði verið hefði Alþingi verið í lófa lagið að orða lagabreytinguna með þeim hætti að að stjórnvöldum yrði veitt meira eða minna svigrúm til gjaldtöku fyrir rafræna uppflettingu.

Málið var samþykkt í mikilli sátt á þingi, en 62 þingmenn sögðu já og einn var fjarverandi. Óli Björn Kárason þingmaður Sjálfstæðisflokks sagðist í þingræðu við atkvæðagreiðslu telja að verið væri að stíga ágætt skref, sem myndi örugglega leiða til þess að viðskiptalífið yrði aðeins heilbrigðara, opnara og aðgengilegra.

Kjósa
7
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Running Tide og ráðherrarnir - Koma af fjöllum um eftirlitsleysið
2
FréttirRunning Tide

Runn­ing Tide og ráð­herr­arn­ir - Koma af fjöll­um um eft­ir­lits­leys­ið

Blaða­menn Heim­ild­ar­inn­ar tóku við­töl við þrjá ráð­herra um að­komu þeirra að því að Runn­ing Tide fékk leyfi stjórn­valda til starf­semi á Ís­landi. Um­hverf­is­ráð­herra sagði ein­ung­is hafa haft full­yrð­ing­ar for­svars­manna fyr­ir­tæk­is­ins fyr­ir því að starf­sem­in væri „stærsta ein­staka kol­efn­is­föng­un­ar­verk­efni í heimi“. Ut­an­rík­is­ráð­herra seg­ist ekki geta svar­að því hvort hún hafi skap­að for­dæmi sem leyfi nú að af­gangstimbri verði hent í sjó­inn í stór­um stíl.
Elkem brennir trjákurli Running Tide - Eignir á brunaútsölu
4
FréttirRunning Tide

Elkem brenn­ir trják­urli Runn­ing Tide - Eign­ir á bruna­út­sölu

Fjall af trják­urli sem Runn­ing Tide skil­ur eft­ir sig á Grund­ar­tanga verð­ur brennt til að knýja málmblendi Elkem. Kurlið auk 300 tonna af kalk­steins­dufti í sekkj­um og fær­an­leg steypu­stöð voru aug­lýst til sölu um helg­ina eft­ir að Runn­ing Tide hætti skyndi­lega allri starf­semi hér á landi og í Banda­ríkj­un­um. Fyr­ir­tæk­ið skol­aði 20 þús­und tonn­um af trják­urli í sjó­inn í fyrra og sagð­ist binda kol­efni. „Bull“ og „fár­an­leiki“ til þess gerð­ur að græða pen­inga, sögðu vís­inda­menn.
Ráðherrar vængstýfðu Umhverfisstofnun
9
FréttirRunning Tide

Ráð­herr­ar væng­stýfðu Um­hverf­is­stofn­un

Ít­ar­leg rann­sókn Heim­ild­ar­inn­ar á starf­semi Runn­ing Tide sýndi að í að­drag­anda leyf­is­veit­ing­ar hafi ráð­herr­ar tek­ið stöðu með fyr­ir­tæk­inu gegn und­ir­stofn­un­um sín­um sem skil­greindu áform Runn­ing Tide sem kast í haf­ið. Um­hverf­is­stofn­un hafði ekk­ert eft­ir­lit með þeim 15 leiðöngr­um sem fyr­ir­tæk­ið stóð að, þar sem um 19 þús­und tonn­um af við­ark­urli var skol­að í sjó­inn.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Sökktu kurli og seldu syndaaflausn
1
RannsóknRunning Tide

Sökktu kurli og seldu synda­af­lausn

„Ýttu á takk­ann og bjarg­aðu heim­in­um,“ skrif­ar vís­inda­mað­ur af kald­hæðni er hann bend­ir um­hverf­is­ráðu­neyt­inu á var­úð­ar­orð ut­an úr heimi um að­ferð­ir sem fyr­ir­tæk­ið Runn­ing Tide fékk leyfi stjórn­valda til að prófa í þágu lofts­lags í Ís­lands­höf­um. Að­gerð­irn­ar umbreytt­ust í allt ann­að en lagt var upp með. Þær voru án alls eft­ir­lits og gerðu svo þeg­ar upp var stað­ið lít­ið ef nokk­urt gagn. „Ís­land er fyrsta land­ið í heim­in­um til að búa til kol­efnisein­ing­ar með kol­efn­is­bind­ingu í hafi,“ sagði fram­kvæmda­stjór­inn.
Tvíburasystur óléttar samtímis: „Þetta er draumurinn“
4
Viðtal

Tví­bura­syst­ur ólétt­ar sam­tím­is: „Þetta er draum­ur­inn“

Tví­bur­ar, sem lík­lega eru eineggja, gengu sam­tals í gegn­um þrjú fóst­ur­lát á inn­an við ári og voru um tíma óviss­ar um að þeim tæk­ist nokk­urn tím­ann að eign­ast börn. En nú hef­ur birt til og þær eiga von á börn­um með tæp­lega tveggja mán­aða milli­bili. Gen barn­anna verða lík­lega eins lík og hálf­systkina vegna mik­illa lík­inda með genum mæðr­anna.
„Takk fyrir að gefa stað sem er nú rannsakaður fyrir mansal svona góð ummæli“
5
Fréttir

„Takk fyr­ir að gefa stað sem er nú rann­sak­að­ur fyr­ir man­sal svona góð um­mæli“

At­hygl­is­verð um­mæli hafa birst und­ir net­gagn­rýni um Gríska hús­ið á Google. Þar virð­ist veit­inga­stað­ur­inn, sem var lok­að­ur af lög­reglu í gær vegna gruns um man­sal, þakka ánægð­um við­skipta­vin­um fyr­ir að veita staðn­um já­kvæð um­mæli þrátt fyr­ir man­sal­ið. Gríska hús­ið hef­ur al­mennt ver­ið dug­legt að svara gagn­rýn­end­um sín­um full­um hálsi á net­inu.
Running Tide hætt starfsemi í Bandaríkjunum
8
FréttirRunning Tide

Runn­ing Tide hætt starf­semi í Banda­ríkj­un­um

Marty Od­lin, stofn­andi og for­stjóri Runn­ing Tide í Banda­ríkj­un­um, hef­ur til­kynnt að starf­semi fyr­ir­tæk­is­ins hafi ver­ið lögð nið­ur. Sömu sögu er að segja af dótt­ur­fé­lagi þess á Akra­nesi. Í nýj­asta tölu­blaði Heim­ild­ar­inn­ar var fjall­að um að­gerð­ir Runn­ing Tide hér á landi. Þær fólust í því að henda kanadísku timb­urk­urli í haf­ið inn­an lög­sögu Ís­lands.
Running Tide og ráðherrarnir - Koma af fjöllum um eftirlitsleysið
10
FréttirRunning Tide

Runn­ing Tide og ráð­herr­arn­ir - Koma af fjöll­um um eft­ir­lits­leys­ið

Blaða­menn Heim­ild­ar­inn­ar tóku við­töl við þrjá ráð­herra um að­komu þeirra að því að Runn­ing Tide fékk leyfi stjórn­valda til starf­semi á Ís­landi. Um­hverf­is­ráð­herra sagði ein­ung­is hafa haft full­yrð­ing­ar for­svars­manna fyr­ir­tæk­is­ins fyr­ir því að starf­sem­in væri „stærsta ein­staka kol­efn­is­föng­un­ar­verk­efni í heimi“. Ut­an­rík­is­ráð­herra seg­ist ekki geta svar­að því hvort hún hafi skap­að for­dæmi sem leyfi nú að af­gangstimbri verði hent í sjó­inn í stór­um stíl.

Mest lesið í mánuðinum

Auður Jónsdóttir
1
Skoðun

Auður Jónsdóttir

Þið er­uð óvit­ar! ­– hlust­ið á okk­ur

Það er andi elí­tísma í kring­um kosn­inga­bar­áttu Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur. Nafn­tog­að­ir lista­menn, áhrifa­fólk í sam­fé­lag­inu og stjórn­mál­um jafnt sem vél­virkj­ar þaul­setn­asta stjórn­mála­flokks lands­ins leggj­ast á eina sveif með henni. Fyr­ir vik­ið eru kosn­ing­arn­ar áhuga­verð fé­lags­fræði­leg stúd­ía af því að í þeim af­hjúp­ast sam­taka­mátt­ur þeirra sem vald og raddsvið hafa – á ólík­um svið­um.
Sökktu kurli og seldu syndaaflausn
2
RannsóknRunning Tide

Sökktu kurli og seldu synda­af­lausn

„Ýttu á takk­ann og bjarg­aðu heim­in­um,“ skrif­ar vís­inda­mað­ur af kald­hæðni er hann bend­ir um­hverf­is­ráðu­neyt­inu á var­úð­ar­orð ut­an úr heimi um að­ferð­ir sem fyr­ir­tæk­ið Runn­ing Tide fékk leyfi stjórn­valda til að prófa í þágu lofts­lags í Ís­lands­höf­um. Að­gerð­irn­ar umbreytt­ust í allt ann­að en lagt var upp með. Þær voru án alls eft­ir­lits og gerðu svo þeg­ar upp var stað­ið lít­ið ef nokk­urt gagn. „Ís­land er fyrsta land­ið í heim­in­um til að búa til kol­efnisein­ing­ar með kol­efn­is­bind­ingu í hafi,“ sagði fram­kvæmda­stjór­inn.
Saga af áralangri vanrækslu og vonleysi: „Þetta heitir Betra líf sko“
8
RannsóknBrostnar vonir á Betra lífi

Saga af ára­langri van­rækslu og von­leysi: „Þetta heit­ir Betra líf sko“

Slökkvi­lið­ið hef­ur sent kæru til lög­reglu á hend­ur Arn­ari Gunn­ari Hjálm­týs­syni fyr­ir að hafa stefnt lífi og heilsu íbúa áfanga­heim­il­is­ins Betra líf í Vatna­görð­um í hættu eft­ir að eld­ur kvikn­aði þar í fe­brú­ar í fyrra. Áfanga­heim­il­ið flutti þá upp í Kópa­vog. Í styrk­umsókn til Reykja­vík­ur fór Arn­ar með rang­færsl­ur en fékk engu að síð­ur rúm­ar 24 millj­ón­ir fyr­ir rekst­ur­inn. Full­trúi fé­lags- og vinnu­mark­aðs­ráðu­neyt­is­ins lýsti áhyggj­um af eit­ur­lyfja­sölu og vændi á einu áfanga­heim­il­inu.
„Hann sagði við mig að ef mér mislíkaði þetta gæti ég bara flutt út“
10
FréttirBrostnar vonir á Betra lífi

„Hann sagði við mig að ef mér mis­lík­aði þetta gæti ég bara flutt út“

Sylwia Burzy­kowska leigði 12 fer­metra her­bergi á áfanga­heim­ili Betra lífs á Kópa­vogs­braut á 140 þús­und krón­ur á mán­uði sem hún þurfti að greiða í reiðu­fé. Hún skrif­aði und­ir ótíma­bund­inn leigu­samn­ing en hafði að­eins bú­ið þar í þrjá mán­uði þeg­ar hús­ið var rif­ið í byrj­un mán­að­ar­ins. Sylwia býr nú í tjaldi.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár