„Þessi maður er hér í okkar boði,“ sagði Stefán Einar Stefánsson, þáttarstjórnandi á mbl.is, og sýndi þáverandi forsætisráðherra mynd af Fouad al-Nawajha, flóttamanni frá Palestínu.
Stefán Einar þrýsti fast á Bjarna Benediktsson í viðtali um kosningastefnu Sjálfstæðisflokksins að útskýra hvernig hann myndi stöðva slíka menn.
„Ertu í rónni með að fólk með þessi tengsl stiki hér göturnar mitt á meðal barnanna okkar?“ spurði hann í því samhengi að Bjarni væri formaður Þjóðaröryggisráðs Íslands.
Sjálfur segir maðurinn nú í samtali við Heimildina að áskanirnar hafi „truflað líf hans mikið“.
Vísar á ásakanirnar sem staðfestingu fagmennsku
Í viðtali við Bylgjuna í gær endurtók Stefán Einar ásakanirnar gegn manninum, til að renna stoðum undir fagleg vinnubrögð Morgunblaðsins og tengsl palestínskra flóttamanna á Íslandi við hryðjuverkasamtök. Þar svaraði Stefán Einar fyrir forsíðuuppslátt Morgunblaðsins í gærmorgun undir titlinum „Hamas-liðar á Höfðatorgi“, sem lögreglan bar til baka í yfirlýsingu í dag. Hann sagðist ekki „þekkja smáatriði“ málsins, ekki hafa komið að því „persónulega“ en fullyrti að Morgunblaðið hefði rétt fyrir sér, en lögreglan rangt, um hryðjuverkatengsl manna sem handteknir voru í uppgjöri í undirheiminum í bílakjallara Höfðatorgs í síðustu viku. „Vegna umfjöllunar Morgunblaðsins og mbl.is um rannsókn Lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu á alvarlegri líkamsárás í Túnahverfi í Reykjavík í síðustu viku vill embættið taka sérstaklega fram að á þessu stigi bendir ekkert til þess að þeir sem hafa verið handteknir í málinu hafi tengsl við Hamas-samtökin,“ sagði í yfirlýsingu lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu í gær. „Þá er það enn fremur rangt að hinir sömu séu á lista alþjóðalögreglunnar yfir grunaða hryðjuverkamenn.“
Fréttin var mest lesin á mbl.is og hefur ekki verið breytt eftir yfirlýsingu lögreglunnar. Í morgun birti Morgunblaðið framhaldsfrétt þar sem formaður Sjálfstæðisflokksins brást við henni og staðhæft að ónafngreindir lögreglumenn væru heimildarmenn.
Í fyrri umfjöllun Morgunblaðsins um hryðjuverkatengsl, þar sem Stefán Einar birti nafn og mynd af manni sem leitaði hælis á Íslandi, eftir að hafa notað njósnabúnað. Þar virðist Stefán Einar hafa dregið ályktanir á hæpnum forsendum áður en hann ásakaði manninn opinberlega og þrýsti á æðstu stjórnvöld að beita sér gegn honum og öðrum í hans stöðu.
Notaði „njósnabúnað“
Stefán Einar lýsti því í viðtali við Bylgjuna í gær að hann hefði átt viðtöl við Bjarna Benediktsson, þáverandi forsætisráðherra, og Svandísi Svavarsdóttur, þáverandi formann Vinstri grænna, í þingkosningunum 2024, í þætti sínum Spursmáli, þar sem hann birti myndir. „Við birtum upplýsingar úr myndgreiningarbúnaði, njósnabúnaði, sem notaður er erlendis til þess að fylgjast með vígamönnum af þessu tagi. Þar var búið að keyra í gegn ljósmyndir af mönnum, meðal annars frá Palestínu, sem höfðu komið fram í viðtali í Heimildinni. Þessi búnaður staðfesti með óyggjandi hætti tengsl þessara manna við hryðjuverkasamtök á borð við Islamic Jihad.“
Hann sagði stjórnmálamennirnir hefðu „varið sig fimlega“ og að Bjarni Benediktsson hafi fullyrt að lögreglan hefði „mun meiri vitneskju um þessi mál heldur en við teldum“.
Stefán Einar segir að greiningardeild Ríkislögreglustjóra hafi haft samband við hann klukkustund síðar og „óskaði eftir að ég myndi afhenda þeim þessi gögn vegna þess að þeir voru algerlega í myrkrinu um þessa menn“.
„Þannig að staðreyndin er sú að Morgunblaðið hefur nú, eins og áður, flutt fréttir af mönnum sem hafa tengsl við hryðjuverkasamtök,“ sagði Stefán Einar á Bylgjunni í gær.
Andlitsrakti mann í viðtali við Heimildina
Annar þessara manna, sem Stefán Einar myndbirti og ásakaði, var háskólakennari í bókhaldi og fjármálum áður en hann flutti til Íslands. Stefán hafði séð manninn í viðtali við Heimildina í víðtækri umfjöllun um fólkið sem flúði Gaza. Maðurinn, Fouad al-Nawajha, sagði draum sinn að fá fjölskyldu sína til sín, en hún var og er stödd í Egyptalandi þar sem ekki hafði fengist fjölskyldusameining. Stefán Einar notaði ljósmyndina í viðtalinu í Heimildinni til að rekja Fouad með andlitsgreiningartækni.
Niðurstöðurnar af rannsókn sinni kynnti Stefán Einar í fyrrgreindu viðtali við Bjarna Benediktsson. Þar varpaði hann upp mynd af mótmælum í Khan Yunis 14. júní 2022. „Þarna sést í mann sem heitir Fouad al-Nawajha … Hann er staddur hér á Íslandi og búinn að vera í rúmt ár.“
Ástæðan fyrir því að Stefán Einar áskaði hann um tengsl við hryðjuverkasamtök var að hann fann mynd af honum þar sem hann var staddur á mótmælum á bakvið hóp sem hélt á stórum mótmælaborða. Á borðanum sagði: „Við stöndum ekki kyrr yfir svelti og skorti barnanna okkar … Sprengingin er yfirvofandi“.
Þáttarstjórnandinn birti hins vegar ekki fleiri myndir af sömu mótmælum, sem Heimildin hefur fundið. Þær sýna að Fouad er staddur á mótmælum við húsnæði Palestínuflóttamannahjálpar Sameinuðu þjóðanna, þar sem statt er eldra fólk, hreyfihamlaðir, konur og börn. Tilefni mótmælanna er að skera átti niður aðstoð til flóttamannahjálpar Sameinuðu þjóðanna á Gazasvæðinu.
Stefán Einar fullyrti að bein tengsl væru á milli mótmælaborðans, sem Fouad stóð nálægt, og hryðjuverkaárása 16 mánuðum síðar. „Og við vitum í dag hver vísunin þar var. Það var í voðaverkin og fjöldamorðin 7. október 2023,“ sagði hann við Bjarna Benediktsson og gekk á eftir svörum frá Bjarna um hvað hann ætlaði að gera í málinu.
Röng ályktun um Hamas-tengsl
Með einföldum hætti má greina strax að mótmælin sem Fouad var viðstaddur, ásamt hópi fólks, voru ekki á vegum Hamas-samtakanna. Á borðanum sem Stefán Einar byggir hryðjuverkaásakanir sínar á sést andlit Yassers Arafats, fyrrverandi leiðtoga Palestínumanna, sem var leiðtogi Fatah-hreyfingarinnar og Frelsissamtaka Palestínu (PLO), en starfaði ekki innan Hamas. Fatah-hreyfingin er pólitískur andstæðingur Hamas.
Auk þess er mynd af Mahmoud Abbas, forseta Palestínu, á borðanum, sem sést þó ekki í þætti Stefáns. Abbas hefur verið harður gagnrýnandi Hamas-samtakanna og aðferða þeirra. Arafat hlaut friðarverðlaun Nóbels 1994 fyrir aðkomu sína að friðarsamningum við Ísrael.
Þetta gengur beint gegn ályktun og fullyrðingu Stefáns Einars um að mótmælaborðinn sýni fram á tengsl nærstaddra við Hamas-samtökin eða hryðjuverkaárás þeirra 16 mánuðum síðar, sem þekkt er að var leynilega skipulögð af Hamas.
Þá sést á myndum af mótmælunum að skilaboð á mótmælaspjöldum eru klaufalega orðuð, en þó er ljóst að á minnsta kosti tveimur þeirra er varað við að ill meðferð á flóttafólki geti leitt til þess að reiði blossi upp. Á einu spjaldi sem ung stúlka heldur á segir að söknuður flóttamanna eftir heimalandi sínu sé eldurinn sem „lætur eldfjöll krauma“.
Margir hafa varað við afleiðingum þess að rífa fólk upp með rótum, enda geti hernaðarátök ýft upp andstöðu meðal mannfjöldans, líkt og gerðist í Írak, Sýrlandi, Palestínu og víðar.
Í kringum mótmælin 14. júní í Khan Yunis voru umræður um nákvæmlega þetta. Daginn eftir sagði AFP fréttastofan frá því að mannúðarsamtökin Human Rights Watch skilgreindu Gaza-svæðið sem „fangelsi undir beru lofti“ vegna aflokana Ísraelsmanna og Egypta. Þá var vitnað til rannsóknar Save the Children um að eftir þau 15 ár sem Ísrael hefði viðhaldið aflokun Gaza greindust 80 prósent barna með „þunglyndi, sorg og ótta“, sem var hækkun úr 55 prósent fjórum árum áður.
Ástandið átti hins vegar eftir að versna enn til muna. Eftir hryðjuverkaárás Hamas 7. október 2023, þar sem 1.200 Ísraelar voru drepnir, sem Stefán Einar tengdi mótmælendurna í Khan Yunis við, voru um 75 þúsund manns drepin og þar af 21 þúsund börn.
Stórir hlutar Khan Yunis eru nú rústir einar.
Segir hvorki lögreglu né Stefán hafa rætt við sig
Í samtali við Heimildina fullyrðir Fouad al-Nawajha að Stefán Einar hafi ekki haft samband við hann áður en hann birti ásakanir á hendur honum og þar með hafi hann ekki fengið tækifæri til að útskýra mál sitt, áður en ásakanirnar voru bornar fram og bornar undir forsætisráðherra í þætti Stefáns á mbl.is fyrir þingkosningarnar 2024.
Fouad segir lögregluna ekki hafa haft samband við sig. „Ég er viss um að lögreglan veit hver ég er og ég kom með skilríki frá palestínskum yfirvöldum í Ramallah, sem ég fór með beint til Útlendingastofnunar,“ segir hann.
Mótmæltu niðurskurði í flóttamannahjálp
Fouad útskýrir hvernig kom til að hann mótmælti 14. júní 2022, sem leiddi til ásakana á hendur honum hérlendis tveimur árum síðar.
„Það barst beiðni frá Flóttamannastofnun og Flóttamannaráði Frelsissamtaka Palestínu um að koma saman í júní 2022 vegna niðurskurðar á matvælaaðstoð hjá Palestínuflóttamannaaðstoðar Sameinuðu þjóðanna (UNRWA), sem Bandaríkin hygðust framkvæma. Þetta varð til þess að ég, sem flóttamaður, fór út og mótmælti þessum niðurskurði,“ segir hann.
Hann segir Stefán Einar hafa notfært sér orðalagið „sprenging“ á borðanum sem hann stóð við til að ásaka hann ranglega. „Þegar þetta orðasamband var skrifað á arabísku var það til að gefa til kynna að áframhaldandi hungursneyð og dráp á börnum með hungri og að svipta Palestínumenn rétti sínum til aðstoðar frá UNRWA og flóttamannastofnuninni muni knýja fólk til að grípa til aðferða sem gera það ofbeldisfyllra, að ýta fólki út í hungursneyð muni skapa vandamál. Hvers getur þú vænst af því að svelta börnin þín? En ég hafna algjörlega í einu og öllu að vera sýndur á þennan hátt og beittur fölskum ásökunum,“ segir hann.
Þá segir hann Stefán hafa sýnt af sér augljósa ófagmennsku sem auðvelt sé að sýna fram á.
„Ég vil vekja athygli á einhverju mjög mikilvægu. Ég er ungi maðurinn við slagorð Frelsissamtaka Palestínu (PLO), um málefni palestínskra flóttamanna, og Hamas tilheyrir ekki þeim samtökum, sem eru hinn lögmæti og eini fulltrúi palestínsku þjóðarinnar. Hvernig er hægt að lýsa þeim sem taka þátt í þessari mótmælastöðu sem meðlimum Hamas? Slagorð Frelsissamtaka Palestínu? Þetta er skýr og augljós sönnun fyrir ófagmennsku blaðamannsins.“
Forðaðist að fara meðal fólks
Eftir ásakanir Stefáns Einars segist Fouad ekki hafa þorað að nota Strætó um skeið. „Ég var hræddur um að rekast á einhvern sem tryði því sem Stefán sagði um mig,“ segir hann.
Fouad hefur meðal annars starfað við þrif á Íslandi frá því hann kom hingað sem flóttamaður. Mastersritgerð hans árið 2014 fjallaði hins vegar um verðmatsaðferðir á hlutabréfum í palestínsku kauphöllinni. Hann útskrifaðist með mastersgráðu í bókhaldi og fjármálum frá Íslamska háskólanum í Palestínu og starfaði sem háskólakennari.
„Ég starfaði sem fyrirlesari í Opna háskólanum í Jerúsalem [Jerusalem Open University] og Palestínuháskóla í Gaza [University of Palestine],“ segir Fouad.
Breytingar á stefnu stjórnvalda í síðustu ríkisstjórn komu í veg fyrir að hann næði fjölskyldu sinni heim í fjölskyldusamneiningu. „Ég er maður sem hlakkar til að verða fyrirmynd fyrir börnin mín og mitt fólk. Svo mér er sama um lygar og fordóma þessa blaðamanns.“
„Ég þekki sjálfan mig og ég er ekki það sem Stefán sagði mig vera.“
Þegar Heimildin ræddi við Fouad í gær var hann staddur á Akureyri í heimsókn hjá séra Jónu Lísu Þorsteinsdóttur presti, sem hefur stutt flóttamenn frá Palestínu. Hún bar honum vel söguna. „Hann er viðkvæmur og hefur gengið í gegnum margt,“ segir hún.
„Hún er eins og íslensk móðir mín,“ segir hann.
Svaraði fyrir ásakanir um falsfréttir
Í viðtalinu við Bylgjuna í gær svaraði Stefán Einar fyrir gagnrýni á Morgunblaðið vegna þess að umfjöllun blaðsins um hryðjuverkatengsl var borin til baka af lögreglu. Þegar spyrill beindi því til hans að Morgunblaðið hefi verið kallað „falsfréttamiðill“ vegna fréttarinnar, sagði Stefán Einar:
„Það er eins og hver annar dagur.“
Hann bætti við: „Þó standa þessar fréttir fyrir sínu og málið talar sínu máli, eins og maður segir.“
Hann sagði heimildarmenn innan lögreglu hafa „talað skýrt um þetta mál.“
Hins vegar komi ótti lögreglumanna í veg fyrir umræðu. Stefán hefur áður vitnað til þess að ótti fólks komi í veg fyrir að yfirlýsingar hans séu staðfestar. Það gerði hann í júlí í fyrra þegar yfirlæknir fæðingardeildar Landspítalans sagði lýsingar Stefáns Einars „koma starfsfólki kvennadeildar í opna skjöldu“, en hann hafði lýst „standandi vandamáli“ vegna kvenfyrirlitningar og yfirgangi frá hópi karlmanna á fæðingardeildinni: „Gríðarlega ljót framkoma gagnvart starfsfólki og mjög ljót framkoma gagnvart konunum með nýfædd börn, vegna þess að þetta eru hópar manna sem fyrirlíta konur,“ hafði hann sagt. „Þetta er veruleikinn, en heilbrigðisstarfsfólkið myndi aldrei mæta í svona viðtal og ræða opinskátt um það. Það ætlar ekki að lenda í þessum hnífamönnum eða þessum yfirgangsseggjum, sem telja að þeir geta komið hér eins og fínir menn og vaðið yfir samfélagið á skítugum skónum.“
Stefán Einar hefur líka dreift falsfréttum í þætti sínum Spursmálum og á samfélagsmiðlum varðandi múslíma. Í desember birti hann brot úr tveimur myndböndum sem hann sagði ranglega sýndu hópa múslima reyna að trufla jólamarkaði, „sýna vald sitt“ og „sýna hinum kristna meirihluta hverjir það eru sem ráða“.
Staðreyndavakt erlendra fjölmiðla staðfesti þó að þetta væri rangt og myndböndin hafi verið tekin úr samhengi. Annað hafi verið frá vikulegum mótmælum stuðningsfólks Palestínu og hitt af nýársfögnuði á Ítalíu.
Þrátt fyrir vörn sína fyrir umfjöllun Morgunblaðsins um Hamas-liða á Höfðatorgi viðurkenndi Stefán Einar að þekkti ekki til málsatvika í viðtalinu við Bylgjuna í gær. „Ég tek fram að ég hef ekki komið persónulega að þessum fréttaflutningi, en ég hef fulla ástæðu sem fyrr til þess að treysta Morgunblaðinu í þessu máli.“
Spurður hvers vegna lögreglan hafnaði fréttaflutningi Morgunblaðsins svaraði hann:
„Ég get auðvitað ekkert leitað inn í hugarheim þessara manna, hins vegar átta ég mig á því, og það er reyndar aðstaða sem blaðamenn finna sig í einnig, að menn óttast þessa hópa. Það hefur verið mikill uppgangur mafíustarfsemi á Íslandi frá Albaníu og síðan í gegnum Palestínu, bæði í gegnum Svíþjóð og svo beint frá Palestínu, og þetta eru hópar sem meðal annars hafa flutt inn fólk sérstaklega frá Svíþjóð til að kveikja í lögreglubílum lögreglumanna, fara að heimilum þeirra og ógna þessu fólki.“
Hann gagnrýndi lögregluna og sagði hana þurfa að skýra mál sitt.
„Maður hálfskelfur á fótunum fyrir því að lögreglan skuli stíga fram með þessum hætti og mér finnst að menn verði að gera frekari grein fyrir sínu máli á þeim vettvangi, miklu frekar heldur en á Morgunblaðinu“.
Í dag hélt Morgunblaðið áfram að staðhæfa um Hamas-tengsl palestínskra brotamanna og sagði í frétt, þar sem rætt var við Guðrúnu Hafsteinsdóttur, formann Sjálfstæðisflokksins, að „grunur léki á um að hluti þeirra manna sem handteknir voru á Höfðatorgi nýverið vegna ofbeldisverka tengdist palestínsku hryðjuverkasamtökunum Hamas.“ Þá segir Morgunblaðið að yfirlýsingar lögreglu „stangist á við trausta heimildarmenn“ innan lögreglu. Þannig hafi lögreglumenn rætt við Morgunblaðið og „furðað sig á yfirlýsingunni“ frá lögreglu um að ekkert benti til Hamas-tengsla. Þannig hafi lögreglumenn séð merki Hamas í efni í síma mannanna sem handteknir voru eftir uppgjörið í undirheimum á Höfðatorgi.
„Ég er ekki ritstjóri Morgunblaðsins og ég tala ekki fyrir hönd þess, en ég þekki hins vegar vinnubrögðin og ég þekki samstarfsmenn mína þar,“ sagði Stefán Einar. „Auðvitað verður fjölmiðlum á. Það getur gerst á vettvangi Morgunblaðsins eins og annars staðar, en ég hef ekki ástæðu til þess að ætla að það sé málið þarna.“
Í kjölfarið benti hann á fyrri umfjöllun sína um meint hryðjuverkatengsl palestínska háskólakennarans Fouad al-Nawajha.
Sjálfur segir Fouad augljóst að frásagnir Stefáns Einars af honum séu án nokkurra stoða.
„Vinir mínir á Íslandi ráðlögðu mér að fara eftir lögunum og fara fyrir dómstóla með Stefán. En ég hafnaði því. Mig vantar ekki meiri vandamál. Ég vil bara lifa í friði.“
Stefán Einar hefur ekki svarað spurningum Heimildarinnar um verklagsreglur Morgunblaðsins og staðreyndir málsins.
Athugasemdir (2)