Unga parið sem lést í brunanum var að safna fyrir brúðkaupi sínu

Íbúar húss­ins á Bræðra­borg­ar­stíg 1, sem brann 25. júní síð­ast­lið­inn, hafa fengið rukkun fyrir leigu vegna júlí­mán­aðar.

Magda­lena Kwiatkowska, verk­efn­is­stjóri fræðslu­mála hjá Eflingu, segir í sam­tali við Stundina að einn íbúa húss­ins hafi leitað til hennar af ótta við að verða fyrir van­skila­kostn­aði ef hann greiddi ekki leig­una, en húsið er óíbúð­ar­hæft þar sem það er bruna­rústir. Hringt var í hann á dög­unum og hann var­aður við drátt­ar­vöxt­unum sem legð­ust á húsa­leig­una ef hann greiddi hana ekki fyrir eindaga. 

„Hann sagði að það hafi verið hringt í hann og sagt: „Þú veist að það bæt­ist við 100 krónur á hverjum degi sem þú borgar ekki.“ Ég sagði honum að borga þetta alls ekki, en ég heyrði að allir leigj­end­urnir hafi fengið þessa rukkun. Ég vona að eng­inn þeirra hafi borgað,“ segir Magda­lena.

Hún seg­ist ekki vita til þess að leigj­end­urnir hafi verið með leigu­samn­ing, en það hafi engu að síður verið krafið um tveggja mán­aða trygg­ingu. „Ég veit að það voru nokkrir sem voru búnir að borga trygg­ing­una með pen­ingum og aðrir lögðu hana inn á banka­reikn­ing. En ekk­ert þeirra hefur fengið hana aftur eftir brun­ann.“

Stundin hefur ekki fengið end­an­lega stað­fest hver stóð fyrir inn­heimtu­sím­tal­inu, hvort það hafi verið inn­heimtu­þjón­usta, eða full­trúi HD verks, félags­ins sem á húsið. Eigandi og for­svars­maður þess félags, Kristinn Jón Gíslason, svar­aði ekki Stund­inni vegna frétt­ar­innar. Í sam­tali við Stundina á föstu­dag sagði hann hent­ugra að leigja útlend­ingum en Íslend­ingum. „Ég var bara að leigja sjálfur út her­bergin. Og leigi yfir­leitt útlend­ingum af því að ég hef ekki áhuga á því að leigja Íslend­ingum. Útlend­ing­arnir borga en ekki Íslend­ing­arnir.“

Þrír lét­ust í brun­anum. Þar á meðal var ungt par frá Póllandi. Þau voru hér á landi til að safna fyrir brúð­kaupi sínu.

Dauðagildra fyrir unga parið

Höfðu enga aðra húsa­kostiMagda­lena segir að par sem lést í elds­voð­anum hafi flutt til lands­ins til að vinna og safna fyrir brúð­kaupi sínu. Til að minnka útgjöld hafi þau þegið ódýrt her­bergi í hús­inu sem brann.

„Þetta var dauða­gildra fyrir þetta unga par sem kom hingað til að vinna til að safna pen­ingum fyrir brúð­kaupið. Það fór aldrei heim aftur,“ sagði Magda­lena í gær­kvöldi í þætt­inum Rauða borð­inu, sem sendur er út á Facebook í umsjón Gunnars Smára Egils­sonar. Magda­lena hefur tekið virkan þátt fyrir hönd Eflingar í að aðstoða aðstand­endur þeirra sem lét­ust í elds­voð­anum, svo og þá sem komust lífs af.

Í sam­tali við Stundina segir Magda­lena að það sem átti að vera besti og fær­asti vinnu­mark­aður í heimi hafi verið þeim martröð. „Þau komu hingað fyrir sjö eða átta mán­uðum og voru að safna pen­ingum til að borga fyrir brúð­kaupið,“ segir hún. Þau unnu bæði lág­launa­vinnu og því reyndu þau að finna sér sem ódýrastan húsa­kost. „Þau vildu ekki borga meira en 80-90.000 krónur í leigu, en þetta her­bergi í þessu húsi var það eina sem stóð þeim til boða á því verði.“

Leigjendur þurftu að deila einu klósetti

Magda­lena segir að fyrir brun­ann hafi aðstæður í hús­inu verið hörmu­legar, en 13 leigj­endur hafi allir þurft að deila einu sal­erni og einni sturtu. „Það var eitt kló­sett og það þurfti að skrifa niður fyrir fram hver fer í sturtu og hvenær. Maðurinn sem lést gat til dæmis bara farið í sturtu klukkan tíu á kvöldin.“

Magda­lena segir að leigj­end­urnir hafi ítrekað óskað eftir því annað kló­sett yrði byggt en að þeirri beiðni hafi ekki verið ansað.

„Maðurinn sem lést gat til dæmis bara farið í sturtu klukkan tíu á kvöldin.“

Bauðst gluggalaus kjallaraíbúð

Í Rauða borð­inu sagði Magda­lena að það væri mjög algengt fyrir Eflingu að heyra af launa­þjófn­aði, mis­notkun og vald­beit­ingu. „Þetta kemur fyrir dag­lega, sér­stak­lega í pólska sam­fé­lag­inu,“ sagði hún.

Daginn eftir brun­ann segir hún að margir Íslend­ingar hafi haft sam­band við stétt­ar­fé­lagið til að bjóða fólk­inu ódýran húsa­kost. „En það sem var í boði var ekk­ert betra en það sem þau voru með áður fyrr.“ Nefndi hún að eitt hús­næðið hafi verið glugga­laus kjall­ara­í­búð sem Íslend­ingar létu ekki bjóða sér. „Hvernig mann­eskja ert þú að hringja í Eflingu að bjóða fólki svona húnæði?“ sagði Magda­lena í þætt­inum.

Hún sagði að Efling væri á fullu að aðstoða fólkið sem bjó í hús­inu. „Við erum að skoða hvað er hægt að bjóða þeim, eins og dán­ar­bætur, sjúkra­sjóð og slíkt.“ 

Slökkvi­liðs­stjóri á höf­uð­borg­ar­svæð­inu segir að eld­ur­inn hafi breiðst út svo fljótt því húsið hafi verið ein­angrað með sagi. Hann taldi að eig­endur hefðu ekki upp­fyllt skyldur sínar.

Auk ein­stak­ling­anna þriggja sem lét­ust særð­ust þrír til við­bótar. Einn karl­maður á sjö­tugs­aldri er í haldi lög­reglu, grun­aður um íkveikju, og var úrskurð­aður fyrr í dag í sjö daga áfram­hald­andi gæslu­varð­hald á grund­velli almanna­hags­muna.

Alþýðu­sam­band Íslands hefur kallað eftir ítar­legri rann­sókn á mál­inu.