Fram­leið­endur Ára­mótaskaups­ins neit­uðu að greiða söngv­ur­unum sem tóku upp lagið um kon­una sem gleymdi poka fyrir vinnu sína sam­kvæmt taxta. Það gerðu þeir þrátt fyrir sam­skipti milli tón­list­ar­stjóra Skaups­ins og for­svars­manna söng­hóps­ins Kyrju, þar sem fram kom að greitt yrði sam­kvæmt samn­ingum. Samkvæmt taxta hefði átt að greiða söngv­ur­unum rúmar 50 þús­und krónur hverjum en fram­leið­end­urnir hugð­ust greiða söng­hópnum það í heild­ina. Þá hót­uðu fram­leið­endur Skaups­ins því að atriðið yrði tekið úr Skaupinu, héldi söng­hóp­ur­inn fast við kröfur sínar.

Ljóst virð­ist að þrátt fyrir mikla og almenna ánægju land­ans með Ára­mótaskaupið 2022 hafa ýmsar brotala­mir verið í fram­leiðsl­unni. Þannig greindi Heim­ildin frá því að Dóra Jóhanns­dóttir, leik­stjóri Skaups­ins, hefði sent RÚV skýrslu þar sem hún kvart­aði yfir óeðli­legri fram­göngu fram­leiðslu­fyr­ir­tæk­is­ins S800 sem fram­leiddi Skaupið. Fram­leið­endur þess voru Sigurjón Kjart­ans­son, Eiður Birg­is­son og Hjörtur Grét­ars­son. Þá greindi Heim­ildin einnig frá því að aðeins mun­aði hárs­breidd að Spaug­stofan neit­aði að taka þátt í Skaupinu, þar sem ekki átti að borga með­limum fyrir vinnu þeirra.

Tónninn breyttist eftir upptökur

Svipað var uppi á ten­ing­unum varð­andi söng­hóp­inn Kyrju, sem feng­inn var til að syngja hið alþekkta lag Páls Ísólfs­sonar, Brennið þið vitar, með nýjum texta sem fjall­aði um skömm þá sem kona, leikin af Sögu Garð­ars­dóttur, gerð­ist upp­vís að þegar hún gleymdi að taka með sér inn­kaupa­poka í ferð í mat­vöru­verslun.

„Það var haft sam­band við okkur og við beðin um að syngja þetta,“ segir Sólveig Sig­urð­ar­dóttir, sem er hluti af list­rænu teymi Kyrju. Kyrja er aðeins skipuð karl­söngv­urum en fram­leið­endur Skaups­ins ósk­uðu eftir að það yrðu einnig kven­raddir í söngnum og sungu því Sólveig og Ragn­heiður Sara Gríms­dóttir einnig á upp­tök­unni auk þess sem Sólveig útsetti lagið.  

Kyrju með­limir voru á sam­skiptum við tón­list­ar­stjóra Skaups­ins, Ásgeir Orra Ásgeirs­son, varð­andi verk­efnið, þar á meðal greiðslur fyrir það. „Svarið var að það væru til staðar taxtar sem RÚV færi eftir og vísað í kjara­samn­ing FÍH og RÚV. Í þeim er skýrt að greiðslan ætti að vera í kringum 50 þús­und krónur á mann. Svo við gerum þetta. Síðan, þegar búið var að taka upp söng­inn, fórum við að spyrj­ast fyrir um fyr­ir­komu­lag á greiðslum, hvort við ættum að rukka í einu lagi sem Kyrja eða hvort við ættum hvert og eitt að senda reikn­ing. Þá kom svarið: Nei, við borgum kór eins og einum ein­stak­lingi,“ segir Sólveig.

Alls tóku tíu manns þátt í upp­tök­unum á lag­inu, átta söngv­arar úr Kyrju og þær Sólveg og Ragn­heiður Sara. Hefði því verið greitt eins og fram­leið­endur Skaups­ins ætl­uðu sér hefði hver söngv­ari fengið í sinn hlut 5.376 krónur.

Skýrt er í samn­ingi milli RÚV og Félags íslenskra hljóm­list­ar­manna, FÍH, að greiða á hverjum tón­list­ar­manni sér­stak­lega en ekki kórum eða hljóm­sveitum sam­eig­in­lega. Þá rímar þessi nálgun alls ekki við þau skila­boð sem fóru á milli Ásgeirs Orra og Kyrju. Þar sagði: „[...]Upphæð pr. mann er 53.758.- kr. Einungis er greitt fyrir þá sem koma fram í atrið­inu.“ Þetta er greiðslan fyrir kór­inn sem ég réð í síð­asta verk­efni fyrir RÚV.“

Miðað við ein­stak­lingaEins og sjá má á sam­skiptum tón­list­ar­stjóra Skaups­ins við Kyrju var í upp­hafi gert ráð fyrir að hverjum flytj­anda yrðu greiddar rúmar 50 þús­und krónur.

Engin vafi að borga á tónlistarfólki samkvæmt FÍH

Gunnar Hrafns­son, for­maður FÍH, var upp­lýstur um málið af hálfu Kyrju. Hann segir í sam­tali við Heim­ild­ina að eng­inn vafi sé á því að greiða skuli hverjum flytj­anda sér­stak­lega, sam­kvæmt kjara­samn­ingi RÚV og FÍH. Þá er meira að segja til­greint í samn­ingnum að semja skuli sér­stak­lega um greiðslu fyrir útsetn­ingar á tón­list. Gunnar segir að eng­inn ágrein­ingur sé um þetta milli FÍH og RÚV.

Gunnar Hrafns­sonFormaður FÍH

Mynd: FÍH

Hins vegar hafi RÚV vísað frá sér ábyrgð í málum þar sem samið hafi verið við verk­taka, fram­leið­anda, um ákveðin verk­efni. Því er Gunnar alveg ósam­mála. „Ég held því fram að þeir beri keðju­á­byrgð, þeir beri ábyrgð á því að fólk fái greitt sam­kvæmt þessum kjara­samn­ingi. Í sam­tali mínu við Stefán Eiríks­son útvarps­stjóra kom hins vegar fram að það sé skiln­ingur Rík­is­út­varps­ins að þeir geti samið við hvern sem er um fram­leiðslu á efni, fyrir ákveðna upp­hæð, sem eru aug­ljós­lega það sem gerð­ist varð­andi Ára­mótaskaupið. Svo segi þeir bara: Það er síðan þitt mál að díla við hvað þú ætlar að borga fólki og þar með kemur það RÚV ekki frekar við.“

Gunnar segir að nú sé að fara fyrir félags­dóm mál af þessu tagi, fyrir hönd 20 ein­stak­linga sem hver um sig spil­uðu á milli 50 og 60 mín­útur af útvarps­efni en fengu aðeins greiddar tíu þús­und krónur hver frá Jazzhátíð Reykja­víkur, í verk­taka­greiðslu. „Þetta er algjör sví­virða,“ segir Gunnar og bætir að hann voni mjög heitt að umrætt mál falli tón­list­ar­mönnum í vil.

Atvinnumenn í söng

Ljóst er, af sam­skiptum Kyrju og fram­leið­enda Skaups­ins, að upp­haf­lega stóð til að greiða hverjum söngv­ara eftir taxta kjara­samn­ings­ins. Eftir að upp rann fyrir fram­leið­endum að kostn­að­ur­inn við það næmi rúmri hálfri milljón og þeir hugð­ust því sleppa úr snör­unni, hefði hver söngv­ari sem fyrr segir fengið í sinn hlut rúmar fimm þús­und krónur, fyrir að hafa útsett, æft og tekið upp lagið, með stuttum fyr­ir­vara og á skömmum tíma. „Það er nátt­úru­lega fárán­legt. Það vinnur eng­inn annar svona. Við vorum vit­an­lega ekki sátt við þetta enda vorum við skýr í sam­skiptum og fengum upp­lýs­ingar um að það ætti að greiða eftir samn­ingi,“ segir Sólveig.

Segir lítið gert úr hópnumSólveig segir fram­göngu fram­leið­enda Skaups­ins ekki sæm­andi.

Mynd: Gunnlöð Jóna

Öll þau sem tóku þátt í atrið­inu eru atvinnu­fólk í músík, segir Sólveig. „Að svo miklu leyti sem það eru atvinnu­menn í söng á Íslandi þá er þetta fólk allt atvinnu­menn í söng. Ég vinn alfarið við tón­list og ég myndi segja að slíkt hið sama eigi við um alla vega helm­ing hóps­ins. Við erum öll spreng­lærðir og reyndir mús­í­k­antar. Þess vegna er alveg hlá­legt að segja að ef það hefði verið vitað hvað þetta myndi kosta, þá hefðu bara verið fengnir einn eða tveir söngv­arar, sem var það sem var sagt við okkur þegar við fórum að inna eftir greiðsl­unum. Þetta gerir mjög lítið úr okkar vinnu. Við unnum þetta með mjög litlum fyr­ir­vara, mjög hratt og mjög vel. Það eru svona hlutir sem þú færð þegar þú færð atvinnu­fólk í vinnu.“

Hrósar samskiptum við Dóru leikstjóra

Það samd­ist á end­anum um að greiðslan var hækkuð upp í 100 þús­und krónur fyrir allan hóp­inn, fyrir upp­tök­una, og að greiddar yrðu 100 þús­und krónur fyrir leik söngv­ar­anna í atrið­inu sjálfu. Það gerð­ist þó ekki fyrr en eftir að fram­leið­endur hót­uðu því að atriðið yrði hrein­lega ekki með. „Þeir hót­uðu því að taka skets­inn úr Skaupinu ef við sam­þykktum ekki. Það er vit­an­lega út í hött, því við vorum búin að vinna vinn­una og fyrir hana hefði átt að borga, alveg sama hvort atriðið yrði sýnt eða ekki. Þeir not­uðu það sem rök­semd að við værum að fá kynn­ingu á okkur með því að vera í Skaupinu. Sú kynn­ing er samt mjög tak­mörkuð því við erum auð­vitað ekki að koma fram í atrið­inu undir nafni. Svo var það þannig að í kredit­list­anum stóð Kyrja en nöfnin okkar kvenn­ana komu ekki fram, hvorki mitt nafn né nafn Ragn­heiðar Söru Gríms­dóttur,“ segir Sólveig enn fremur og bætir við að þar sé sann­ar­lega ekki við tón­list­ar­fólkið sjálft að sakast, listi með nöfnum þeirra allra hafi verið sendur á fram­leið­endur.

Sólveig nefnir sér­stak­lega að söngv­ar­arnir séu á engan hátt ósáttir við Dóru Jóhanns­dóttur leik­stjóra Skaups­ins, óánægja þeirra bein­ist ein­göngu gegn fram­leið­endum Skaups­ins. „Við vitum að Dóra vissi ekki af þessu og við höfum ekk­ert við hana sakast, hvorki Dóru né Sögu [Garð­ars­dóttur]. Öll okkar sam­skipti við þær voru mjög góð, á allan hátt.“

Sólveig segir að eftir því sem fleira hafi komið fram um vinnu­brögð fram­leið­enda við vinnslu Skaups­ins sjá­ist hvernig mynstrið sé. „Það að Dóra hafi ekki fengið að sjá fjár­hags­á­ætlun, það hvernig málum var háttað varð­andi loka­lagið, það púsl­ast ýmis­legt saman. Eftir á að hyggja líka, þegar kom fram að Dóra og Saga hefðu þurft að berj­ast sér­stak­lega fyrir því að halda þessum skets inni í Skaupinu, þá vorum við fegin að hafa sam­þykkt þetta og að atriðið hélst inni í Skaupinu, þeirra vegna.“

Fyr­ir­vari: Einn með­lima söng­hóps­ins Kyrju, Jón Ingi Stef­áns­son, er starfs­maður Heim­ild­ar­innar og í eig­enda­hóp fjöl­mið­ils­ins.