Þessi grein birtist upphaflega í Stundinni fyrir meira en ári.

Ráku hendurnar ofan í sprunguna sem síðan gaus upp úr

Mæðg­urn­ar Ásta Þor­leifs­dótt­ir og Lilja Stein­unn Jóns­dótt­ir stóðu of­an í sprung­unni sem byrj­aði að gjósa upp úr í nótt að­eins sól­ar­hring fyrr. Þær segja að jarð­fræði­mennt­un þeirra beggja hafi kom­ið að góð­um not­um þá en eft­ir upp­götv­un þeirra var svæð­ið rýmt.

Ráku hendurnar ofan í sprunguna sem síðan gaus upp úr
Sprungan greinileg Á myndinni sem Lilja Steinunn tók að kvöldi annars í páskum má greinilega sjá hvernig sprungan er að myndast.

Mæðgurnar Ásta Þorleifsdóttir og Lilja Steinunn Jónsdóttir uppgötvuðu gossprunguna sem tók að gjósa úr í nótt í Geldingadölum að kvöldi annars í páskum. Eftirtektarsemi þeirra varð til þess að svæðið var rýmt enda margt sem benti til að hugsanlega myndi fara að gjósa upp úr sprungunni. Rúmum sólarhring eftir að þær mæðgur gengu eftir sprungunni til að mæla hana og ráku hendina ofan í hana til að meta hitastig hófst gosið.

Þær mæðgur voru við gæslu á gosstöðvunum í Geldingadölum ásamt öðru björgunarsveitarfólki. Kalt var í veðri og töluverð snjókoma þegar þær komu á svæðið um klukkan sex í eftirmiðdaginn. Þegar leið á kvöldið og hætti að snjóa tók Lilja Steinunn eftir því að greinileg hreyfing hafði orðið á sprungu milli gígstöðvanna eftir að hætti að snjóa.  „Við tókum eftir því að þarna hafði myndast örlítill sigdalur og það var greinilegt að hann var bara að rifna, það hafði gerst örstuttu fyrr, því það var hægt að sjá í þurra mold í lægðinni. Það var ansi kalt þarna uppfrá, duttu næstum því af manni puttarnir þegar maður var að taka myndir, en þegar maður lagðist á hnén og stakk hendinni ofan í þá var alveg sæmilega notalegt hitastig þar, kannski tíu gráður,“ segir Ásta.

„Þegar maður lagðist á hnén og stakk hendinni ofan í þá var alveg sæmilega notalegt hitastig þar“
Ásta Þorleifsdóttir
Við gosstöðvarnar Þær mægður hafa farið all nokkrar ferðir á gosstöðvarnar, bæði saman og í sitt hvoru lagi.

Lilja Steinunn segir að augljósar breytingar hafi verið greinanlegar á landslaginu á um 150 metra kafla „Þetta var ein af ástæðunum fyrir því að ákveðið var að rýma svæðið, þessi uppgötvun. Sérsveitin var því fengin til þess og við björgunarsveitarfólk lokuðum svæðinu síðan. Í nótt sem leið opnaðist þarna síðan ný gossprunga, fyrst á hluta af sprungunni sem ég mældi og síðan klukkan hálf þrjú í nótt virðist hún hafa opnast til norðurs að gígunum sem opnuðust 5. apríl.“

Var örugg meðan snjórinn bráðnaði ekki

Spurð hvernig henni líði, svona eftir á, að hafa staðið ofan í sprungunni og stungið hendinni ofan í til að finna varmann aðeins sólarhring áður en upp fór að vella þar hraun segir Lilja að henni hafi ekki verið neitt brugðið við það. „Mér leið bara allt í lagi með það því ég sá að snjórinn var ennþá. Ég hefði hins vegar farið í að koma fólki mun hraðar af svæðinu ef snjórinn hefði farið að bráðna. Það er ákveðið öryggi í því að það sé snjór yfir svæðinu, það auðveldar að greina hugsanlegar breytingar á hitastigi. Við tókum samt ákvörðun um að rýma svæðið fyrr en seinna, og eftir á að hyggja var það hárrétt ákvörðun.“

Þurr mold í dældinniSjá má hvernig sigdæld hefur myndast og landið var að rifna hægt og rólega í sundur.

Það var í raun tilviljun að þær mæðgur ráku augun í sprunguna, segja þær. „Það sést á þessu að það er undanfari að gosinu, smávægilegar breytingar sem ekki mælast heldur sjást bara með berum augum. Maður horfði á þetta en hafði kannski ekki hugmyndaflug í að sólarhring síðar væri farið að gjósa upp úr sprungunni. Þetta segir okkur hvað þetta er kvikt svæði og kannski fólk skilji nú að þegar ákveðið er að rýma svæðið þá er það ekki að ástæðulausu, það er vegna þess að það eru vísbendingar um að eitthvað kunni að fara að gerast. Ef fólk sér einhverjar svona vísbendingar þá er allur varinn góður,“ segir Ásta.

„Þetta sýnir hvað það er mikilvægt að fólk sé meðvitað um umhverfi sitt á stað eins og þessum“
Lilja Steinunn Jónsdóttir

„Þetta sýnir hvað það er mikilvægt að fólk sé meðvitað um umhverfi sitt á stað eins og þessum,“ segir Lilja Steinunn. Hún lýsir því að þó flestir fari varlega á svæðinu hafi hún orðið vitni að óvarlegri hegðun fólks, eins og að standa undir hraunbrúninni og að fara ganga með börn mjög nálægt og inn í gosmökkinn sjálfan, sem sé stórhættulegt að gera.

Björgunarsveitir allt frá Vopnafirði hafa staðið vaktina

Þær mæðgur eru báðar í Flugbjörgunarsveitinni í Reykjavík og hafa verið þar saman í nokkur ár. Ofan á það er Ásta jarðfræðingur að mennt og hefur kennt jarðfræði og Lilja Steinunn er að klára BS-nám í jarðeðlisfræði og raunar byrjuð í mastersnámi einnig. Þær eru sammála um að það hjálpi að viðbragðsaðilar hafi þekkingu sem slíka, það hafi í það minnsta sannarlega hjálpað að kvöldi annars í páskum. Báðar hafa þær farið í nokkur skipti upp að gosstöðvunum, á eigin vegum, við björgunarsveitarstörf og þá hefur Ásta farið sem öryggisstjóri fyrir kvikmyndahóp sem var að vinna á svæðinu. Þær hafa því getað fylgst mjög vel með þróuninni á svæðinu. Þær mæðgur eiga von á því að fara í fleiri ferðir upp að gosstöðvunum, bæði á eigin vegum en einnig sem hluti af björgunarsveitunum. Það hafi enda verið mikil þörf á því að manna svæðið og með nýjustu vendingum megi búast við að svo verði áfram. „Það er ótrúlegur fjöldi björgunarsveitarfólks sem hefur komið að þessum störfum, það er áhugavert að sjá björgunarsveitir alla leið frá Vopnafirði mættar á svæðið,“ segir Ásta.

Gos í sprungunniÁ myndinni má sjá hvernig gossprungan hefur myndast í sigdældinni sem þær mægður tóku eftir.

Björgunarsveitir stikuðu gönguleið á kvikuganginum sunnan við gíginn í upphafi gossins og tjöld björgunarsveitanna voru sett niður mjög nálægt þeim stað sem síðan gaus upp úr. Spurðar hvort farið hafi verið óvarlega segja þær Ásta og Lilja Steinunn svo ekki hafa verið. „Ef vel er fylgst með aðstæðum og breytingum er þetta í lagi en það má svo sem segja að tjaldið hefði kannski mátt vera aðeins austar. En það var nú ekki vitað á þeim tíma sem það var sett niður.“

Bogi Adolfsson, formaður Björgunarsveitarinnar Þorbjarnar í Grindavík, sagði í samtali við Stundina í morgun að opið yrði fyrir almenning á svæðinu í dag. Til stóð að fara með björgunarsveitarfólk og jarðvísindamenn upp á svæðið nú í morgun til að meta aðstæður á svæðinu.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

„Mig langar að búa í íbúð með herbergi“
1
Viðtal

„Mig lang­ar að búa í íbúð með her­bergi“

Tveir dreng­ir hafa ver­ið á ver­gangi ásamt föð­ur sín­um í Reykja­vík frá því síð­asta sum­ar og haf­ast nú við í hjól­hýsi. Fé­lags­ráð­gjafi kom því til leið­ar að þeir fengju að vera þar áfram eft­ir að vísa átti þeim af tjald­svæð­inu í októ­ber. Ax­el Ay­ari, fað­ir drengj­anna, seg­ir lít­ið um svör hjá borg­inni varð­andi hvenær þeir kom­ist í við­un­andi hús­næði. „Þetta er ekk­ert líf fyr­ir strák­ana mína.“
Jón Trausti Reynisson
2
Pistill

Jón Trausti Reynisson

Þeg­ar mað­ur verð­ur maðk­ur

Há­mennt­að­ur, end­ur­kom­inn fjöl­miðla­mað­ur beit­ir kjaft­for­an grín­ista af­mennsk­un.
Katrín Ólafsdóttir
3
Aðsent

Katrín Ólafsdóttir

Hvað greið­ir fé­lags­fólk Efl­ing­ar fyr­ir við­ræðuslit­in?

Dós­ent í hag­fræði skrif­ar um kjara­deilu Efl­ing­ar við Sam­tök at­vinnu­lífs­ins.
Flóttafólki vísað á áfangaheimili fyrir fólk með vímuefnavanda
4
Fréttir

Flótta­fólki vís­að á áfanga­heim­ili fyr­ir fólk með vímu­efna­vanda

„Ég er að leigja virk­um fíkl­um og um­sækj­end­um um al­þjóð­lega vernd,“ stað­fest­ir Arn­ar Hjálm­týs­son, for­stöðu­mað­ur áfanga­heim­il­is­ins Betra líf í Vatna­görð­um.
Á að setja leiguþak?
5
Spurt & svarað

Á að setja leigu­þak?

Veg­far­end­ur greina frá af­stöðu sinni til þess hvort setja eigi leigu­þak eða ekki.
Eiríkur Rögnvaldsson
6
Pistill

Eiríkur Rögnvaldsson

Lúkas end­ur­bor­inn

Ei­rík­ur Rögn­valds­son, mál­fræð­ing­ur og mál­fars­leg­ur að­gerðasinni, rýn­ir í ný hug­tök í tungu­mál­inu og áhrif þeirra á um­ræð­una og hvernig þau af­hjúpa hugs­un og veru­leika.
Stutt í orðræðuna um erfiðu konuna
7
Fréttir

Stutt í orð­ræð­una um erf­iðu kon­una

Þing­mað­ur Vinstri grænna seg­ir að þótt við höf­um náð langt í því að segja feðra­veld­inu til synd­anna sé stutt í orð­ræð­una um erf­iðu kon­una eins og ný­legt dæmi sýni.

Mest lesið

  • „Mig langar að búa í íbúð með herbergi“
    1
    Viðtal

    „Mig lang­ar að búa í íbúð með her­bergi“

    Tveir dreng­ir hafa ver­ið á ver­gangi ásamt föð­ur sín­um í Reykja­vík frá því síð­asta sum­ar og haf­ast nú við í hjól­hýsi. Fé­lags­ráð­gjafi kom því til leið­ar að þeir fengju að vera þar áfram eft­ir að vísa átti þeim af tjald­svæð­inu í októ­ber. Ax­el Ay­ari, fað­ir drengj­anna, seg­ir lít­ið um svör hjá borg­inni varð­andi hvenær þeir kom­ist í við­un­andi hús­næði. „Þetta er ekk­ert líf fyr­ir strák­ana mína.“
  • Jón Trausti Reynisson
    2
    Pistill

    Jón Trausti Reynisson

    Þeg­ar mað­ur verð­ur maðk­ur

    Há­mennt­að­ur, end­ur­kom­inn fjöl­miðla­mað­ur beit­ir kjaft­for­an grín­ista af­mennsk­un.
  • Katrín Ólafsdóttir
    3
    Aðsent

    Katrín Ólafsdóttir

    Hvað greið­ir fé­lags­fólk Efl­ing­ar fyr­ir við­ræðuslit­in?

    Dós­ent í hag­fræði skrif­ar um kjara­deilu Efl­ing­ar við Sam­tök at­vinnu­lífs­ins.
  • Flóttafólki vísað á áfangaheimili fyrir fólk með vímuefnavanda
    4
    Fréttir

    Flótta­fólki vís­að á áfanga­heim­ili fyr­ir fólk með vímu­efna­vanda

    „Ég er að leigja virk­um fíkl­um og um­sækj­end­um um al­þjóð­lega vernd,“ stað­fest­ir Arn­ar Hjálm­týs­son, for­stöðu­mað­ur áfanga­heim­il­is­ins Betra líf í Vatna­görð­um.
  • Á að setja leiguþak?
    5
    Spurt & svarað

    Á að setja leigu­þak?

    Veg­far­end­ur greina frá af­stöðu sinni til þess hvort setja eigi leigu­þak eða ekki.
  • Eiríkur Rögnvaldsson
    6
    Pistill

    Eiríkur Rögnvaldsson

    Lúkas end­ur­bor­inn

    Ei­rík­ur Rögn­valds­son, mál­fræð­ing­ur og mál­fars­leg­ur að­gerðasinni, rýn­ir í ný hug­tök í tungu­mál­inu og áhrif þeirra á um­ræð­una og hvernig þau af­hjúpa hugs­un og veru­leika.
  • Stutt í orðræðuna um erfiðu konuna
    7
    Fréttir

    Stutt í orð­ræð­una um erf­iðu kon­una

    Þing­mað­ur Vinstri grænna seg­ir að þótt við höf­um náð langt í því að segja feðra­veld­inu til synd­anna sé stutt í orð­ræð­una um erf­iðu kon­una eins og ný­legt dæmi sýni.
  • Vilja að börn verði ekki lengur sjálfkrafa skráð í trúfélag foreldra
    8
    Fréttir

    Vilja að börn verði ekki leng­ur sjálf­krafa skráð í trú­fé­lag for­eldra

    Þing­menn úr ein­um stjórn­ar­flokki og öðr­um í stjórn­ar­and­stöðu hafa lagt sam­an fram frum­varp sem breyt­ir skrán­ingu í trú- og lífs­skoð­un­ar­fé­lög. Verði frum­varp­ið sam­þykkt munu börn frá 12 ára aldri geta tek­ið ákvörð­un um hvort þau vilji til­heyra slík­um fé­lög­um.
  • Magnús Rannver Rafnsson
    9
    Aðsent

    Magnús Rannver Rafnsson

    Silf­ur­brú­in

    Magnús Rann­ver Rafns­son verk­fræð­ing­ur spyr hvers vegna Vega­gerð­in valdi til­lögu Eflu verk­fræði­stofu í hönn­un­ar­sam­keppni um Foss­vogs­brú þeg­ar ljóst var frá byrj­un að hönn­un­in stenst ekki kostn­að­ar­við­mið sam­keppn­inn­ar?
  • Frumvarpi sem á að láta fjármagnstekjufólk borga útsvar frestað
    10
    Fréttir

    Frum­varpi sem á að láta fjár­magn­s­tekju­fólk borga út­svar frest­að

    Í stjórn­arsátt­mála rík­is­stjórn­ar­inn­ar var lagt upp með að skatt­mats­regl­ur yrðu end­ur­skoð­að­ar og að kom­ið verði í veg fyr­ir „óeðli­­­­­lega og óheil­brigða hvata til stofn­un­ar einka­hluta­­­­­fé­laga“. Með því yrði þeir sem skrá laun sem fjár­magn­s­tekj­ur látn­ir greiða út­svar og borga tekju­skatt í stað fjár­magn­s­tekju­skatts. ASÍ hef­ur áætl­að að tekj­ur rík­is­sjóðs geti auk­ist um átta millj­arða á ári við þetta.

Mest lesið í vikunni

„Mig langar að búa í íbúð með herbergi“
1
Viðtal

„Mig lang­ar að búa í íbúð með her­bergi“

Tveir dreng­ir hafa ver­ið á ver­gangi ásamt föð­ur sín­um í Reykja­vík frá því síð­asta sum­ar og haf­ast nú við í hjól­hýsi. Fé­lags­ráð­gjafi kom því til leið­ar að þeir fengju að vera þar áfram eft­ir að vísa átti þeim af tjald­svæð­inu í októ­ber. Ax­el Ay­ari, fað­ir drengj­anna, seg­ir lít­ið um svör hjá borg­inni varð­andi hvenær þeir kom­ist í við­un­andi hús­næði. „Þetta er ekk­ert líf fyr­ir strák­ana mína.“
Jón Trausti Reynisson
2
Pistill

Jón Trausti Reynisson

Þeg­ar mað­ur verð­ur maðk­ur

Há­mennt­að­ur, end­ur­kom­inn fjöl­miðla­mað­ur beit­ir kjaft­for­an grín­ista af­mennsk­un.
Jólasóun: Gámarnir fullir af „góðu stöffi“
3
Úttekt

Jóla­sóun: Gám­arn­ir full­ir af „góðu stöffi“

Ís­lend­ing­ar kaupa sér og sóa í leið­inni sí­fellt meira á sama tíma og lofts­lags­vá­in knýr fast­ar að dyr­um. Gáma­grams­ar­ar reyna að vinna gegn sóun með því að sækja mat of­an í ruslagáma ut­an við stór­mark­aði, bakarí og heild­söl­ur. Hjá Rauða kross­in­um og Góða hirð­in­um fyll­ist allt af því sem land­inn hafði síð­ast æði fyr­ir; nú síð­ast til að rýma fyr­ir jólagóss­inu.
Hildur Lilliendahl Viggósdóttir
4
Aðsent

Hildur Lilliendahl Viggósdóttir

Af skað­semi óseðj­andi leið­rétt­inga­þarf­ar karla

Fá­ir hóp­ar rit­skoða sig bet­ur en femín­ist­ar, enda karl­ar sí­fellt að finna hjá sér óstjórn­lega þörf til að leið­rétta eða hrút­skýra fyr­ir kon­um að þær hafi smá rangt fyr­ir sér.
Katrín Ólafsdóttir
5
Aðsent

Katrín Ólafsdóttir

Hvað greið­ir fé­lags­fólk Efl­ing­ar fyr­ir við­ræðuslit­in?

Dós­ent í hag­fræði skrif­ar um kjara­deilu Efl­ing­ar við Sam­tök at­vinnu­lífs­ins.
Brýnt að ná til karla: Áfengi og þunglyndi er eitruð blanda
6
Viðtal

Brýnt að ná til karla: Áfengi og þung­lyndi er eitr­uð blanda

Þung­lyndi skeyt­ir engu um stétt, seg­ir Högni Ósk­ars­son geð­lækn­ir. Í störf­um sín­um hef­ur hann séð að karl­ar sækja sér síð­ur að­stoð­ar og tala minna um til­finn­ing­ar en kon­ur. Tíðni sjálfs­víga karla hef­ur ekki lækk­að hér á landi, líkt og á Norð­ur­lönd­un­um.
Tími á aðgerðir við hömluleysinu
7
Fréttir

Tími á að­gerð­ir við hömlu­leys­inu

Henry Al­ex­and­er Henrys­son, doktor í heim­speki, svar­ar því hvað við sjá­um á mynd­um frá Vest­manna­eyj­um þar sem Edda Falak var gerð að svartri tröllskessu. Hann seg­ir ekki þurfa fræð­in til að sjá virð­ing­ar­leys­ið í því að skrum­skæla per­sónu með ýkt­um stað­alí­mynd­um og upp­nefna um leið.

Mest lesið í mánuðinum

Mata-veldið: Skattaundanskot og samkeppnisbrot í skjóli ríkisins
1
Úttekt

Mata-veld­ið: Skattaund­an­skot og sam­keppn­is­brot í skjóli rík­is­ins

Mata-systkin­in og fyr­ir­tæki þeirra hafa ít­rek­að ver­ið gerð aft­ur­reka með við­skiptaflétt­ur sem fólu í sér að koma mörg hundruð millj­óna hagn­aði und­an skatti. Á sama tíma og fyr­ir­tæki fjöl­skyld­unn­ar byggja hagn­að sinn á sölu mat­væla und­ir toll­vernd, hafa þau greitt há­ar sekt­ir fyr­ir sam­keppn­is­brot og lagst í ómælda vinnu við að kom­ast und­an því að greiða skatta hér á landi, með við­skiptaflétt­um í gegn­um þekkt skatta­skjól.
Skaupið í hættu eftir að framleiðendur hættu samskiptum
2
FréttirÁtök í Áramótaskaupinu

Skaup­ið í hættu eft­ir að fram­leið­end­ur hættu sam­skipt­um

Leik­stjóri Skaups­ins kvart­aði til RÚV und­an fram­göngu fram­leiðslu­fyr­ir­tæk­is­ins sem gerði ára­móta­s­kaup­ið. Þrýst­ing­ur um að taka Skaup­ið í nýja mið­bæn­um á Sel­fossi, duld­ar aug­lýs­ing­ar og fal­in fjár­hags­áætl­un varð til þess að upp úr sauð. Reynt var að afmá Ölfusár­brú út úr senu, eft­ir að Sig­ur­jón Kjart­ans­son sagði rangt frá um að eng­ar úti­tök­ur hefðu far­ið fram á Sel­fossi.
„Hótuðu því að taka sketsinn úr Skaupinu ef við samþykktum ekki“
3
FréttirÁtök í Áramótaskaupinu

„Hót­uðu því að taka sketsinn úr Skaup­inu ef við sam­þykkt­um ekki“

Söngv­ar­ar sem tóku upp lag­ið í poka at­riði Ára­móta­s­kaups­ins voru snuð­að­ir um greiðslu fyr­ir. Í stað þess að greiða hverj­um og ein­um rúm­ar 50 þús­und krón­ur eins og kjara­samn­ing­ar gera ráð fyr­ir hugð­ust fram­leið­end­ur greiða hverj­um söngv­ara rúm­ar 5.000 krón­ur. Þeg­ar far­ið var fram á að greitt yrði sam­kvæmt taxta hót­uðu fram­leið­end­ur að taka at­rið­ið út úr Skaup­inu.
Dæmdur fyrir frelsissviptingu og alvarlega árás: Sagðist hafa verið einmana
4
Fréttir

Dæmd­ur fyr­ir frels­is­svipt­ingu og al­var­lega árás: Sagð­ist hafa ver­ið einmana

Vil­hjálm­ur Freyr Björns­son er mað­ur­inn sem var dæmd­ur fyr­ir vændis­kaup, frels­is­svipt­ingu, al­var­lega lík­ams­árás og kyn­ferð­isof­beldi í des­em­ber. Hann veitti Omega við­tal þar sem hann ræddi með­al ann­ars um árás­ina. „Það kvöld þá framdi ég ljót­asta hlut sem ég hef gert.“
Hrafn Jónsson
5
Pistill

Hrafn Jónsson

Strámanna­brenn­an

Vin­sælt um­ræðu­tól hjá yf­ir­völd­um og lobbí­ist­um hags­muna­afla í sam­fé­lag­inu; áhrifa­laus al­menn­ing­ur er alltaf að­al­vanda­mál­ið og þar af leið­andi hlýt­ur hann að vera lausn­in líka.
„Ég lifði í stöðugum ótta“
6
Viðtal

„Ég lifði í stöð­ug­um ótta“

Stund­um er allt í lagi að verða sár og reið, seg­ir Edda Falak, sem var gerð að svartri skessu á þrett­ándagleði ÍBV í Vest­manna­eyj­um og upp­nefnd flak. Skess­an var birt­ing­ar­mynd á því áreiti sem hún hef­ur þurft að þola, líf­láts­hót­an­ir og refsi­að­gerð, sem átti að fel­ast í því að lokka hana inn í sendi­ferða­bíl þar sem hóp­ur karla myndi brjóta á henni.
Munaði hársbreidd að Spaugstofan hætti við þátttöku í Skaupinu
7
FréttirÁtök í Áramótaskaupinu

Mun­aði hárs­breidd að Spaug­stof­an hætti við þátt­töku í Skaup­inu

Spaug­stofu­mönn­um var til­kynnt af fram­leið­end­um Ára­móta­s­kaups­ins að þeir fengju ekki borg­að fyr­ir þátt­töku sína held­ur yrði pen­ing­um veitt til Mæðra­styrksnefnd­ar. Leik­arn­arn­ir leit­uðu til stétt­ar­fé­lags síns vegna þessa. Fram­kvæmda­stjóri stétt­ar­fé­lags­ins seg­ir það hvernig stað­ið var að mál­um „gjör­sam­lega gal­ið“.

Mest lesið í mánuðinum

  • Mata-veldið: Skattaundanskot og samkeppnisbrot í skjóli ríkisins
    1
    Úttekt

    Mata-veld­ið: Skattaund­an­skot og sam­keppn­is­brot í skjóli rík­is­ins

    Mata-systkin­in og fyr­ir­tæki þeirra hafa ít­rek­að ver­ið gerð aft­ur­reka með við­skiptaflétt­ur sem fólu í sér að koma mörg hundruð millj­óna hagn­aði und­an skatti. Á sama tíma og fyr­ir­tæki fjöl­skyld­unn­ar byggja hagn­að sinn á sölu mat­væla und­ir toll­vernd, hafa þau greitt há­ar sekt­ir fyr­ir sam­keppn­is­brot og lagst í ómælda vinnu við að kom­ast und­an því að greiða skatta hér á landi, með við­skiptaflétt­um í gegn­um þekkt skatta­skjól.
  • Skaupið í hættu eftir að framleiðendur hættu samskiptum
    2
    FréttirÁtök í Áramótaskaupinu

    Skaup­ið í hættu eft­ir að fram­leið­end­ur hættu sam­skipt­um

    Leik­stjóri Skaups­ins kvart­aði til RÚV und­an fram­göngu fram­leiðslu­fyr­ir­tæk­is­ins sem gerði ára­móta­s­kaup­ið. Þrýst­ing­ur um að taka Skaup­ið í nýja mið­bæn­um á Sel­fossi, duld­ar aug­lýs­ing­ar og fal­in fjár­hags­áætl­un varð til þess að upp úr sauð. Reynt var að afmá Ölfusár­brú út úr senu, eft­ir að Sig­ur­jón Kjart­ans­son sagði rangt frá um að eng­ar úti­tök­ur hefðu far­ið fram á Sel­fossi.
  • „Hótuðu því að taka sketsinn úr Skaupinu ef við samþykktum ekki“
    3
    FréttirÁtök í Áramótaskaupinu

    „Hót­uðu því að taka sketsinn úr Skaup­inu ef við sam­þykkt­um ekki“

    Söngv­ar­ar sem tóku upp lag­ið í poka at­riði Ára­móta­s­kaups­ins voru snuð­að­ir um greiðslu fyr­ir. Í stað þess að greiða hverj­um og ein­um rúm­ar 50 þús­und krón­ur eins og kjara­samn­ing­ar gera ráð fyr­ir hugð­ust fram­leið­end­ur greiða hverj­um söngv­ara rúm­ar 5.000 krón­ur. Þeg­ar far­ið var fram á að greitt yrði sam­kvæmt taxta hót­uðu fram­leið­end­ur að taka at­rið­ið út úr Skaup­inu.
  • Dæmdur fyrir frelsissviptingu og alvarlega árás: Sagðist hafa verið einmana
    4
    Fréttir

    Dæmd­ur fyr­ir frels­is­svipt­ingu og al­var­lega árás: Sagð­ist hafa ver­ið einmana

    Vil­hjálm­ur Freyr Björns­son er mað­ur­inn sem var dæmd­ur fyr­ir vændis­kaup, frels­is­svipt­ingu, al­var­lega lík­ams­árás og kyn­ferð­isof­beldi í des­em­ber. Hann veitti Omega við­tal þar sem hann ræddi með­al ann­ars um árás­ina. „Það kvöld þá framdi ég ljót­asta hlut sem ég hef gert.“
  • Hrafn Jónsson
    5
    Pistill

    Hrafn Jónsson

    Strámanna­brenn­an

    Vin­sælt um­ræðu­tól hjá yf­ir­völd­um og lobbí­ist­um hags­muna­afla í sam­fé­lag­inu; áhrifa­laus al­menn­ing­ur er alltaf að­al­vanda­mál­ið og þar af leið­andi hlýt­ur hann að vera lausn­in líka.
  • „Ég lifði í stöðugum ótta“
    6
    Viðtal

    „Ég lifði í stöð­ug­um ótta“

    Stund­um er allt í lagi að verða sár og reið, seg­ir Edda Falak, sem var gerð að svartri skessu á þrett­ándagleði ÍBV í Vest­manna­eyj­um og upp­nefnd flak. Skess­an var birt­ing­ar­mynd á því áreiti sem hún hef­ur þurft að þola, líf­láts­hót­an­ir og refsi­að­gerð, sem átti að fel­ast í því að lokka hana inn í sendi­ferða­bíl þar sem hóp­ur karla myndi brjóta á henni.
  • Munaði hársbreidd að Spaugstofan hætti við þátttöku í Skaupinu
    7
    FréttirÁtök í Áramótaskaupinu

    Mun­aði hárs­breidd að Spaug­stof­an hætti við þátt­töku í Skaup­inu

    Spaug­stofu­mönn­um var til­kynnt af fram­leið­end­um Ára­móta­s­kaups­ins að þeir fengju ekki borg­að fyr­ir þátt­töku sína held­ur yrði pen­ing­um veitt til Mæðra­styrksnefnd­ar. Leik­arn­arn­ir leit­uðu til stétt­ar­fé­lags síns vegna þessa. Fram­kvæmda­stjóri stétt­ar­fé­lags­ins seg­ir það hvernig stað­ið var að mál­um „gjör­sam­lega gal­ið“.
  • Lífeyrissjóður hefur keypt skuldabréf Ölmu leigufélags fyrir tæpa 3 milljarða
    8
    FréttirLeigufélagið Alma

    Líf­eyr­is­sjóð­ur hef­ur keypt skulda­bréf Ölmu leigu­fé­lags fyr­ir tæpa 3 millj­arða

    Líf­eyr­is­sjóð­ur­inn Festa hef­ur bund­ið fé sjóðs­fé­laga sinna í leigu­fé­lag­inu Ölmu sem tals­vert hef­ur ver­ið fjall­að um á síð­ustu vik­um. Fram­kvæmda­stjóri eign­a­stýr­ing­ar Festu seg­ist skilja að ein­hver kunni að fetta fing­ur út í það en að á sama tíma þurfi að vera til leigu­fé­lög. Hann seg­ir að Festa hafi brýnt Ölmu að sýna hóf gagn­vart við­skipta­vin­um sín­um.
  • Megum við tala við þig um Jesúm Krist?
    9
    Vettvangur

    Meg­um við tala við þig um Jesúm Krist?

    Á lýta­lausri ís­lensku bjóða þrír banda­rísk­ir mormón­ar Reyk­vík­ing­um upp á sam­tal um Jesúm Krist. Hvað fær þrjá unga menn um tví­tugt til að hætta að hlusta á tónlist og skoða In­sta­gram og fara í tveggja ára trú­boð?
  • Lífsgildin
    10
    Blogg

    Lífsgildin

    Ára­móta­heit­in: 3. Að hætta að drekka áfengi

    Við ára­mót er vin­sælt að stíga á stokk og strengja þess heit að hætta ein­hverju eða byrja á ein­hverju. Hér er pist­ill handa þeim sem lang­ar til að hætta að drekka áfengi en það er eng­inn skort­ur á ástæð­um og rök­um fyr­ir slíkri ákvörð­un. Alkó­hól er ávana­bind­andi efni og neysl­an er samof­in sam­skipt­um í sam­fé­lag­inu, það telst því tölu­verð áskor­un...

Nýtt efni

Trans fólk mun alltaf verða til
Ugla Stefanía Kristjönudóttir Jónsdóttir
Pistill

Ugla Stefanía Kristjönudóttir Jónsdóttir

Trans fólk mun alltaf verða til

Skoð­un ein­hvers á ver­ald­ar­vefn­um um kyn mitt mun ekki koma til með að breyta neinu um hver ég er.
Útilokaður frá fótbolta í rúma níu mánuði vegna veðmála
Fréttir

Úti­lok­að­ur frá fót­bolta í rúma níu mán­uði vegna veð­mála

Fyrr­ver­andi leik­mað­ur Aft­ur­eld­ing­ar fær ekki að spila fót­bolta á kom­andi keppn­is­tíma­bili, vegna veð­mála hans á fót­bolta á síð­asta sumri. Aga- og úr­skurð­ar­nefnd KSÍ seg­ir hann hafa brot­ið gegn grund­vall­ar­reglu með veð­mál­um á leiki sem hann sjálf­ur tók þátt í.
Orðaleikur dómsmálaráðherra
Eiríkur Rögnvaldsson
Pistill

Eiríkur Rögnvaldsson

Orða­leik­ur dóms­mála­ráð­herra

Mál­fars­legi að­gerðasinn­inn og mál­fræð­ing­ur­inn Ei­ríku Rögn­valds­son velt­ir fyr­ir sér orðanotk­un og hug­tök­um í um­ræð­unni og rýn­ir í hugs­un­ina sem þau af­hjúpa.
„Mig langar að búa í íbúð með herbergi“
Viðtal

„Mig lang­ar að búa í íbúð með her­bergi“

Tveir dreng­ir hafa ver­ið á ver­gangi ásamt föð­ur sín­um í Reykja­vík frá því síð­asta sum­ar og haf­ast nú við í hjól­hýsi. Fé­lags­ráð­gjafi kom því til leið­ar að þeir fengju að vera þar áfram eft­ir að vísa átti þeim af tjald­svæð­inu í októ­ber. Ax­el Ay­ari, fað­ir drengj­anna, seg­ir lít­ið um svör hjá borg­inni varð­andi hvenær þeir kom­ist í við­un­andi hús­næði. „Þetta er ekk­ert líf fyr­ir strák­ana mína.“
Meirihluti íbúa telur stórfyrirtækið reyna að kaupa sér velvild með fjárstyrkjum
FréttirJarðefnaiðnaður í Ölfusi

Meiri­hluti íbúa tel­ur stór­fyr­ir­tæk­ið reyna að kaupa sér vel­vild með fjár­styrkj­um

Þýska sements­fyr­ir­tæk­ið ver pen­ing­um í styrk­veit­ing­ar í Ölfusi til að reyna að auka vel­vild íbúa í sinn garð í að­drag­anda bygg­ing­ar möl­un­ar­verk­smiðju í Þor­láks­höfn. Þetta er mat meiri­hluta íbúa í sveit­ar­fé­lag­inu, sam­kvæmt könn­un sem Maskína gerði fyr­ir Heim­ild­ina. Tals­mað­ur Heidel­bergs, Þor­steinn Víg­lunds­son. hef­ur lýst and­stæðri skoð­un í við­töl­um um styrk­ina og sagt að það sé af og frá að þetta vaki fyr­ir þýska fyr­ir­tæk­inu.
Rannsóknin á Íslandsbanka snýst um kaup starfsmanna hans á hlutabréfum ríkisins
GreiningSalan á Íslandsbanka

Rann­sókn­in á Ís­lands­banka snýst um kaup starfs­manna hans á hluta­bréf­um rík­is­ins

Af­ar lík­legt er að fjár­mála­eft­ir­lit Seðla­banka Ís­lands birti ít­ar­lega grein­ar­gerð eða skýrslu um rann­sókn­ina á að­komu Ís­lands­banka að út­boði hluta­bréfa rík­is­ins í hon­um í fyrra. For­dæmi er fyr­ir slíku. Það sem Ís­lands­banki hræð­ist hvað mest í rann­sókn­inni er ekki yf­ir­vof­andi fjár­sekt held­ur birt­ing nið­ur­staðna rann­sókn­ar­inn­ar þar sem at­burða­rás­in verð­ur teikn­uð upp með ít­ar­leg­um hætti.
Efling mun ekki afhenda félagatal sitt
Fréttir

Efl­ing mun ekki af­henda fé­laga­tal sitt

Efl­ing stétt­ar­fé­lag neit­ar að af­henda rík­is­sátta­semj­ara fé­laga­tal sitt og tel­ur að hann hafi eng­ar heim­ild­ir til að fá það af­hent. Með­an svo er er ekki hægt að greiða at­kvæði um miðl­un­ar­til­lögu rík­is­sátta­semj­ara í kjara­deilu Efl­ing­ar og SA. Sól­veig Anna Jóns­dótt­ir formað­ur Efl­ing­ar gagn­rýn­ir Að­al­stein Leifs­son rík­is­sátta­semj­ara harð­lega og seg­ir hann hafa kynnt full­trú­um annarra stétt­ar­fé­laga að hann hyggð­ist leggja fram miðl­un­ar­til­lögu en aldrei hafa haft sam­ráð við Efl­ingu.
Um helmingur fyrirtækjastyrkja til stjórnarflokka komu frá sjávarútvegi
Úttekt

Um helm­ing­ur fyr­ir­tækja­styrkja til stjórn­ar­flokka komu frá sjáv­ar­út­vegi

Þeg­ar kem­ur að fram­lög­um fyr­ir­tækja til stjórn­mála­flokka á kosn­inga­ári skera sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tæki sig úr. Þau gefa miklu meira en aðr­ir at­vinnu­veg­ir. Alls fóru næst­um níu af hverj­um tíu krón­um sem fyr­ir­tæki í sjáv­ar­út­vegi gáfu til flokka 2021 til þeirra þriggja sem mynda nú rík­is­stjórn.
Sjö vilja verða ráðuneytisstjóri viðskipta- og menningarráðuneytisins
Fréttir

Sjö vilja verða ráðu­neyt­is­stjóri við­skipta- og menn­ing­ar­ráðu­neyt­is­ins

Doktor í fjár­mál­um, fyrr­ver­andi bæj­ar­stjóri og fyrr­ver­andi spari­sjóðs­stjóri eru á með­al um­sækj­enda um ráðu­neyt­is­stjóra menn­ing­ar- og við­skipta­ráðu­neyt­is­ins.
Sáttasemjari bregst
Sverrir Mar Albertsson
Aðsent

Sverrir Mar Albertsson

Sátta­semj­ari bregst

Fram­­kvæmda­­stjóri AFLs starfs­­greina­­fé­lags seg­ir að rík­is­sátta­semj­ari hafi af­tengt eðli­legt samn­inga­ferli inn­an Efl­ing­ar og hann treysti á áhuga­leysi og þátt­töku­leysi hins al­menna fé­lags­manns.
Könnunin olli titringi í Ölfusi: Ríflega tvöfalt fleiri íbúar á móti verksmiðjunni
FréttirJarðefnaiðnaður í Ölfusi

Könn­un­in olli titr­ingi í Ölfusi: Ríf­lega tvö­falt fleiri íbú­ar á móti verk­smiðj­unni

44,7 pró­sent íbúa í sveit­ar­fé­lag­inu Ölfusi eru mjög eða frem­ur and­víg­ir bygg­ingu möl­un­ar­verk­smiðj­unn­ar í bæn­um. Til sam­an­burð­ar eru ein­ung­is 19,3 pró­sent íbúa frem­ur eða mjög hlynnt­ir bygg­ingu verk­smiðj­unn­ar. Þetta er nið­ur­stað­an úr við­horfs­könn­un sem Maskína gerði fyr­ir Heim­ild­ina með­al 382 íbúa í Ölfusi. Könn­un­in olli titr­ingi í Ölfusi þeg­ar hún var gerð á síð­ustu dög­um.
En öllu er á rönguna snúið
Aðsent

Ásthildur Lóa Þórsdóttir og Ragnar Þór Ingólfsson

En öllu er á röng­una snú­ið

Þing­mað­ur Flokks fólks­ins og Formað­ur VR kalla eft­ir því að sett verði neyð­ar­lög vegna ástands­ins á hús­næð­is­mark­aði, bæði vegna skuld­ara og leigj­enda.

Mest lesið undanfarið ár

  • Lýsir andlegu ofbeldi fyrrverandi sem hótaði að dreifa nektarmyndum
    1
    Eigin Konur#71

    Lýs­ir and­legu of­beldi fyrr­ver­andi sem hót­aði að dreifa nekt­ar­mynd­um

    Edda Pét­urs­dótt­ir grein­ir frá and­legu of­beldi í kjöl­far sam­bands­slita þar sem hún sætti stöð­ugu áreiti frá fyrr­ver­andi kær­asta sín­um. Á fyrsta ár­inu eft­ir sam­bands­slit­in bár­ust henni fjölda tölvu­pósta og smá­skila­boða frá mann­in­um þar sem hann ým­ist lof­aði hana eða rakk­aði nið­ur, krafð­ist við­ur­kenn­ing­ar á því að hún hefði ekki ver­ið heið­ar­leg í sam­band­inu og hót­aði að birta kyn­ferð­is­leg­ar mynd­ir og mynd­bönd af henni ef hún færi ekki að vilja hans. Edda ræð­ir um reynslu sína í hlað­varps­þætt­in­um Eig­in Kon­ur í um­sjón Eddu Falak og í sam­tali við Stund­ina. Hlað­varps­þætt­irn­ir Eig­in Kon­ur verða fram­veg­is birt­ir á vef Stund­ar­inn­ar og lok­að­ir þætt­ir verða opn­ir áskrif­end­um Stund­ar­inn­ar.
  • Jón Baldvin við nemanda: „Viltu hitta mig eftir næsta tíma“
    2
    Rannsókn

    Jón Bald­vin við nem­anda: „Viltu hitta mig eft­ir næsta tíma“

    Fimmtán ára stúlka í Haga­skóla hélt dag­bók vor­ið 1970 þar sem hún lýs­ir kyn­ferð­is­leg­um sam­skipt­um við Jón Bald­vin Hanni­bals­son sem þá var 31 árs gam­all kenn­ari henn­ar. Í bréfi sem hann sendi stúlk­unni seg­ist hann vilja stinga af frá öllu og liggja í kjöltu henn­ar.
  • Fylgdi móður sinni í einkaflugvél
    3
    Eigin Konur#75

    Fylgdi móð­ur sinni í einka­flug­vél

    Ragn­heið­ur er að­eins 15 ára göm­ul en hún fór með mömmu sinni til Nor­egs með einka­flug­vél að sækja bræð­ur sína. Sam­fé­lags­miðl­ar gera börn­um kleift að tjá sig op­in­ber­lega og hef­ur Ragn­heið­ur ver­ið að segja sína sögu á miðl­in­um TikT­ok. Hún tal­ar op­in­skátt um mál­ið sitt eft­ir að barna­vernd og sál­fræð­ing­ur brugð­ust henni. Hvenær leyf­um við rödd barna að heyr­ast? Í þessu við­tali seg­ir Ragn­heið­ur stutt­lega frá því sem hún er nú þeg­ar að tala um á TikT­ok og hver henn­ar upp­lif­un á ferða­lag­inu til Nor­egs var.
  • Óttaðist fyrrverandi kærasta í tæpan áratug
    4
    Fréttir

    Ótt­að­ist fyrr­ver­andi kær­asta í tæp­an ára­tug

    Edda Pét­urs­dótt­ir seg­ist í rúm níu ár hafa lif­að við stöð­ug­an ótta um að fyrr­ver­andi kær­asti henn­ar myndi láta verða af ít­rek­uð­um hót­un­um um að dreifa kyn­ferð­is­leg­um mynd­bönd­um af henni, sem hann hafi tek­ið upp án henn­ar vit­und­ar með­an þau voru enn sam­an. Mað­ur­inn sem hún seg­ir að sé þekkt­ur á Ís­landi hafi auk þess áreitt hana með stöð­ug­um tölvu­póst­send­ing­um og smá­skila­boð­um. Hún seg­ir lög­reglu hafa latt hana frá því að til­kynna mál­ið.
  • Fjölskyldan flakkaði milli hjólhýsa og hótela: Gagnrýnir að barnavernd skyldi ekki grípa fyrr inn í
    5
    Eigin Konur#82

    Fjöl­skyld­an flakk­aði milli hjól­hýsa og hót­ela: Gagn­rýn­ir að barna­vernd skyldi ekki grípa fyrr inn í

    „Ég byrj­aði alla morgna á að spyrja hvert ég ætti að koma eft­ir skóla, því mað­ur vissi aldrei hvar mað­ur myndi vera næstu nótt,“ seg­ir Guð­rún Dís sem er 19 ára. Í við­tali við Eig­in Kon­ur seg­ir hún frá upp­lif­un sinni af því að al­ast upp hjá móð­ur með áfeng­is­vanda. Hún seg­ir að líf­ið hafa breyst mjög til hins verra þeg­ar hún var 12 ára því þá hafi mamma henn­ar byrj­að að drekka. Þá hafi fjöl­skyld­an misst heim­il­ið og eft­ir það flakk­að milli hjól­hýsa og hót­ela. Guð­rún Dís vildi segja frá sinni hlið mála eft­ir að móð­ir henn­ar op­in­ber­aði sögu sína á YouTu­be. Guð­rún Dís hef­ur lok­að á öll sam­skipti við hana. Guð­rún seg­ir að þó mamma henn­ar glími við veik­indi eigi hún ekki að bera ábyrgð á henni. Hún gagn­rýn­ir starfs­fólk barna­vernd­ar fyr­ir að hafa ekki grip­ið inn í miklu fyrr. Ábyrgð­ar­mað­ur og rit­stjóri Eig­in kvenna er Edda Falak.
  • Þar sem ósýnilega fólkið býr í borginni
    6
    Viðtal

    Þar sem ósýni­lega fólk­ið býr í borg­inni

    „Þetta var ör­ugg­asti stað­ur­inn minn,“ seg­ir Alma Lind Smára­dótt­ir þeg­ar hún opn­ar inn í ruslageymslu í bíla­kjall­ara í Reykja­vík. Þarna bjó hún hluta þeirra þriggja ára sem hún þvæld­ist um göt­ur bæj­ar­ins. Borg­in sést í öðru ljósi þeg­ar hún er séð með aug­um heim­il­is­lausra, ósýni­lega fólks­ins, þeirra sem flest­ir líta fram hjá eða hrekja burt. Ít­ar­legt og einlgæt við­tal við Ölmu Lind birt­ist í 162. tölu­blaði Stund­ar­inn­ar og má lesa í heild á slóð­inni: htt­ps://stund­in.is/grein/16051/
  • Lifði af þrjú ár á götunni
    7
    Viðtal

    Lifði af þrjú ár á göt­unni

    Alma Lind Smára­dótt­ir end­aði á göt­unni eft­ir að hún missti son sinn frá sér. Þar þvæld­ist hún um í þrjú ár með sár sem náðu aldrei að gróa. Þeg­ar hún varð barns­haf­andi á ný mætti barna­vernd á fæð­ing­ar­deild­ina og fór fram á að hún myndi af­sala sér barn­inu.
  • „Hann hefur ekki beðist afsökunar“
    8
    Fréttir

    „Hann hef­ur ekki beðist af­sök­un­ar“

    Tón­list­ar­mað­ur­inn Auð­unn Lúth­ers­son, sem kall­ar sig Auð­ur, hef­ur við­ur­kennt að hafa far­ið „yf­ir mörk“ í sam­skipt­um við kon­ur. Kon­ur lýsa ágengni og meið­andi fram­komu sem hann hafi aldrei axl­að ábyrgð á.
  • Helga Sif og Gabríela Bryndís
    9
    Eigin Konur#80

    Helga Sif og Gabrí­ela Bryn­dís

    Helga Sif stíg­ur nú fram í við­tali við Eig­in kon­ur eft­ir að barns­fað­ir henn­ar birti gerð­ar­dóm í for­sjár­deilu þeirra og nafn­greindi hana og börn­in á Face­book. Helga Sif og börn­in hafa lýst and­legu og kyn­ferð­is­legu of­beldi föð­ur­ins og börn­in segj­ast hrædd við hann. Sál­fræð­ing­ar telja hann engu að síð­ur hæf­an fyr­ir dómi. Nú stend­ur til að færa 10 ára gam­alt lang­veikt barn þeirra til föð­ur­ins með lög­reglu­valdi. Gabrí­ela Bryn­dís er sál­fræð­ing­ur og einn af stofn­end­um Lífs án of­beld­is og hef­ur ver­ið Helgu til að­stoð­ar í mál­inu. Ábyrgð­ar­mað­ur og rit­stjóri Eig­in kvenna er Edda Falak.
  • Kári svarar færslu Eddu um vændiskaupanda: „Ekki verið að tala um mig“
    10
    Fréttir

    Kári svar­ar færslu Eddu um vændis­kaup­anda: „Ekki ver­ið að tala um mig“

    Kári Stef­áns­son seg­ist ekki vera mað­ur­inn sem Edda Falak vís­ar til sem vændis­kaup­anda, en seg­ist vera með tár­um yf­ir því hvernig kom­ið sé fyr­ir SÁÁ. Hann hafi ákveð­ið að hætta í stjórn sam­tak­anna vegna að­drótt­ana í sinn garð. Edda seg­ist hafa svar­að SÁÁ í hálf­kær­ingi, enda skuldi hún eng­um svör.