Þessi grein birtist upphaflega í Stundinni fyrir meira en 4 árum.

Fásinna út frá umhverfissjónarmiðum að flytja inn lambahryggi

Stefán Gísla­son um­hverf­is­stjórn­un­ar­fræð­ing­ur seg­ir ekk­ert vit í að flytja inn kjöt, með til­heyr­andi kol­efn­is­fót­spori, til að bregð­ast við tíma­bundn­um skorti. „Við verð­um að hætta þess­ari heimtu­frekju.“

Fásinna út frá umhverfissjónarmiðum að flytja inn lambahryggi
Innflutningur óæskilegur Þó skortur sé á lambahryggjum er óæskilegt út frá umhverfissjónarmiðum að flytja þá inn til að brúa þriggja vikna bil að mati Stefáns Gíslasonar umhverfisstjórnunarfræðings. Mynd: Shutterstock

„Sé hægt að framleiða vöru á Íslandi er almennt séð neikvætt að flytja sambærilega vöru inn til landsins því þá er flutningurinn hrein viðbót í kolefnisfótspori vörunnar.“ Þetta segir Stefán Gíslason umhverfisstjórnunarfræðingur um fyrirhugaðan innflutning á lambahryggjum til landsins. Hann segir jafnframt að neytendur verði að gera breytingar á neyslumynstri sínu til að bregðast við loftslagsvánni, meðal annars þurfi fólk að sætta sig við að óeðlilegt sé að gera kröfu um að hægt sé að kaupa hvaða vöru sem er, hvaðan sem er og hvenær sem er.

Slátrun að hefjastHaustslátrun mun hefjast 15. ágúst næstkomandi og því verða lambahryggir af nýslátruðu fáanlegir í síðasta lagi 19. ágúst næstkomandi.

Skortur hefur verið sagður á íslenskum lambahryggjum síðustu vikur eða mánuði og gerði ráðgjafarnefnd um inn- og útflutning landbúnaðarvara það að tillögu sinni við landbúnaðarráðherra í síðustu viku að gefinn verði út tímabundinn innflutningskvóti, á lækkuðum tollum, svo hægt sé að bregðast við þeim skorti. Tillaga nefndarinnar var sú að flytja mætti inn lambahryggi á tímabilinu 29. júlí til 30. ágúst. Landssamtök sauðfjárbænda hafa gert alvarlegar athugasemdir við tillöguna, meðal annars á þeim nótum að ekki liggi fyrir hver meintur skortur sé og einnig að samkvæmt tillögunni séu engin takmörk á því hversu mikið megi flytja inn. Kristján Þór Júlíusson landbúnaðarráðherra hefur farið fram á það við ráðgjafarnefndina að hún endurmeti þörf á því að gefinn verði út innflutningskvóti, í ljósi nýrra upplýsinga um birgðastöðu.

Samkvæmt áætlunum hefst sauðfjárslátrun 15. ágúst næstkomandi, sem þýðir að lambahryggir úr þeirri slátrun ættu að verða komnir í hillur verslana 19. ágúst. Samkvæmt upplýsingum frá Landssamtökum sauðfjárbænda er einnig til umræðu að flýta slátrun frekar þó ekki hafi verið teknar ákvarðanir þar um.

Óeðlileg tilætlunarsemi

Stefán GíslasonTelur að neytendur verði að breyta neyslumynstri sínu. Ekki sé hægt að krefjast þess að fá hvaða vöru sem er, hvenær sem er og hvaðan að úr heiminum.

Stefán segir það vera óeðlilega tilætlunarsemi hjá fólki að ætlast til að það geti fengið hvaða vöru sem er keypta hvenær sem er. Líta eigi á lambakjöt sem árstíðabundna vöru, slátrað sé einu sinni á ári, að hausti, og ekki sé óeðlilegt að einhverjir bitar klárist þegar líða taki að næsta hausti. „Þá ætti bara að segja: Því miður, það eru ekki til lambahryggir núna því þeir eru bara búnir en þeir verða aftur á boðstólum eftir mánuð. Fólk hins vegar sættir sig ekki við það því það vill fá lambahryggi núna, eða hvenær sem því þóknast. Fólk vill líka fá fersk jarðarber á gamlárskvöld en allir vita að þá er ekki uppskerutími jarðarberja. Þessi krafa um að árstíðabundnar vörur séu fáanlegar allt árið, hún er ekki umhverfisvæn. Hún er neikvæð vegna þess að það er kallað á að verið sé að flytja vörur um hnöttinn þveran og endilangan sem ekki eru nauðsynlegar. Fólk þarf ekki að borða lambahryggi ef þeir eru búnir, það getur bara borðað annað kjöt, fisk eða annan mat þar til þeir fást aftur. Það er fásinna að flytja þá inn til að bregðast við nokkurra vikna skorti.“

„Fólk þarf ekki að borða lambahryggi ef þeir eru búnir, það getur bara borðað annað kjöt, fisk eða annan mat þar til þeir fást aftur“

Spurður hvort hann haldi að þessi hegðun sé Íslendingum tamari en öðrum þjóðum, að krefjast þess að geta fengið matvöru hvenær sem er óháð uppskerutíma hennar, segist Stefán telja að sama hegðun sé einkennandi fyrir fólk í vestrænum samfélögum. „Þessi hegðun er hluti af alþjóðavæðingunni. Alþjóðavæðingin hefur marga kosti en hluti af henni er þó þessi, að fólk hættir að hugsa um það sem vandamál að flytja þurfi vörur hringinn í kringum hnöttinn. Það sé bara hluti af hinum frjálsa markaði og svo framvegis. Menn hafa gleymt sér í þessari kröfu um að fólk eigi alltaf rétt á að fá hverja þá vöru sem það vill, hvenær sem er. Fólk er einfaldlega orðið of góðu vant. Ég hugsa að Íslendingar séu ekki öðru vísi en aðrir íbúar á Vesturlöndum hvað það varðar.

Maður hefur auðvitað hitt fyrir fólk, til dæmis á Norðurlöndunum, sem ekki hugsar svona. Það hugsar kannski sem svo að það fari nú ekki að kaupa innflutt jarðarber frá Spáni þegar jarðarber séu ræktuð á næstu jörð við það og ef þau eru ekki til þá vantar ekki jarðarber. Sama er með eplauppskeruna, fólk bíður þá bara eftir eplunum frá Claus nágranna. Meðaljóninn hins vegar, hvort heldur sem hann býr á Íslandi, í Danmörku eða í Þýskalandi, hann er kannski slíkt neyslubarn nútímans að hann vill fá hvað sem hann vill, hvenær sem hann vill.“

Verðum að breyta neyslumynstrinu

Stefán segir að breyting þurfi að verða á þessu neyslumynstri, einfaldlega vegna þess að slíkt sé hluti af baráttunni gegn loftslagsbreytingum. „Í sumum tilvikum er varan sem framleidd er úti með minna kolefnisspor heldur en sú sem við getum framleitt hér heima, en í aðalatriðum er þetta jú rétt, þetta er hluti af þeirri breytingu sem þarf að verða. Við verðum að hætta þessari heimtufrekju og sætta okkur við það að það er ekkert vit í því að flytja inn vörur sem þarf ekki að nota og það þarf að setja viðmið um hvað það er sem maður raunverulega þarf að nota. Ef ekki er hægt að framleiða það hér á landi, þá getur verið betra að vera án þess, sérstaklega með tilliti til þess að Ísland er eyja. Í Evrópu má flytja vörur hingað og þangað með lestum en hingað flytjum við enga ferskvöru nema með flugi.“

„Ef ekki er hægt að framleiða það hér á landi, þá getur verið betra að vera án þess“

Stefán bendir á að mögulega geti það verið umhverfisvænna að flytja inn ákveðnar vörur til landsins frekar en að framleiða þær hér. Það þurfi hins vegar að gera á því úttekt hverjar þær vörur séu áður en fullyrt sé um slíkt. „Það væri mjög gagnlegt því í framhaldinu gæti fólk tekið upplýsta ákvörðun um hvort eðlilegt sé að halda úti þeirri framleiðslu. Mestu líkurnar á því er að finna í rauðu kjöti, hvort sem fólki líkar það betur eða verr. Það má hugsa sér að í Ástralíu til dæmis sé að finna búfjárkyn sem eru það miklu „effektívari“, eins og maður segir á vondri íslensku, við að framleiða kjöt að þau framleiði þar af leiðandi minna af metani í meltingarvegi. Í jórturdýrum er metan í meltingarvegi langstærsti hluti kolefnisfótsporsins og útblástur vegna flutnings er þá hugsanlega hverfandi sem áhrifaþáttur.“ Stefán bendir þó á að ekki sé hægt að nota slíkar röksemdir um hugsanlegan innflutning á lambahryggjum nú þar eð engin slík úttekt liggi fyrir og augljóst sé að ekki sé hægt að nota þau rök fyrir innflutningi um mánaðarskeið, þau hljóti þá að gilda fyrir allt árið.

Horfa þarf líka til fæðuöryggis og byggðasjónarmiða

Í ofanaálag þurfi að horfa til þátta eins og fæðuöryggis og byggðasjónarmiða, í samhengi við umhverfismál. „Ég held að Íslendingar þurfi að hugsa aðeins meira um að vera sjálfum sér nægir. Það er ekki einhver þjóðernishyggja eða sjálfbirgingsháttur vegna þess að það þarf ekki svo mikið að gerast til að flutningar til landsins leggist af um stund, svo dögum eða jafnvel vikum skiptir. Það gæti orðið ef Öræfajökull færi að gjósa til að mynda. Um leið og hætt er að framleiða hér vöru og hún þess í stað flutt inn til landsins, er verið að draga úr fæðuöryggi. Ef eitthvað kemur fyrir og flutningar til landsins lokast getur fólk ekki brugðist við, það er kannski ekki lengur kunnátta til að framleiða vöru, það er enginn grunnur til staðar, enginn akur til að sá kartöflum í, til dæmis. Við erum háð innflutningi og ættum að gera sem mest til þess að draga úr því. Svo er það byggðaþátturinn. Hvort er mikilvægara að halda Melrakkasléttu í byggð eða að minnka kolefnisfótspor sem nemur því sauðfé sem þar gengur, sérstaklega vegna þess að það eru líka aðrar leiðir færar til að vinna gegn loftslagsbreytingum.“

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir.

Mest lesið

Auður Jónsdóttir
1
Skoðun

Auður Jónsdóttir

Þið er­uð óvit­ar! ­– hlust­ið á okk­ur

Það er andi elí­tísma í kring­um kosn­inga­bar­áttu Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur. Nafn­tog­að­ir lista­menn, áhrifa­fólk í sam­fé­lag­inu og stjórn­mál­um jafnt sem vél­virkj­ar þaul­setn­asta stjórn­mála­flokks lands­ins leggj­ast á eina sveif með henni. Fyr­ir vik­ið eru kosn­ing­arn­ar áhuga­verð fé­lags­fræði­leg stúd­ía af því að í þeim af­hjúp­ast sam­taka­mátt­ur þeirra sem vald og raddsvið hafa – á ólík­um svið­um.
Kristján Þór starfandi stjórnarformaður styrktarfélags Samherjafrænda
5
Fréttir

Kristján Þór starf­andi stjórn­ar­formað­ur styrkt­ar­fé­lags Sam­herja­f­rænda

Kristján Þór Júlí­us­son, fyrr­ver­andi þing­mað­ur og ráð­herra, er stjórn­ar­formað­ur ný­sköp­un­ar- og frum­kvöðl­a­fé­lags sem stofn­end­ur Sam­herja, Þor­steinn Már Bald­vins­son og Kristján Vil­helms­son, hafa sett á lagg­irn­ar. Um er að ræða enn eitt dæm­ið um starf­ið sem Kristján Þór tek­ur að sér fyr­ir stofn­end­ur Sam­herja í gegn­um ár­in.
Slökkviliðið kærir forstöðumann Betra lífs til lögreglu
6
FréttirBrostnar vonir á Betra lífi

Slökkvi­lið­ið kær­ir for­stöðu­mann Betra lífs til lög­reglu

Slökkvi­lið­ið á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hef­ur kært Arn­ar Gunn­ar Hjálm­týs­son, for­stöðu­mann áfanga­heim­il­is­ins Betra líf til lög­reglu fyr­ir að stofna lífi og heilsu fólks í hættu í gróða­skyni eft­ir brun­ann í Vatna­görð­um 18 í fe­brú­ar 2023. Slökkvi­lið­ið hef­ur gert marg­ar til­raun­ir til að loka hús­næð­um Betra lífs án ár­ang­urs. Slökkvi­lið­ið vildi skoða Betra líf á Kópa­vogs­braut 69 en þar sem um íbúð­ar­hús­næði var að ræða þurfti leyfi eig­anda eða for­ráða­manns, sem fékkst ekki.
„Þetta er brot sem ég hef á minni ferilskrá, ég get ekkert gert í því“
7
RannsóknBrostnar vonir á Betra lífi

„Þetta er brot sem ég hef á minni fer­il­skrá, ég get ekk­ert gert í því“

Bald­ur Sig­urð­ar­son hef­ur bú­ið á þrem­ur áfanga­heim­il­um Betra lífs. Hann seg­ir það hafa ver­ið „ósann­gjarnt“ þeg­ar hann var dæmd­ur fyr­ir kyn­ferð­is­brot. Bald­ur ját­ar fús­lega að selja ávana­bind­andi lyf, seg­ist gera það til að geta séð fyr­ir börn­un­um sín­um. Hann þver­tek­ur hins veg­ar fyr­ir að hafa mis­not­að sér neyð kvenna sem eru langt leidd­ir fíkl­ar, og slík­ar ásak­an­ir séu „kjaftæði“.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Auður Jónsdóttir
1
Skoðun

Auður Jónsdóttir

Þið er­uð óvit­ar! ­– hlust­ið á okk­ur

Það er andi elí­tísma í kring­um kosn­inga­bar­áttu Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur. Nafn­tog­að­ir lista­menn, áhrifa­fólk í sam­fé­lag­inu og stjórn­mál­um jafnt sem vél­virkj­ar þaul­setn­asta stjórn­mála­flokks lands­ins leggj­ast á eina sveif með henni. Fyr­ir vik­ið eru kosn­ing­arn­ar áhuga­verð fé­lags­fræði­leg stúd­ía af því að í þeim af­hjúp­ast sam­taka­mátt­ur þeirra sem vald og raddsvið hafa – á ólík­um svið­um.
Saga af áralangri vanrækslu og vonleysi: „Þetta heitir Betra líf sko“
3
RannsóknBrostnar vonir á Betra lífi

Saga af ára­langri van­rækslu og von­leysi: „Þetta heit­ir Betra líf sko“

Slökkvi­lið­ið hef­ur sent kæru til lög­reglu á hend­ur Arn­ari Gunn­ari Hjálm­týs­syni fyr­ir að hafa stefnt lífi og heilsu íbúa áfanga­heim­il­is­ins Betra líf í Vatna­görð­um í hættu eft­ir að eld­ur kvikn­aði þar í fe­brú­ar í fyrra. Áfanga­heim­il­ið flutti þá upp í Kópa­vog. Í styrk­umsókn til Reykja­vík­ur fór Arn­ar með rang­færsl­ur en fékk engu að síð­ur rúm­ar 24 millj­ón­ir fyr­ir rekst­ur­inn. Full­trúi fé­lags- og vinnu­mark­aðs­ráðu­neyt­is­ins lýsti áhyggj­um af eit­ur­lyfja­sölu og vændi á einu áfanga­heim­il­inu.
Fékk milljónir frá Reykjavíkurborg þrátt fyrir rangfærslur í umsókn
4
RannsóknBrostnar vonir á Betra lífi

Fékk millj­ón­ir frá Reykja­vík­ur­borg þrátt fyr­ir rang­færsl­ur í um­sókn

Í um­sókn til Reykja­vík­ur­borg­ar um styrk sagði Arn­ar Gunn­ar Hjálm­týs­son, rekstr­ar­að­ili áfanga­heim­ila Betra lífs, að þau væru í sam­starfi við Berg­ið headspace og Pieta, sam­tök sem kann­ast ekki við að vera eða hafa ver­ið í sam­starfi við Betra líf. Ekk­ert virð­ist hafa ver­ið gert hjá borg­inni til að sann­reyna það sem stóð í um­sókn­inni.
Heidelberg reyndi að beita Hafró þrýstingi fyrir opinn íbúafund í Ölfusi
6
FréttirJarðefnaiðnaður í Ölfusi

Heidel­berg reyndi að beita Hafró þrýst­ingi fyr­ir op­inn íbúa­fund í Ölfusi

Lög­manns­stof­an Logos sendi tölvu­póst fyr­ir hönd Heidel­berg með beiðni um að starfs­mað­ur Haf­rann­sókn­ar­stofn­un­ar tæki ekki þátt í opn­um íbúa­fundi í Ölfusi. Starfs­mað­ur­inn hafði unn­ið rann­sókn um áhrif námu­vinnslu fyr­ir­tæk­is­ins á fiski­mið og hrygn­ing­ar­svæði nytja­stofna úti fyr­ir strönd Ölfuss. Skylda Hafró að upp­lýsa al­menn­ing seg­ir for­stjór­inn.
Aníta var send heim með dóttur sína og „ekki einu sinni hálfum sólarhringi seinna er Winter farin“
8
Fréttir

Aníta var send heim með dótt­ur sína og „ekki einu sinni hálf­um sól­ar­hringi seinna er Win­ter far­in“

Aníta Björt Berkeley deil­ir frá­sögn sinni af með­ferð heil­brigðis­kerf­is­ins á veikri dótt­ur sinni, Win­ter. Win­ter dó í nóv­em­ber á síð­asta ári, tæp­lega sjö vikna göm­ul. Aníta seg­ist hafa þurft að berj­ast fyr­ir rann­sókn­um á dótt­ur sinni og að henni hafi ver­ið mætt með ásök­un­um af hálfu lækna og hjúkr­un­ar­fræð­inga. Dótt­ir henn­ar var út­skrif­uð af spít­al­an­um þrátt fyr­ir mót­bár­ur Anítu og tæp­lega hálf­um sól­ar­hring síð­ar lést hún.

Mest lesið í mánuðinum

Auður Jónsdóttir
2
Skoðun

Auður Jónsdóttir

Þið er­uð óvit­ar! ­– hlust­ið á okk­ur

Það er andi elí­tísma í kring­um kosn­inga­bar­áttu Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur. Nafn­tog­að­ir lista­menn, áhrifa­fólk í sam­fé­lag­inu og stjórn­mál­um jafnt sem vél­virkj­ar þaul­setn­asta stjórn­mála­flokks lands­ins leggj­ast á eina sveif með henni. Fyr­ir vik­ið eru kosn­ing­arn­ar áhuga­verð fé­lags­fræði­leg stúd­ía af því að í þeim af­hjúp­ast sam­taka­mátt­ur þeirra sem vald og raddsvið hafa – á ólík­um svið­um.
Skólastjórinn hættir eftir áralanga óánægju foreldra
3
Fréttir

Skóla­stjór­inn hætt­ir eft­ir ára­langa óánægju for­eldra

Móð­ir á Kirkju­bæj­arklaustri ætl­ar að flytja með börn­in sín úr bæn­um þar sem hún tel­ur ástand­ið í Kirkju­bæj­ar­skóla óvið­un­andi. Son­ur henn­ar hef­ur lít­ið mætt í skól­ann í á ann­að ár eft­ir at­vik í skól­an­um sem for­eldr­arn­ir kærðu til lög­reglu. Mál­ið var lát­ið nið­ur falla. Skóla­stjór­inn er nú á för­um en sveit­ar­stjór­inn seg­ir það „eng­um ein­um að kenna þeg­ar tveir deila“.
Fékk ekki að segja bless við eiginmann sinn
5
Fréttir

Fékk ekki að segja bless við eig­in­mann sinn

Sara Sig­ur­björg Guð­munds­dótt­ir, eig­in­kona Precious Fel­ix Tani­mola sem var send­ur úr landi til Níg­er­íu í nótt, seg­ist ekki hafa feng­ið að kveðja hann: „Sím­inn var tek­inn af hon­um og ég fékk ekki að segja bless.“ Precious flúði til Ís­lands frá Úkraínu vegna stríðs­ins. Hon­um hafði ári áð­ur ver­ið boð­ið að spila þar fót­bolta með úkraínsku fé­lagsliði.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár