Þessi grein birtist fyrir rúmlega 2 mánuðum.

Ilmur af sorg, söknuði og sátt

Leik­hús­gagn­rýn­and­inn Sig­ríð­ur Jóns­dótt­ir rýn­ir í leik­verk­ið Sakn­að­ar­ilm­ur sem ný­lega var frum­sýnt í Þjóð­leik­hús­inu.

Ilmur af sorg, söknuði og sátt
Leikhús

Sakn­að­ar­ilm­ur

Höfundur Unnur Ösp Stefánsdóttir
Leikstjórn Björn Thors
Leikarar Unnur Ösp Stefánsdóttir

Höfundur bóka: Elísabet Jökulsdóttir Leikmynd: Elín Hansdóttir Búningar: Filippía I. Elísdóttir Tónlist: Ólöf Arnalds og Skúli Sverrisson Lýsing: Björn Bergsteinn Guðmundsson Hljóðhönnun: Skúli Sverrisson, Aron Þór Arnarsson og Ólöf Arnalds Sviðshreyfingar: Margrét Bjarnadóttir

Þjóðleikhúsið
Niðurstaða:

Saknaðarilmur afhjúpar togstreitu innra með okkur og opnar fyrir samtalið við okkur sjálf. Leikhús sem gefur og töfrar.

Gefðu umsögn

Sýningin Saknaðarilmur, sem frumsýnd var í Kassanum síðastliðna viku, byggir á samnefndri bók Elísabetar Jökulsdóttur og Aprílsólarkulda að auki. Leiksýningar um persónuleg áföll hafa verið áberandi síðastliðin misseri í takt við nýja og opnari tíma. Hættan er sú að þegar við skilgreinum tilvist okkar eingöngu út frá missi og áföllum þá týnum við okkur sjálfum, tengingin við raunveruleikann rofnar og eftir stendur fortíðin sem ekki er hægt að breyta. Samhliða naflaskoðuninni glatast stundum listin á kostnað játninga um vanlíðan.

Rauði þráður Saknaðarilms er vissulega foreldramissir og áföll en sköpunarmáttur Elísabetar þræðir frásögnina og leiðir áhorfendur um víðáttumeiri lendur.  Saknaðarilmur dansar síðan á þessum viðkvæmu slóðum eftir tónlist sem ekki bara aðalpersónan heyrir heldur tónlist sem hún skapar fyrir öll þau sem vilja hlusta og draga lærdóm af fyrir framtíðina.

Elísabet fær að blómstra

Á ferðinni er sama listræna teymið og kom að Vertu úlfur sem sló eftirminnilega í gegn. Í þetta skiptið er hlutverkunum snúið við, Unnur Ösp Stefánsdóttir stendur á leiksviðinu og Björn Thors heldur um leikstjórataumana, en sú fyrrnefnda sá um leikgerðir í bæði skiptin. Unni Ösp tekst að fanga kjarna sögunnar fallega og nálgast með næmu pennastriki. Sumu er sleppt, annað er undirstrikað en Elísabet fær að blómstra.  

Kassinn er með skemmtilegri sviðslistarýmum landsins en er þó háð ýmsum takmörkunum. Þegar leiksviðið var formlega opnað í sinni núverandi mynd árið 2006 fékk Pétur Gautur að spranga um en í þetta skiptið er það Elísabet sem á sviðið, kona sem hefur meðvitað og ómeðvitað barist á móti karlkyns snillingunum allt sitt líf.

Pabbi, kærasti, geðlæknar, leigubílstjórar … Allir krefjast þeir að vísa henni veginn en aldrei á hennar eigin forsendum, aldrei leiðina sem hún vill fara. Í bakgrunni eru konurnar, mæðurnar og kvenkyns sjúklingur á Kleppi sem allir keppast við að hundsa í sundi. Listin er að finna frumlegar lausnir á takmörkuðu rými í samfélaginu og leikhúsinu. Láta ekkert stoppa sig, hugsa út fyrir kassann. En hverjar eru afleiðingarnar þegar mörkin eru alveg þurrkuð út? Hvernig er hægt að finna fótfestu í tómarúmi?

Þessi saga er kannski ekki um mömmu hennar

Þessi saga er ekki um mömmu hennar. Þessi saga er ekki um mömmu hennar. Þessi saga er ekki um mömmu hennar ...

Yfirlýsing sem aðalpersónan endurtekur stöðugt, eins og til að sannfæra sjálfa sig. Þessi saga er kannski ekki um mömmu hennar en þessi saga er um sífelld samskipti milli kynslóða, samskipti milli foreldra og barna og samskipti við sjálfa sig.

Unnur Ösp stendur ein á sviðinu í ríflega níutíu mínútur og frammistaða hennar í Saknaðarilmi er með hennar betri á liðnum árum. Hún gengur ekki endilega inn í hlutverkið með tilheyrandi tilfinningalegum tilþrifum heldur miðlar frekar sögunni með áhrifaríkum hætti. Aðalpersónan stendur til hliðar við sína eigin sögu frekar en að sökkva sér í hana og býður þannig áhorfendum velkomin í sinn heim frekar en að krefja hópinn um að verða vitni að þrautagöngu sinni.

Í samvinnu við hitt listafólkið sem að sýningunni koma skapar Björn jaðarstað: pláss milli lífs og listar, fortíðar og framtíðar, listakonu og áhorfenda … Fjórði veggurinn er sem þunnt tjald milli áhorfenda og Unnar, sem í byrjun tekur áhorfendur inn en síðan kvarnast úr tengingunni samhliða daprandi geðheilsu aðalpersónunnar. Áhugaverð nálgun hjá Birni en virkar ekki sem skyldi og letur sýninguna frekar en að dýpka.

Leikrit til að upplifa

Á síðastliðnum árum hefur myndlistarkonan Elín Hansdóttir komið sterk inn á leiksviðið með hönnun sinni. Elín notar tómið sem upphafspunkt og í stað þess að keppast við að fylla það leikur hún sér að tómarúminu, fegrar og upplyftir, sem á einstaklega vel við hér. Björn Bergsteinn Guðmundsson sýnir hér framúrskarandi vinnu, enda með okkar bestu ljósahönnuðum. Í heildina styður lýsingin laglega við sýninguna en Björn hikar ekki við að undirstrika nokkur atriði eftirminnilega, þar má helst telja augnablik til að draga fram einmanaleika með ljóstíru og geðrof með glitrandi hætti. Tónlistarfólkið og hljóðhönnuðir kynda síðan rækilega undir þessum jaðarheim en búningahönnun og sviðshreyfingar skilja minna eftir sig.

Saknaðarilmur er leikrit til að upplifa. Áföll og sorg eru persónulegur harmleikur sem hver manneskja verður að takast á við á sínum eigin forsendum en fortíðin getur verið hættulegur tilvistarstaður til að dvelja í til lengri tíma. Aftur á móti getur uppgjör við liðna tíð verið veganesti til framtíðar. Saknaðarilmur fjallar ekki um sorg heldur sátt. Sagan gengur kannski ekki alltaf upp á leiksviði en er áminning fyrir áhorfendur að líta í eigin barm, endurskoða fyrri reynslu og hlusta á fossinn innra með okkur. Til þess er leikhús, til þess er saga Elísabetar.

Kjósa
7
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Ráðning stjórnanda til MAST vekur athygli: „Ég er fagmaður"
2
FréttirLaxeldi

Ráðn­ing stjórn­anda til MAST vek­ur at­hygli: „Ég er fag­mað­ur"

MAST til­kynnti starfs­mönn­um sín­um um það á mið­viku­dag­inn að bú­ið væri að ráða Þor­leif Ág­ústs­son sem nýj­an sviðs­stjóra yf­ir með­al ann­ars fisk­eld­is­deild­ina hjá stofn­un­ina. Þor­leif­ur hef­ur skrif­að grein­ar þar sem hann tal­ar fyr­ir lax­eldi í sjókví­um. Þor­leif­ur seg­ist vera vís­inda­mað­ur og að hann taki ekki af­stöðu. For­stjóri MAST, Hrönn Jó­hann­es­dótt­ir vill ekki ræða um ráðn­ing­una þeg­ar eft­ir því er leit­að.
Ríkisstjórnin vill gefa kvótann í laxeldinu um aldur og ævi
3
FréttirLaxeldi

Rík­is­stjórn­in vill gefa kvót­ann í lax­eld­inu um ald­ur og ævi

Í frum­varpi mat­væla­ráð­herra um lagar­eldi er kveð­ið á um að lax­eld­is­fyr­ir­tæk­in í land­inu hafi „ótíma­bund­in“ rekstr­ar­leyfi til að stunda sjókvía­eldi í ís­lensk­um fjörð­um. Hing­að til hafa rekstr­ar­leyf­in ver­ið tíma­bund­in í 16 ár. Með þessu ákvæði munu stjórn­völd á Ís­landi ekki geta bann­að sjókvía­eldi án þess að baka sér skaða­bóta­skyldu gagn­vart lax­eld­is­fyr­ir­tækj­un­um.
Þórður Snær Júlíusson
4
Leiðari

Þórður Snær Júlíusson

Hand­bók um leið­ir til að þykj­ast sið­leg­ur ráð­herra

Á Ís­landi er við lýði reglu­verk sem á að koma í veg fyr­ir spill­ingu ráð­herra og auka traust á stjórn­sýslu. Ný­lega var gef­in út hand­bók með út­skýr­ing­um á regl­un­um með raun­hæf­um dæm­um. Raun­veru­leik­inn sýn­ir hins veg­ar að ráð­herr­ar láta þetta ekki hafa áhrif á hegð­un sína. Regl­urn­ar gilda bara þeg­ar það reyn­ir ekki á þær.
Kostnaður við árshátíð fram úr skattfrelsi: „Ekki einhver trylltur glamúr“
7
Viðskipti

Kostn­að­ur við árs­há­tíð fram úr skatt­frelsi: „Ekki ein­hver tryllt­ur glamúr“

Kostn­að­ur á hvern starfs­mann við árs­há­tíð Lands­virkj­un­ar fór fram úr skatt­frjáls­um kostn­aði um 34 til 230 þús­und á mann, eft­ir því hvernig á það er lit­ið, og gæti starfs­fólk­ið því þurft að greiða skatt af þeim krón­um. Lands­virkj­un ætl­ar, að sögn upp­lýs­inga­full­trúa, að fara að lög­um og regl­um um skatt­skil en gef­ur ekki uppi hvernig upp­gjör­inu er hátt­að gagn­vart starfs­fólk­inu.
Öryrkjar borga fyrir kjarasamninga og tugir milljarða settir í borgarlínu
8
GreiningFjármálaáætlun 2025-2029

Ör­yrkj­ar borga fyr­ir kjara­samn­inga og tug­ir millj­arða sett­ir í borg­ar­línu

Rík­is­sjóð­ur verð­ur rek­inn í halla í næst­um ára­tug sam­fleytt áð­ur en við­snún­ing­ur næst. Til að fjár­magna tug­millj­arða króna út­gjöld vegna Grinda­vík­ur og kjara­samn­inga á með­al ann­ars að fresta greiðsl­um til ör­orku­líf­eyri­s­kerf­is­ins, selja eign­ir fyr­ir tugi millj­arða króna og lækka fram­lög í vara­sjóð. Fram­kvæmd­um sem áð­ur hef­ur ver­ið frest­að er frest­að á ný en pen­ing­ar sett­ir í nýja þjóð­ar­höll og tug­ir millj­arða króna verða til­tæk­ir í borg­ar­línu og tengd verk­efni. Vaxta­byrð­in á rík­is­sjóði verð­ur þó þung. Á næsta ári mun hann borga 121 millj­arð króna í slíka.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Ráðning stjórnanda til MAST vekur athygli: „Ég er fagmaður"
5
FréttirLaxeldi

Ráðn­ing stjórn­anda til MAST vek­ur at­hygli: „Ég er fag­mað­ur"

MAST til­kynnti starfs­mönn­um sín­um um það á mið­viku­dag­inn að bú­ið væri að ráða Þor­leif Ág­ústs­son sem nýj­an sviðs­stjóra yf­ir með­al ann­ars fisk­eld­is­deild­ina hjá stofn­un­ina. Þor­leif­ur hef­ur skrif­að grein­ar þar sem hann tal­ar fyr­ir lax­eldi í sjókví­um. Þor­leif­ur seg­ist vera vís­inda­mað­ur og að hann taki ekki af­stöðu. For­stjóri MAST, Hrönn Jó­hann­es­dótt­ir vill ekki ræða um ráðn­ing­una þeg­ar eft­ir því er leit­að.
Jón Gnarr segir að ísraelskir landnemar í Palestínu þurfi að hypja sig
7
FréttirForsetakosningar 2024

Jón Gn­arr seg­ir að ísra­elsk­ir land­nem­ar í Palestínu þurfi að hypja sig

Jón Gn­arr lýs­ir yf­ir harðri and­stöðu við stríð­ið í Palestínu í ný­legu við­tali í hlað­varp­inu Vakt­inn. Hann vill taf­ar­laust vopna­hlé, póli­tíska end­ur­nýj­un í Ísra­el og að land­töku­byggð­ir Ísra­els í Palestínu verði lagð­ar nið­ur. „Það þarf bara að jafna þetta við jörðu og segja þessu liði að hypja sig.“
Það er búið að einkavæða hafið og færa örfáum á silfurfati
8
Allt af létta

Það er bú­ið að einka­væða haf­ið og færa ör­fá­um á silf­urfati

Kjart­an Páll Sveins­son, formað­ur Strand­veiði­fé­lags­ins, elsk­ar haf­ið út af líf­inu, eins og hann orð­ar það, og vill ekki að það sé tek­ið af hon­um eða öðr­um Ís­lend­ing­um. Hann seg­ir haf­ið hafa ver­ið tek­ið af þjóð­inni, einka­vætt og fært ör­fá­um á silf­urfati. Hann vill að strand­veiði fái stærri hluta úr pott­in­um og pott­ur­inn fyr­ir aðra en kvótakónga stækki.
Sigríður Hrund greiddi fyrir viðtal á NBC – Verðið trúnaðarmál
10
FréttirForsetakosningar 2024

Sig­ríð­ur Hrund greiddi fyr­ir við­tal á NBC – Verð­ið trún­að­ar­mál

Sig­ríð­ur Hrund Pét­urs­dótt­ur for­setafram­bjóð­andi greiddi ásamt nokkr­um öðr­um kon­um fyr­ir birt­ingu við­tals við hana hjá banda­ríska fjöl­miðl­in­um NBC en verð­ið er trún­að­ar­mál. Hún seg­ist hafa vilj­að grípa tæki­fær­ið til þess að benda á það hve op­ið fram­boðs­ferl­ið er á Ís­landi og til þess að sýna að venju­leg kona gæti boð­ið sig fram til for­seta.

Mest lesið í mánuðinum

Læstur inni í íbúðinni sinni í fimmtán ár
1
Viðtal

Læst­ur inni í íbúð­inni sinni í fimmtán ár

Sveinn Bjarna­son bjó í fimmtán ár í læstri íbúð á veg­um Ak­ur­eyr­ar­bæj­ar. Hann bank­aði oft ít­rek­að og grét áð­ur en starfs­fólk opn­aði fyr­ir hon­um. Móð­ir hans gerði end­ur­tekn­ar at­huga­semd­ir við að hann væri læst­ur inni og seg­ir son sinn hafa ver­ið van­rækt­an. Fyrr á þessu ári greip hún til þess ör­þrifa­ráðs að flytja hann bú­ferl­um í ann­an lands­hluta til að fá mann­sæm­andi að­bún­að fyr­ir hann. Mál Sveins varp­ar ljósi á al­var­leg­ar brota­lam­ir í þjón­ustu við fatl­að fólk á Ís­landi og sýn­ir hvernig mann­rétt­indi hafa ver­ið virt að vett­ugi ár­um sam­an.
Eina leiðin til að halda lífinu áfram var að koma út
3
ViðtalForsetakosningar 2024

Eina leið­in til að halda líf­inu áfram var að koma út

Bald­ur Þór­halls­son bældi nið­ur eig­in kyn­hneigð frá barns­aldri og fannst hann ekki geta ver­ið hann sjálf­ur. Fyr­ir 28 ár­um tók hann ákvörð­un um að koma út úr skápn­um, það var ekki ann­að í boði ef hann ætl­aði að halda áfram með líf­ið. Nú stefna þeir Fel­ix Bergs­son á Bessastaði. „Við eig­um 28 ára ást­ríkt sam­band að baki og höf­um ekk­ert að fela,“ seg­ir Fel­ix.
Nýjar ógnir blasa við Íslendingum
4
Úttekt

Nýj­ar ógn­ir blasa við Ís­lend­ing­um

Ís­land get­ur orð­ið skot­mark í styrj­öld sem veik­asti hlekk­ur­inn í varn­ar­keðju Vest­ur­landa. Don­ald Trump hafn­ar skuld­bind­ingu Banda­ríkj­anna til að verja NATO-ríki sem borga ekki sinn skerf, en Ís­land er lengst frá því af öll­um. Ingi­björg Sól­rún Gísla­dótt­ir, fyrr­ver­andi ut­an­rík­is­ráð­herra, seg­ir varn­ar­samn­ing­inn við Banda­rík­in hafa „af­skap­lega tak­mark­að gildi“.
„Ég ætla ekki að kinka kolli framan í einhver illmenni án þess að segja neitt“
6
ViðtalForsetakosningar 2024

„Ég ætla ekki að kinka kolli fram­an í ein­hver ill­menni án þess að segja neitt“

Jón Gn­arr er kom­inn í for­setafram­boð. Hann seg­ir meiri þörf á gleði og húm­or í lýð­ræð­inu og sam­fé­lag­inu þar sem of­fram­boð sé á leið­ind­um og er sann­færð­ur um að þjóð­in sé að leita sér að mann­eskju sem hún geti séð sjálfa sig í. Jón ætl­ar sér að mýkja freka kall­inn með kær­leik­ann að vopni og lof­ar að vera hvorki of­stopa­mann­eskja né lydda, nái hann kjöri. Svo hef­ur hann alltaf dreymt um að búa í Garða­bæ.
Hjúkrunarheimilið Sóltún fékk 20 milljarða frá íslenska ríkinu
7
Fréttir

Hjúkr­un­ar­heim­il­ið Sól­tún fékk 20 millj­arða frá ís­lenska rík­inu

Frá ár­inu 2009 hef­ur hjúkr­un­ar­heim­il­ið Sól­tún feng­ið tæp­lega 20 millj­arða króna frá ís­lenskra rík­inu. Um 90 pró­sent af tekj­um Sól­túns koma frá rík­inu. Eig­end­urn­ir hafa tek­ið á þriðja millj­arð króna út úr rekstr­in­um með því að selja fast­eign­ir og lóð­ir og lækka hluta­fé fyr­ir­tæk­is­ins. All­ur rekst­ur­inn bygg­ir hins veg­ar á um­deild­um samn­ingi við ís­lenska rík­ið sem gerð­ur var ár­ið 2000.
Risar í landbúnaði orðnir að fríríki og geta stýrt verði eins og þeim sýnist
8
Rannsókn

Ris­ar í land­bún­aði orðn­ir að fríríki og geta stýrt verði eins og þeim sýn­ist

Laga­breyt­ing sem var fyr­ir einu og hálfu ári köll­uð „að­för að neyt­end­um“ var sam­þykkt á Al­þingi í lok síð­ustu viku með at­kvæð­um minni­hluta þing­manna. Um er að ræða af­nám á ólög­mætu sam­ráði stærstu land­bún­að­ar­fyr­ir­tækja lands­ins. Laga­breyt­ing­unni var laum­að inn í frum­varp á loka­metr­um af­greiðslu þess með mik­illi að­komu þeirra sem mest græða á henni.
Halla nú ósammála mörgu sem hún beitti sér fyrir sem framkvæmdastjóri Viðskiptaráðs
10
FréttirForsetakosningar 2024

Halla nú ósam­mála mörgu sem hún beitti sér fyr­ir sem fram­kvæmda­stjóri Við­skipta­ráðs

Ár­ið 2007 mælti Halla Tóm­as­dótt­ir, sem þá var fram­kvæmda­stjóri Við­skipta­ráðs, fyr­ir breyt­ing­um til þess að Ís­land gæti orð­ið „best í heimi.“ Þar á með­al var að setja á flata og lága skatta, einka­væða há­skóla og heil­brigðis­kerfi, einka­væða nátt­úru­auð­lind­ir og stór­auka ensku­kennslu. Heim­ild­in kann­aði hver við­horf Höllu væru til mála­flokk­anna í dag.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár