Þessi grein birtist fyrir meira en ári.

Þegar framtíðin hverfur má leita skjóls í eldamennsku

List­fræð­ing­ur­inn Mar­grét Elísa­bet Ólafs­dótt­ir brá sér í Nor­ræna hús­ið og rýndi í sýn­ingu lista­manna frá Úkraínu.

Þegar framtíðin hverfur má leita skjóls í eldamennsku
Myndlist

Ho did I get to the bomb shelter

Gefðu umsögn

Hvernig ég komst í sprengjubyrgið er titill sýningar á verkum eftir úkraínska listamenn sem nú stendur yfir í Hvelfingu, sýningarrými í kjallara Norræna hússins. Titilinn má túlka sem svar við spurningu sýningarstjórans Yuliiu Sapiga: „Hverjar voru leiðirnar að persónulegu skýli listamannana?“ þegar þeir stóðu frammi fyrir hörku og eyðileggingu stríðsins sem hófst með innrás Rússa í Úkraínu fyrir rúmu ári. Hvernig fara listamenn að því að halda áfram að vinna að list sinni og hvaða áhrif hefur stríðið haft á viðfangsefni verka þeirra? Hvaða viðbrögð við stríðinu birtast í verkunum og hvernig túlka listamennirnir átök sem fjallað er um daglega í fréttum?

Blóðregn

Fyrsta verkið sem blasir við sýningargestum er Ashes of War eftir Yaroslav Kostensko. Verkið er vídeóvörpun byggð á stafrænni grátóna brjóstmynd í líki mannveru sem virðist við það að tætast í sundur og verða hluti af brotunum sem fljúga allt í kringum hana. Verkið er í senn fígúratíft og abstrakt því brjóstmyndin er andlitslaus og hol, og yfirborð hennar þakið hrjúfri áferð líkustum rafsegulbylgjum. Verkið býr yfir áhrifamætti einfaldleika og síendurtekinnar spennu sem skapast þegar brjóstmyndin virðist við það að splundrast en fellur alltaf saman aftur í eina heild, föst í endurtekningu. Andspænis verki Kostenko er annað ekki síður áhrifamikið og fallegt verk, We no longer feel the future, eftir ljósmyndarann Olenu Subach. Verkið er marglaga innsetning í fleiri en einum skilningi, en Subach vinnur með opnun og lokun, samband fortíðar og nútíðar, hversdagslegrar fegurðar og hryllings í áferðarfallegum ljósmyndum sem krefja áhorfandann um ítarlega skoðun.  Verkið er baðað rauðum lit, frá kögurgardínum sem skilja ljósmyndirnar frá inngangi sýningarinnar, rauðum málningartaumum á veggjum, og rauða litnum sem þrengir sér inn í flöt ljósmyndanna og er í textahluta verksins tengdur við blóðregn.

Öðruvísi grípandi er verkið And who allowed you to live beautifully? eftir Sergiy Petlyuk. Hann vinnur með þyrpingu ljósaskilta sem hefur verið komið fyrir úti á gólfi í miðju sýningarrýminu. Skiltin standa skáhallt líkt og flugskeyti sem stingast ofan í jörðina og baða gólfið rauðri birtu. Eftir öllum skiltum rennur texti með ágengum titli verksins á úkraínsku. Innsetningin minnir óþægilega á það friðsamlega líf sem stríðið hefur raskar en setningin er sótt í ljósmynd af veggjakroti. Röskun á lífi hversdagsins er einnig viðfangsefni portrettljósmyndaraðar Maksym Finogeiev, Will a rainbow appear after the storm? af einstaklingum sem tilheyra samfélagi hinsegin fólks. Ljósmyndirnar ná ekki að öllu leyti að fanga viðkvæma stöðu þessa hóps en þær undirstrika sameiginlega mennsku sem stríðið ógnar að verði viðurkennd.  

Innst í miðju sýningarrýminu er lágstemmd innsetning með keramíkskúlptúrum eftir Kinder Album sem einkennist af togstreitu milli fegurðar og illsku. Titill verksins, Bones & Limbes eða bein og limir, er lýsandi fyrir allt að því „barnslega krúttleg“ keramíkverk af óbærilegum og alltumlykjandi hryllingi sem er undirstrikaður með hljóðmynd verksins.

Hundur og kartöflur

Tvö verkanna í miðhluta sýningarinnar náðu ekki fyllilega tökum á mér. Annars vegar var um að ræða röð af portrettljósmyndum  sem ég skildi ekki hvað voru að gera á sýningunni, en þeim fylgdu lýsingar á hremmingum íbúa Mariupol sem ekki var annað hægt en verða snortinn af þótt listrænt gildi verksins væri á reiki. Hitt verkið var myndbandsverkið „Juliette – Queen of Podil“ eftir Art Group SVITER. Þar kveður við annan tón en listamennirnir Lera Polyanskoa og Max Robotov nýta sér heimildamyndaformið til að ræða við íbúa hverfisins Podil í Kiyv um örlög tíkurinnar Juliette sem íbúarnir sáu í sameiningu um að fóðra áður en hún lét sig hverfa þegar loftvarnarflautur og flugskeyti röskuðu ró borgarinnar. Heimildamyndaformið er vandmeðfarið en í hluta myndarinnar reyna þau að sjá fyrir sér hvað hafi orðið um tíkina með því að setja sig í hennar spor. Verkið beinir athyglinni frá augljósum hryllingi með því að velta fyrir sér örlögum hundsins.

Ég hreifst meira af innsetningu í þremur hlutum eftir Mikhaylo Barbash, Potates FREE, sem er staðsett í innsta hluta sýningarrýmisins. Nálgun listamannsins á viðfangsefnið er á margan hátt ólík hinum verkunum að viðfangsefni og framsetningu. Listamaðurinn leitar í hversdaginn en innsetningin er þrískipt, og er fyrsti hlutinn skúlptúr, annar hlutinn myndband og sá þriðji röð af teikningum. Skúlptúrinn lítur út eins og steyptur veggbútur, eins konar tálmi eða hindrun, ofan á hvern er búið að leggja tvo stóra kartöflupoka. Teikningarnar hanga innrammaðar á einum veggnum og sýna af mikilli nákvæmni hinar ýmsu kartöflutegundir en um þær er fjallað nánar í myndbandinu sem hefur að geyma lykilinn að verkinu. Þar sjáum við Mikhaylo Barbash skræla kartöflur inni í litlu eldhúsi á meðan hann útskýrir sögu kartöflunnar, ræktunaraðferðir, næringargildi og mismunandi matreiðsluaðferðir. Hann talar um þýðingu kartöflunnar fyrir hann sjálfan og útskýrir hvers vegna veitingastaðir bjóða upp á djúpsteiktar kartöflur. Olían segir hann breytir efnasamsetningu kartöflunnar og rýrir næringargildi hennar en gerir hana einnig einstaklega hitaeiningaríka og gómsæta. Barbash ætlar einmitt að steikja flysjaðar kartöflurnar á þann hátt sem honum þykir best. Á meðan hann gleymir sér í þessari hversdagslegu athöfn sem eldamennskan er dvelur hann í sínu eigin huglæga „sprengjuskýli“, í skjóli frá hugsunum um hörmungar stríðsins.

Sýningarstjóranum Yuliiu Sapiga hefur tekist að setja saman margradda en heildstæða sýningu sem veitir áhugaverða innsýn í samtímalist í Úkraínu á sama tíma og hún dregur upp  áhrifamikla mynd af áhrifum stríðsins á listamenn og viðfangsefni verka þeirra.


Sýningarstjóri: Yuliia Sapiga
Staðsetning: Hvelfing, Norræna húsið, Sæmundargata 11, Reykjavík
Tímabil: 4. febrúar - 14. maí 2023
Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Saga af áralangri vanrækslu og vonleysi: „Þetta heitir Betra líf sko“
1
RannsóknBrostnar vonir á Betra lífi

Saga af ára­langri van­rækslu og von­leysi: „Þetta heit­ir Betra líf sko“

Slökkvi­lið­ið hef­ur sent kæru til lög­reglu á hend­ur Arn­ari Gunn­ari Hjálm­týs­syni fyr­ir að hafa stefnt lífi og heilsu íbúa áfanga­heim­il­is­ins Betra líf í Vatna­görð­um í hættu eft­ir að eld­ur kvikn­aði þar í fe­brú­ar í fyrra. Áfanga­heim­il­ið flutti þá upp í Kópa­vog. Í styrk­umsókn til Reykja­vík­ur fór Arn­ar með rang­færsl­ur en fékk engu að síð­ur rúm­ar 24 millj­ón­ir fyr­ir rekst­ur­inn. Full­trúi fé­lags- og vinnu­mark­aðs­ráðu­neyt­is­ins lýsti áhyggj­um af eit­ur­lyfja­sölu og vændi á einu áfanga­heim­il­inu.
Heidelberg reyndi að beita Hafró þrýstingi fyrir opinn íbúafund í Ölfusi
3
FréttirJarðefnaiðnaður í Ölfusi

Heidel­berg reyndi að beita Hafró þrýst­ingi fyr­ir op­inn íbúa­fund í Ölfusi

Lög­manns­stof­an Logos sendi tölvu­póst fyr­ir hönd Heidel­berg með beiðni um að starfs­mað­ur Haf­rann­sókn­ar­stofn­un­ar tæki ekki þátt í opn­um íbúa­fundi í Ölfusi. Starfs­mað­ur­inn hafði unn­ið rann­sókn um áhrif námu­vinnslu fyr­ir­tæk­is­ins á fiski­mið og hrygn­ing­ar­svæði nytja­stofna úti fyr­ir strönd Ölfuss. Skylda Hafró að upp­lýsa al­menn­ing seg­ir for­stjór­inn.
SFS gagnrýnir breytingu á gjafakvóta í laxeldi og talar um hann eins og eign
6
FréttirLaxeldi

SFS gagn­rýn­ir breyt­ingu á gjafa­kvóta í lax­eldi og tal­ar um hann eins og eign

Sam­tök fyr­ir­tækja í sjáv­ar­út­vegi hafa skil­að gagn­rýnni um­sögn um laga­frum­varp mat­væla­ráð­herra um lagar­eldi. Einn af rauðu þráð­un­um hjá SFS er að rekstr­ar­leyf­in í grein­inni séu eign lax­eld­is­fyr­ir­tækj­anna og að ef breyta eigi hug­mynd­inni um ótíma­bund­in leyfi í frum­varp­inu þurfi að draga úr og milda margt ann­að í því.
Hafró gagnrýnir „fordæmalausa framkvæmd“ Heidelberg í Ölfusi
7
FréttirJarðefnaiðnaður í Ölfusi

Hafró gagn­rýn­ir „for­dæma­lausa fram­kvæmd“ Heidel­berg í Ölfusi

Haf­rann­sókn­ar­stofn­un hef­ur skrif­að gagn­rýna um­sögn um fyr­ir­hug­aða efnis­töku þýska sements­fyr­ir­tæk­is­ins Heidel­berg í Ölfusi. Fyr­ir­tæk­ið ætl­ar að taka tæp 12 þús­und tonn af efni á dag, eða sem nem­ur 358 ful­lest­uð­um flutn­inga­bíl­um, af hafs­botni. Hafró tel­ur fram­kvæmd­ina geta haft slæm áhrif á fiski­stofna sem hrygna á svæð­inu og að efn­istak­an geti breytt strand­lengj­unni til fram­búð­ar.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Hvað finnst forsetaframbjóðendunum um stríðið á Gaza?
2
FréttirForsetakosningar 2024

Hvað finnst for­setafram­bjóð­end­un­um um stríð­ið á Gaza?

Fé­lag­ið Ís­land-Palestína sendi for­setafram­bjóð­end­un­um bréf þar sem þeir voru spurð­ir út í af­stöðu þeirra til fram­göngu Ísra­els­hers á Gaza-svæð­inu. Þá voru fram­bjóð­end­urn­ir einnig beðn­ir um að svara því hvernig þeir sæju fyr­ir sér frjálsa Palestínu og hvort þeir muni beita sér fyr­ir frjálsri Palestínu nái þau kjöri.
Missti göngugetuna níu ára og missir „himnaríki“ ellefu ára
3
FréttirFlóttamenn

Missti göngu­get­una níu ára og miss­ir „himna­ríki“ ell­efu ára

Þó að lækn­ar telji mik­il­vægt að hinn ell­efu ára gamli Yaz­an, sem er með ágeng­an vöðvarýrn­un­ar­sjúk­dóm, haldi áfram í lækn­is­með­ferð tel­ur Kær­u­nefnd út­lend­inga­mála ekk­ert því til fyr­ir­stöðu að vísa hon­um til lands sem hann hef­ur sem stend­ur eng­in rétt­indi í. „Ég hef unn­ið við þetta í næst­um 8 ár og aldrei séð svona af­ger­andi lækn­is­vott­orð,“ seg­ir tals­mað­ur fjöl­skyld­unn­ar. Sex sam­tök og fjöl­marg­ir Ís­lend­ing­ar hafa mót­mælt fyr­ir­hug­aðri brott­vís­un.
Saga af áralangri vanrækslu og vonleysi: „Þetta heitir Betra líf sko“
5
RannsóknBrostnar vonir á Betra lífi

Saga af ára­langri van­rækslu og von­leysi: „Þetta heit­ir Betra líf sko“

Slökkvi­lið­ið hef­ur sent kæru til lög­reglu á hend­ur Arn­ari Gunn­ari Hjálm­týs­syni fyr­ir að hafa stefnt lífi og heilsu íbúa áfanga­heim­il­is­ins Betra líf í Vatna­görð­um í hættu eft­ir að eld­ur kvikn­aði þar í fe­brú­ar í fyrra. Áfanga­heim­il­ið flutti þá upp í Kópa­vog. Í styrk­umsókn til Reykja­vík­ur fór Arn­ar með rang­færsl­ur en fékk engu að síð­ur rúm­ar 24 millj­ón­ir fyr­ir rekst­ur­inn. Full­trúi fé­lags- og vinnu­mark­aðs­ráðu­neyt­is­ins lýsti áhyggj­um af eit­ur­lyfja­sölu og vændi á einu áfanga­heim­il­inu.
Ráðherrum ítrekað bent á að gjöf Haraldar stæðist ekki skoðun
6
AfhjúpunDýr skyldi Haraldur allur

Ráð­herr­um ít­rek­að bent á að gjöf Har­ald­ar stæð­ist ekki skoð­un

Upp­lýs­ing­ar úr fjár­mála­ráðu­neyt­inu styðja ekki þá full­yrð­ingu Bjarna Bene­dikts­son­ar að ráðu­neyt­ið teldi rík­is­lög­reglu­stjóra hafa haft heim­ild til „út­færslu samn­inga“ sem sagð­ir eru gjafa­gjörn­ing­ar. Í ráðu­neyt­inu voru þvert á móti veru­leg­ar efa­semd­ir um að sam­komu­lag­ið stæð­ist. Ráðu­neyt­is­stjóri í dóms­mála­ráðu­neyt­inu og lög­reglu­stjór­ar töldu rétt að skoða hvort Har­ald­ur hefði brot­ið lög.
Aníta var send heim með dóttur sína og „ekki einu sinni hálfum sólarhringi seinna er Winter farin“
7
Fréttir

Aníta var send heim með dótt­ur sína og „ekki einu sinni hálf­um sól­ar­hringi seinna er Win­ter far­in“

Aníta Björt Berkeley deil­ir frá­sögn sinni af með­ferð heil­brigðis­kerf­is­ins á veikri dótt­ur sinni, Win­ter. Win­ter dó í nóv­em­ber á síð­asta ári, tæp­lega sjö vikna göm­ul. Aníta seg­ist hafa þurft að berj­ast fyr­ir rann­sókn­um á dótt­ur sinni og að henni hafi ver­ið mætt með ásök­un­um af hálfu lækna og hjúkr­un­ar­fræð­inga. Dótt­ir henn­ar var út­skrif­uð af spít­al­an­um þrátt fyr­ir mót­bár­ur Anítu og tæp­lega hálf­um sól­ar­hring síð­ar lést hún.
Íslenska útrásin í bresku elliheimilin
9
Úttekt

Ís­lenska út­rás­in í bresku elli­heim­il­in

Fjár­festa­hóp­ur sem Kvika setti sam­an hef­ur á síð­ustu ár­um ver­ið eig­andi breskra elli­heim­ila. For­svars­menn elli­heim­il­is­ins hafa kom­ið hing­að til lands til að mæla fyr­ir auk­inni einka­væð­ingu í vel­ferð­ar­þjón­ustu á Ís­landi. Kvika sjálf, og þar með ís­lensk­ir líf­eyr­is­sjóð­ir, er hlut­hafi í elli­heim­il­un­um sem skil­uðu arð­semi um­fram vænt­ing­ar á síð­asta ári.

Mest lesið í mánuðinum

Skólastjórinn hættir eftir áralanga óánægju foreldra
2
Fréttir

Skóla­stjór­inn hætt­ir eft­ir ára­langa óánægju for­eldra

Móð­ir á Kirkju­bæj­arklaustri ætl­ar að flytja með börn­in sín úr bæn­um þar sem hún tel­ur ástand­ið í Kirkju­bæj­ar­skóla óvið­un­andi. Son­ur henn­ar hef­ur lít­ið mætt í skól­ann í á ann­að ár eft­ir at­vik í skól­an­um sem for­eldr­arn­ir kærðu til lög­reglu. Mál­ið var lát­ið nið­ur falla. Skóla­stjór­inn er nú á för­um en sveit­ar­stjór­inn seg­ir það „eng­um ein­um að kenna þeg­ar tveir deila“.
Rúlletta Róberts og vitnisburðir starfsfólks: „Þetta er bara rosalega mikið álag“
3
ÚttektRóbert Wessman, Alvogen og Alvotech

Rúll­etta Ró­berts og vitn­is­burð­ir starfs­fólks: „Þetta er bara rosa­lega mik­ið álag“

Starfs­menn Al­votech lýsa vinnu­álag­inu sem ómann­eskju­legu og hafa leit­að til stétt­ar­fé­laga út af ógreiddri yf­ir­vinnu og fleiri mál­um. Vinnu­að­stæð­urn­ar hafa ver­ið svona út af því að Al­votech hef­ur unn­ið að því að fá mark­aðs­leyfi fyr­ir sam­heita­lyf Humira í Banda­ríkj­un­um. Fyr­ir­tæk­ið hef­ur veðj­að öllu á þetta lyf en sala á því hef­ur dreg­ist sam­an og sam­heita­lyfj­um þess hef­ur alls ekki geng­ið eins vel í Banda­ríkj­un­um og reikn­að var með.
Fékk ekki að segja bless við eiginmann sinn
5
Fréttir

Fékk ekki að segja bless við eig­in­mann sinn

Sara Sig­ur­björg Guð­munds­dótt­ir, eig­in­kona Precious Fel­ix Tani­mola sem var send­ur úr landi til Níg­er­íu í nótt, seg­ist ekki hafa feng­ið að kveðja hann: „Sím­inn var tek­inn af hon­um og ég fékk ekki að segja bless.“ Precious flúði til Ís­lands frá Úkraínu vegna stríðs­ins. Hon­um hafði ári áð­ur ver­ið boð­ið að spila þar fót­bolta með úkraínsku fé­lagsliði.
Ákveðið að saksækja þrjá í Lindsor-málinu rúmum 15 árum síðar
10
Skýring

Ákveð­ið að sak­sækja þrjá í Lindsor-mál­inu rúm­um 15 ár­um síð­ar

Sama dag og Geir H. Haar­de flutti ræðu til þjóð­ar­inn­ar þar sem hann bað guð um að blessa Ís­land veitti Kaupþing af­l­ands­fé­lagi lán sem not­að var til að kaupa verð­lít­il skulda­bréf af starfs­mönn­um og vild­ar­við­skipta­vini bank­ans. Nú, 15 og hálfu ári eft­ir að lán­ið var veitt, stend­ur til að sak­sækja þrjá ein­stak­linga í Lúx­em­borg vegna þess.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár