Tekjur Reykja­vík­ur­borgar vegna leigu á hús­næði í eigu borg­ar­innar árið 2019 numu rúmum hálfum millj­arði króna. Almennt er fer­metra­verð leigu fremur lágt, allt niður í 100 krónur á fer­metra. Hluti leigu­taka borg­ar­innar eru fyr­ir­tæki á sam­keppn­is­mark­aði og eru dæmi um að leigu­verð á fer­metra til þeirra aðila sé mjög lágt. Þannig leigir Íslenska gáma­fé­lagið eignir uppi í Gufunesi á 347 krónur á fer­metr­ann. Borg­ar­full­trúi hefur efa­semdir um að lágt leigu­verð stand­ist EES-samn­ing­inn.

Um 74 leigu­samn­inga er að ræða og eru eign­irnar víðs vegar um borg­ina. Í ell­efu til­fellum greiðir aðal­sjóður borg­ar­innar hluta leigu­verðs til móts við leigu­taka með sam­starfs­samn­ingi sem gerð hafa verið við svið borg­ar­innar. Á það til að mynda við um leigu félaga­sam­tak­anna Takmarks sem reka áfanga­heim­ilið Nýtt tak­mark að Bar­óns­stíg 13, fyrir karl­menn sem eru að fóta sig í sam­fé­lag­inu. Heild­ar­leigu­tekjur borg­ar­innar voru á síð­asta ári 507.041.213 krónur fyrir umræddar eignir.

„Það er auð­vitað bara hlægi­lega lágt“

Vigdís Hauks­dóttir, borg­ar­full­trúi Mið­flokks­ins, óskaði í borg­ar­ráði eftir gögnum um leigu­tekjur, leigu­sala og fer­metra­verð leigu. Svar við fyr­ir­spurn­inni var lagt fram í borg­ar­ráði í síð­ustu viku. Í bókun á fundi borg­ar­ráðs setti Vigdís fram athuga­semdir við hversu lágt fer­metra­verð væri almennt. Þannig væri leigu­verðið aðeins í 16 til­fellum hærra en 2.000 krónur á fer­metra.

Bragginn leigður á 1.500 krónur fermetrinn

Almennt setur Vigdís spurn­ingu við það hversu lágt fer­metra­verð leigu­takar hjá borg­inni greiða, allt niður í 100 krónur. „Það má alveg velta fyrir sér hvort hags­munir borg­ar­anna séu ekki fyrir borð bornir þegar verið er að leigja á svona lágu verði út frá sér.“ Vigdís seg­ist ekki gera athug­semdir við lága leigu til líkn­ar­fé­laga eða ann­arra aðila sem starfa í þriðja geir­anum, frjálsra félaga­sam­taka og sjálfs­eign­ar­stofn­ana sem starfi í almanna­þágu. Þá þykir henni ekki óeðli­legt að skólar eða leik­skólar greiði lægri leigu en almennt ger­ist.

Vigdís gerir hins vegar athuga­semdir við lága leigu til fyr­ir­tækja sem starfsa í sam­keppn­is­rekstri og nefnir til að mynda Íslenska gáma­fé­lagið. „Þetta eru bara verð­mætar eignir þarna uppi í Gufunesi og það vildu áreið­an­lega margir vera með atvinnu­rekst­ur­inn sinn þar þó að það sé jað­ar­byggð. Fer­metra­verðið þar er alveg ótrú­lega lágt því þetta er bara fyr­ir­tæki í sam­keppn­is­rekstri.“

Einnig bendir Vigdís á mjög lága leigu sem Grunn­stoðir, rekstr­ar­fé­lag Háskól­ans í Reykja­vík, greiðir fyrir fast­eign­ina Naut­hóls­veg 100, Braggann svo­nefnda. Fer­metra­verð leig­unnar er 1.539 krónur en í Bragg­anum er meðal ann­ars rekið veit­inga­hús í sam­keppn­is­rekstri. „Það er auð­vitað bara hlægi­lega lágt,“ segir Vigdís.

Segir lágt leiguverð skekkja samkeppnisstöðu 

Þriðja dæmið sem Vigdís nefnir sér­stak­lega er leigu­verð til fyr­ir­tæk­is­ins Hlemmur mat­höll ehf. sem leigir hús­næði borg­ar­innar á hlemmi fyrir 2.341 krónu á fer­metra. „Leigan á Hlemmi er hróp­andi ódýr í sam­an­burði við það sem aðilar sem eru í sam­keppni í veit­inga­rekstri á sama svæði eru að greiða. Ég hef efa­semdir um að svo lág leiga stand­ist reglur um stuðn­ing við fyr­ir­tæki á sam­keppn­is­mark­aði sam­kvæmt EES-samn­ingnum, því hæg­lega er hægt að segja að um opin­bera stuðn­ing borg­ar­innar sé að ræða.“

„Ég hef efa­semdir um að svo lág leiga stand­ist reglur um stuðn­ing við fyr­ir­tæki á sam­keppn­is­mark­aði“

Árið 2019 greiddi borgin sjálf 1,6 millj­arða króna í leigu fyrir hús­næði, sam­kvæmt upp­lýs­ingum sem Vigdís hafði áður kallað eftir og voru lagðar fram í borg­ar­ráði í júní síð­ast­liðnum. Þar kemur ekki fram leigu­verð á fer­metra og hefur Vigdís óskað eftir að fá þær upp­lýs­ingar einnig. Stór hluti leigu­hús­næðis borg­ar­innar eru íbúð­ar­hús­næði sem gera má ráð fyrir að sú nýtt í félags­lega leigu­kerf­inu. Vigdís tekur  fram að hún geri ekki athuga­semdir við leigu á íbúð­ar­hús­næði, sem að verið sé að leigja sem félags­legt úrræði til skjól­stæð­inga sína, sem sann­ar­lega þurfa á því að halda. Hún veltir þó fyrir sér hvers vegna það hús­næði sé ekki ein­fald­lega leigt af Félags­bú­stöðum.

„Stóra myndin er sú að Reykja­vík­ur­borg borgar sjálf 1,6 millj­arð í leigu en fær á móti, fyrir sína eignir sem hún leigir, aðeins hálfan millj­arð í leigu. Ég á hins vegar eftir að fá upp hvert er fer­metra­verðið á þeim eignum sem borgin sjálf er að leigja til að geta gert sam­an­burð. Ég er til dæmis mjög for­vitin að vita hvað borgin er að greiða í leigu á skrif­stofu­hús­næð­inu í Borg­ar­túni, á fer­metra. Þegar allt kemur til alls tel ég mjög óeðli­legt að stjórn­vald sé að leigja af miklu hærra verði af einka­að­ilum heldur en hún er að leigja út til einka­að­ila,“ segir Vigdís.