Þessi grein birtist fyrir meira en ári.

Hvalveiðiskýrslan enn „ofan í skúffu“

Hval­veið­ar Hvals hf. síð­asta sum­ar gengu „sann­ar­lega“ í ber­högg við lög, reglu­gerð­ir og út­gef­ið leyfi fé­lags­ins, að mati Nátt­úru­vernd­ar­sam­taka Ís­lands sem krefjast þess að fyr­ir­tæk­ið verði svipt leyfi til veiða í ár. Það hef­ur ít­rek­að feng­ið frest til að skila and­mæl­um við skýrslu­drög MAST um veið­arn­ar og hún því ekki ver­ið gef­in út. Og það stytt­ist óð­um í að hval­veiði­skip­in geti lagt úr höfn, hlað­in sprengju­skutl­um.

Hvalveiðiskýrslan enn „ofan í skúffu“
Skot sem geiga Það kom ítrekað fyrir á síðustu vertíð, og um það vitna ljósmyndir sem teknar voru í hvalstöðinni, að skot hvalveiðimanna geiguðu. Þeir skutu m.a. langreyðar í bægsli, líkt og hér má sjá. Þá deyja dýrin ekki strax. Hlaða þarf sprengjuskutulinn aftur sem getur tekið fleiri mínútur. Dæmi er um að fjórir skutlar hafi sést í einu og sama dýrinu síðasta sumar. Mynd: Arne Feuerhahn

Skýrsla MAST um hvaladráp sumarið 2022 er löngu tilbúin og hana á því að birta umsvifalaust,“ segir Árni Finnsson, formaður Náttúruverndarsamtaka Íslands. „Endurteknar kröfur Hvals hf. um frekari fresti til að gera athugasemdir við skýrsluna vekur spurningar um hvort hagsmunir auðmanna vegi þyngra en lögbundin réttur almennings til að fá afhentar opinberar upplýsingar sem varða velferð dýra og/eða náttúruvernd.“

Árni Finnsson.

Samtökin kröfðust þess um miðjan marsmánuð að veiðar á langreyði yrðu ekki heimilaðar í ár. Fóru þau fram á að matvælaráðuneytið svipti Hval hf. leyfi til veiða, leyfi sem fyrirtækið fékk útgefið árið 2019 og gildir út árið 2023. Til vara var þess krafist að Hvalur yrði sviptur leyfinu tímabundið.

Byggðu samtökin kröfur sínar á því að fyrir liggi nú þegar að veiðar Hvals hf. árið 2022 hafi „sannarlega gengið í berhögg við lög, reglugerðir og útgefið leyfi félagsins fyrir veiðunum“.

Ráðuneytið mun hins vegar ekkert aðhafast fyrr en skýrsla Matvælastofnunar um hvalveiðar síðasta sumars liggur fyrir. Hennar er að vænta í þessum mánuði. 

„Eftirlitsskýrsla Matvælastofnunar vegna velferðar hvala við hvalveiðar er í vinnslu hjá stofnuninni,” segir í skriflegu svari matvælaráðuneytisins við fyrirspurn Heimildarinnar. „Matvælaráðuneytið býst við að fá skýrsluna afhenta síðar í þessum mánuði.“

Matvælastofnun hefur veitt Hvali hf. „tækifæri til að koma á framfæri sjónarmiðum sínum og athugasemdum“ áður en skýrslan er tilbúin, segir í skriflegu svari Þóru Jóhönnu Jónasdóttur, dýralækni villtra dýra hjá MAST við fyrirspurn Heimildarinnar um hvað tefji útgáfu skýrslunnar. Frestur til slíks var gefinn til 31. mars sl. „og hafa stofnuninni borist gögn frá fyrirtækinu sem eru nú til skoðunar,“ skrifar Þóra. Áætlað sé að gagnavinnslu ljúki síðar í apríl. 

Dýraverndunarsamtökin Hard to Port fylgdust vel með hvalveiðum síðasta sumars. Fulltrúar þeirra tóku m.a. ítrekað myndir af því er langreyðar, með marga ósprungna sprengjuskutla í sér, m.a. í bægslum, voru dregnar á land í Hvalstöðinni í Hvalfirði. Það þýðir að ekki hafi tekist að deyða dýrin í fyrsta skoti sem hefur aftur þýtt að dauðastríð þeirra hefur dregist á langinn.

Í kjölfar ítarlegs fréttaflutnings fjölmiðla af því sem fyrir augu bar sagði Svandís Svavarsdóttir matvælaráðherra í samtali við Kjarnann um mitt sumar að „óásættanlega“ margir hvalir heyi langdregið dauðastríð við veiðarnar. Hún benti ennfremur á að hvorki matvælaráðuneytið, né undirstofnarnir þess, hefðu upplýsingar um hvort að verklagsreglum við hvalveiðar væri fylgt. Til að bregðast við þessu breytti hún reglugerð um hvalveiðar m.a. á þann veg að skipstjórum hvalveiðiskipa var gert að tilnefna dýravelferðarfulltrúa um borð sem beri ábyrgð á því að rétt sé staðið að velferð hvala við veiðar. Á þeim gögnum, sem og eftirliti dýralækna á vettvangi í Hvalstöðinni og fleiri upplýsinga, er hin væntanlega skýrsla MAST byggð.

Ráðherra hafi fulla heimild til leyfissviptingar

Í bréfi Náttúruverndarsamtaka Íslands til ráðuneytisins um miðjan mars, sem Réttur lögmannsstofa sendi fyrir þeirra hönd, er bent á að í leyfisveitingabréfi Hvals hf. komi fram að „sérhver misnotkun á því varði sviptingu leyfisins tímabundið eða missi þess eftir ákvörðun ráðuneytisins“. Telja samtökin því ljóst að ráðherra málaflokksins hafi fulla heimild til að fallast á kröfur um að svipta fyrirtækið leyfi til veiða og „að raunar standi skylda til þess í ljósi ábyrgðar ráðherrans á málaflokknum“. 

Samtökin rökstyðja kröfur sínar um sviptingu m.a. með því að í leyfisbréfinu segi að við veiðarnar skuli nota búnað sem tryggi að dýrið sé aflífað samstundis eða aflífun taki sem skemmstan tíma og valdi því sem minnstum þjáningum. „Fyrir liggja sannanir um að brotið hafi verið freklega gegn þessari mikilvægu reglu leyfisbréfsins sem á sér jafnframt stoð í lögum um velferð dýra,“ segja samtökin. Í þeim lögum er skýrt kveðið á um að dýr skuli aflífuð „með skjótum og sársaukalausum hætti“ og að forðast skuli að valda þeim óþarfa þjáningum eða hræðslu.

Í bréfinu segir að „ómannúðlegar aðferðir Hvals hf. við veiðar árið 2O22 séu skýrt og augljóst brot gegn fyrrgreindum lögum“.

Þrjú dýr aldrei dregin að landi

Ekki þarf að leita langt til að átta sig á því hversu mjög skortir á að gætt sé að lágmarkskröfum við aflífun dýranna sem um ræðir, segir ennfremur í bréfi samtakanna. Bent er í því samhengi á fréttaskýringar sem birtar voru í Kjarnanum í júlí í fyrra þar sem rakin voru fjölmörg meint brot við veiðarnar. 

Þá er vísað til svara Fiskistofu frá því í mars þar sem fram kemur að af þeim 148 langreyðum sem Hvalur hf. hafi veitt hafi aðeins 145 dýrum verið landað „sem þýðir að þrjú dýr voru skotin en náðust ekki sem ber óhjákvæmilega með sér sársaukafullan dauðdaga í tilfelli umræddra dýra“. 

Náttúruverndarsamtökin segja myndir ljósmyndara frá Hard to Port, sem Kjarninn birti með fréttaskýringum sínum í fyrra, sýna að þeirra mati „fjölþætt brot“ og að þau vopn sem fyrirtækið notar við veiðarnar virki ekki sem skyldi „sem þýðir óhóflega þjáningu dýranna sem um ræðir“. 

„Þess ber að geta að ekki er loku fyrir það skotið að Hvalur hf. sé að tefja málið til að skapa sér sterkari stöðu verðandi bótarétt ef fallist verður á að stöðva veiðileyfi félagsins þegar nær hefur dregið vertíðinni.“
Náttúruverndarsamtök Íslands

Að því er fram kemur í bréfi samtakanna lágu drög að skýrslu MAST fyrir í byrjun janúar. Ljóst sé hins vegar að Hvalur hf. hafi fengið ítrekaða framlengingu á fresti til andmæla. „Um er að ræða burðugt fyrirtæki sem hefur á að skipa lögfræðilegri aðstoð og því vart séð hvernig ítrekaðar framlengingar á frestum eru réttlættar.“

Í ljósi þess hversu stutt er í næstu hvalveiðivertíð verður að telja þennan drátt á eftirlitsgögnum afar óheppilegan, skrifuðu samtökin um miðjan mars. Um mikilvægt dýraverndunarmál sé að ræða sem almenningur eigi rétt á að fá sem fyrst upplýsingar um. „Þess ber að geta að ekki er loku fyrir það skotið að Hvalur hf. sé að tefja málið til að skapa sér sterkari stöðu verðandi bótarétt ef fallist verður á að stöðva veiðileyfi félagsins þegar nær hefur dregið vertíðinni.“

KálfurAð minnsta kosti tvær langreyðarkýr sem voru veiddar voru kefldar og voru fóstrin skorin úr kviðnum. Hér sjást starfsmenn Hvals hf. draga eitt fóstrið á eftir sér.

Það er mat Náttúruverndarsamtakanna að fyrir liggi nægilegar sannanir þess að brotið hefur verið gegn lögum, reglum og leyfisbréfi af hálfu Hvals hf. á síðustu hvalveiðivertíð. Hins vegar segja þau jafnframt fyrir liggja grun um að brotin séu enn umfangsmeiri en þegar sé hægt að sýna fram á. Ætla samtökin að leita allra annarra leiða, þar með talið dómstólaleiðar, til að koma í veg fyrir frekari hvalveiðar af hálfu Hvals hf. á grundvelli þess að þær séu „ómannúðlegar og standist hvorki lög á Íslandi né samræmist alþjóðlegum skuldbindingum þjóðarinnar“. 

Ráðherra stöðvi veiðarnar strax

Katrín Oddsdóttir, lögmaður hjá Rétti, segir í samtali við Heimildina að það megi spyrja sig hvenær eftirlit hætti að vera árangursríkt með tilliti til þess hversu langan tíma það tekur að birta niðurstöður þess. 

Katrín Oddsdóttir.

„Veiðarnar sem um ræðir fóru fram síðasta sumar og því er afar óheppilegt að skýrsla um veiðarnar frá MAST hafi enn ekki verið gerð opinber,“ segir hún. „Svandís Svavarsdóttir hefur fullyrt í fjölmiðlum að hvalveiðum verði ekki haldið áfram ef þær hafi verið stundaðar í andstöðu við lögum. Við teljum borðleggjandi að svo sé, en á meðan skýrsla MAST er ofan í skúffu og Hvali hf. veittir ítrekaðir frestir til andmæla, er ekki hægt að varpa ljósi á hvað eftirlitið sýndi.“

 Þetta sé mjög bagalegt og það sæti furðu hversu ónákvæm svör fást frá MAST og ráðuneytinu um hvenær skýrslan verði birt. „Tíminn vinnur ekki með þessu máli og þess vegna höfum við farið fram á að ráðherra staðfesti að veiðar verði ekki leyfðar fyrr en skorið hafi verið úr um lögmæti þeirra.“

Kjósa
10
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir (2)

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
  • Mummi Týr skrifaði
    Úff, galið dæmi þessar hvalaslátranir!
    0
  • K Hulda Guðmundsdóttir skrifaði
    Náttúruverndarsamtökin eiga heiður skilinn fyrir eljusemina í þessu máli!
    3
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Landskjörstjórn neitar að gefa upp hverjir hafa náð tilskildum meðmælafjölda
2
FréttirForsetakosningar 2024

Lands­kjör­stjórn neit­ar að gefa upp hverj­ir hafa náð til­skild­um með­mæla­fjölda

Lands­kjör­stjórn neit­ar að veita fjöl­miðl­um upp­lýs­ing­ar um hvaða for­setafram­bjóð­end­ur hafa náð lág­marks með­mæla­fjölda í ra­f­rænni und­ir­skrifta­söfn­un. Heim­ild­in tel­ur að henni beri að veita upp­lýs­ing­ar á grund­velli upp­lýs­ingalaga í ljósi þess að lands­kjör­stjórn er stjórn­sýslu­nefnd sem heyr­ir und­ir ráðu­neyti.
Heimilið er að koma aftur í tísku
4
Innlit

Heim­il­ið er að koma aft­ur í tísku

Í Hús­stjórn­ar­skól­an­um í Reykja­vík fá nem­end­ur tæki­færi til að læra allt sem við kem­ur því að reka heim­ili, auk þess sem þau læra hannyrð­ir. Kenn­ar­ar í skól­an­um segja hann frá­bær­an und­ir­bún­ing fyr­ir líf­ið en flest­ir nem­end­ur eru um tví­tugs­ald­ur­inn. Þá eru kenn­ar­arn­ir sam­mála um að hrað­inn í sam­fé­lag­inu sé orð­in mik­ill og þá sé fátt betra en að hægja á sér inni á heim­il­inu og sinna áhuga­mál­um sín­um og sér í leið­inni.
Upp á (þing)pallinn - Greifi á Alþingi
5
Helgi skoðar heiminn

Upp á (þing)pall­inn - Greifi á Al­þingi

Bassa­leik­ari hinn­ar goð­sagnak­endu sveit­ar Greif­anna, er einn af þing­vörð­um Al­þing­is. Jón Ingi Valdi­mars­son hef­ur gegnt starf­inu í sjö ár og þyk­ir gera það með sóma. Viddi, æsku­vin­ur hans og Greifi, seg­ir fáa betri drengi til en Jón. Fjöru­tíu ár eru síð­an hljóm­sveit­in var stofn­uð, kom sá og sigr­aði. Af­gang­inn skrifa menn um í sögu­bók­um. Hef­ur ekki áhrif á hæfi Bald­urs Þór­halls­son­ar, seg­ir stjórn­mála­fræð­ing­ur.
Það er búið að einkavæða hafið og færa örfáum á silfurfati
8
Allt af létta

Það er bú­ið að einka­væða haf­ið og færa ör­fá­um á silf­urfati

Kjart­an Páll Sveins­son, formað­ur Strand­veiði­fé­lags­ins, elsk­ar haf­ið út af líf­inu, eins og hann orð­ar það, og vill ekki að það sé tek­ið af hon­um eða öðr­um Ís­lend­ing­um. Hann seg­ir haf­ið hafa ver­ið tek­ið af þjóð­inni, einka­vætt og fært ör­fá­um á silf­urfati. Hann vill að strand­veiði fái stærri hluta úr pott­in­um og pott­ur­inn fyr­ir aðra en kvótakónga stækki.
„Kapítalismi án samkeppni er arðrán“
10
Fréttir

„Kapí­tal­ismi án sam­keppni er arð­rán“

Í nítj­ánda þætti Pressu komu for­svars­menn Neyt­enda­sam­tak­anna, VR og Fé­lags at­vinnu­rek­anda til þess að ræða ný­leg­ar laga­breyt­ing­ar á bú­vöru­lög­um og stöðu sam­keppn­is­mála hér á landi al­mennt. Þá ræddu for­menn­irn­ir einnig ný­lega skýrslu um ólög­legt verð­sam­ráð skipa­fé­lag­anna og hugs­an­leg­ar lög­sókn­ir vegna sam­keppn­is­brot­anna.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Hjúkrunarheimilið Sóltún fékk 20 milljarða frá íslenska ríkinu
2
Fréttir

Hjúkr­un­ar­heim­il­ið Sól­tún fékk 20 millj­arða frá ís­lenska rík­inu

Frá ár­inu 2009 hef­ur hjúkr­un­ar­heim­il­ið Sól­tún feng­ið tæp­lega 20 millj­arða króna frá ís­lenskra rík­inu. Um 90 pró­sent af tekj­um Sól­túns koma frá rík­inu. Eig­end­urn­ir hafa tek­ið á þriðja millj­arð króna út úr rekstr­in­um með því að selja fast­eign­ir og lóð­ir og lækka hluta­fé fyr­ir­tæk­is­ins. All­ur rekst­ur­inn bygg­ir hins veg­ar á um­deild­um samn­ingi við ís­lenska rík­ið sem gerð­ur var ár­ið 2000.
Undirskriftir gegn Bjarna orðnar fleiri en greidd atkvæði Sjálfstæðisflokksins á höfuðborgarsvæðinu
3
Fréttir

Und­ir­skrift­ir gegn Bjarna orðn­ar fleiri en greidd at­kvæði Sjálf­stæð­is­flokks­ins á höf­uð­borg­ar­svæð­inu

Á ein­ung­is tveim­ur dög­um hafa um 34 þús­und ein­stak­ling­ar skrif­að und­ir und­ir­skriftal­ista þar sem lýst er yf­ir stuðn­ings­leysi við Bjarna Bene­dikts­son í embætti for­sæt­is­ráð­herra. Fjöldi und­ir­skrifta vex hratt og eru þær nú orðn­ar fleiri en þau at­kvæði sem Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn fékk greidd á höf­uð­borg­ar­svæð­inu í síð­ustu Al­þing­is­kosn­ing­um.
„Þetta er móðgun við okkur“
6
Fréttir

„Þetta er móðg­un við okk­ur“

Heim­ild­in ákvað að hringja í nokkra sem höfðu skrif­að und­ir und­ir­skriftal­ist­ann: Bjarni Bene­dikts­son hef­ur ekki minn stuðn­ing sem for­sæt­is­ráð­herra til þess ein­fald­lega að spyrja: hvers vegna? Svör­in voru marg­vís­leg en þau átta sem svör­uðu sím­an­um höfðu marg­vís­leg­ar ástæð­ur fyr­ir því en áttu það öll sam­eig­in­legt að treysta ekki Bjarna sök­um fer­ils hans sem stjórn­mála­manns og sér í lagi síð­ustu mán­uði þar sem hann hef­ur far­ið frá því að vera fjár­mála­ráð­herra yf­ir í það að vera ut­an­rík­is­ráð­herra og loks for­sæt­is­ráð­herra.

Mest lesið í mánuðinum

Læstur inni í íbúðinni sinni í fimmtán ár
1
Viðtal

Læst­ur inni í íbúð­inni sinni í fimmtán ár

Sveinn Bjarna­son bjó í fimmtán ár í læstri íbúð á veg­um Ak­ur­eyr­ar­bæj­ar. Hann bank­aði oft ít­rek­að og grét áð­ur en starfs­fólk opn­aði fyr­ir hon­um. Móð­ir hans gerði end­ur­tekn­ar at­huga­semd­ir við að hann væri læst­ur inni og seg­ir son sinn hafa ver­ið van­rækt­an. Fyrr á þessu ári greip hún til þess ör­þrifa­ráðs að flytja hann bú­ferl­um í ann­an lands­hluta til að fá mann­sæm­andi að­bún­að fyr­ir hann. Mál Sveins varp­ar ljósi á al­var­leg­ar brota­lam­ir í þjón­ustu við fatl­að fólk á Ís­landi og sýn­ir hvernig mann­rétt­indi hafa ver­ið virt að vett­ugi ár­um sam­an.
Bankasýslan getur ekki gert grein fyrir tug milljóna kaupum á þjónustu
3
Viðskipti

Banka­sýsl­an get­ur ekki gert grein fyr­ir tug millj­óna kaup­um á þjón­ustu

Frá því að til­kynnt var að leggja ætti nið­ur Banka­sýslu rík­is­ins og fram að síð­ustu ára­mót­um þá keypti stofn­un­in þjón­ustu fyr­ir 57,4 millj­ón­ir króna. Hún get­ur ekki svar­að því nema að hluta af hverj­um hún keypti þessa þjón­ustu. Mest af því sem stofn­un­in get­ur gert grein fyr­ir fór til Logos, eða alls 15,3 millj­ón­ir króna á átta mán­uð­um í fyrra.
Eina leiðin til að halda lífinu áfram var að koma út
4
ViðtalForsetakosningar 2024

Eina leið­in til að halda líf­inu áfram var að koma út

Bald­ur Þór­halls­son bældi nið­ur eig­in kyn­hneigð frá barns­aldri og fannst hann ekki geta ver­ið hann sjálf­ur. Fyr­ir 28 ár­um tók hann ákvörð­un um að koma út úr skápn­um, það var ekki ann­að í boði ef hann ætl­aði að halda áfram með líf­ið. Nú stefna þeir Fel­ix Bergs­son á Bessastaði. „Við eig­um 28 ára ást­ríkt sam­band að baki og höf­um ekk­ert að fela,“ seg­ir Fel­ix.
Nýjar ógnir blasa við Íslendingum
5
Úttekt

Nýj­ar ógn­ir blasa við Ís­lend­ing­um

Ís­land get­ur orð­ið skot­mark í styrj­öld sem veik­asti hlekk­ur­inn í varn­ar­keðju Vest­ur­landa. Don­ald Trump hafn­ar skuld­bind­ingu Banda­ríkj­anna til að verja NATO-ríki sem borga ekki sinn skerf, en Ís­land er lengst frá því af öll­um. Ingi­björg Sól­rún Gísla­dótt­ir, fyrr­ver­andi ut­an­rík­is­ráð­herra, seg­ir varn­ar­samn­ing­inn við Banda­rík­in hafa „af­skap­lega tak­mark­að gildi“.
„Ég ætla ekki að kinka kolli framan í einhver illmenni án þess að segja neitt“
6
ViðtalForsetakosningar 2024

„Ég ætla ekki að kinka kolli fram­an í ein­hver ill­menni án þess að segja neitt“

Jón Gn­arr er kom­inn í for­setafram­boð. Hann seg­ir meiri þörf á gleði og húm­or í lýð­ræð­inu og sam­fé­lag­inu þar sem of­fram­boð sé á leið­ind­um og er sann­færð­ur um að þjóð­in sé að leita sér að mann­eskju sem hún geti séð sjálfa sig í. Jón ætl­ar sér að mýkja freka kall­inn með kær­leik­ann að vopni og lof­ar að vera hvorki of­stopa­mann­eskja né lydda, nái hann kjöri. Svo hef­ur hann alltaf dreymt um að búa í Garða­bæ.
Hjúkrunarheimilið Sóltún fékk 20 milljarða frá íslenska ríkinu
8
Fréttir

Hjúkr­un­ar­heim­il­ið Sól­tún fékk 20 millj­arða frá ís­lenska rík­inu

Frá ár­inu 2009 hef­ur hjúkr­un­ar­heim­il­ið Sól­tún feng­ið tæp­lega 20 millj­arða króna frá ís­lenskra rík­inu. Um 90 pró­sent af tekj­um Sól­túns koma frá rík­inu. Eig­end­urn­ir hafa tek­ið á þriðja millj­arð króna út úr rekstr­in­um með því að selja fast­eign­ir og lóð­ir og lækka hluta­fé fyr­ir­tæk­is­ins. All­ur rekst­ur­inn bygg­ir hins veg­ar á um­deild­um samn­ingi við ís­lenska rík­ið sem gerð­ur var ár­ið 2000.
Risar í landbúnaði orðnir að fríríki og geta stýrt verði eins og þeim sýnist
9
Rannsókn

Ris­ar í land­bún­aði orðn­ir að fríríki og geta stýrt verði eins og þeim sýn­ist

Laga­breyt­ing sem var fyr­ir einu og hálfu ári köll­uð „að­för að neyt­end­um“ var sam­þykkt á Al­þingi í lok síð­ustu viku með at­kvæð­um minni­hluta þing­manna. Um er að ræða af­nám á ólög­mætu sam­ráði stærstu land­bún­að­ar­fyr­ir­tækja lands­ins. Laga­breyt­ing­unni var laum­að inn í frum­varp á loka­metr­um af­greiðslu þess með mik­illi að­komu þeirra sem mest græða á henni.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár