Þessi grein birtist fyrir meira en ári.

Óræð mörk milli draums og veruleika

Leik­hús­fræð­ing­ur­inn Jakob. S. Jóns­son brá sér í leik­hús og rýndi í Ven­us í feldi í Tjarn­ar­bíó.

Óræð mörk milli draums og veruleika
Venus í feldi Þegar kemur að sýningunni sjálfri, sem mun vera frumraun leikstjórans Eddu Bjargar Eyjólfsdóttur, er ýmislegt sem gaumgæfa má, að mati Jakobs S. Jónssonar. Mynd: Tjarnarbíó
Leikhús

Ven­us í feldi

Höfundur Jakob S. Jónsson
Leikstjórn Edda Björg Eyjólfsdóttir
Leikarar Sara Dögg Ásgeirsdóttir, Sveinn Ólafur Gunnarsson

Höfundur: David Ives

Þýðing: Stefán Már Magnússon

Dramatúrg og aðstoð við leikstjórn: Hafliði Arngrímsson

Leikmynd: Brynja Björnsdóttir

Búningar: María Ólafsdóttir

Tónlist og hljóðmynd: Halldór Eldjárn

Lýsing: Ólafur Ágúst Stefánsson og Jóhann Friðrik Ágústsson

Edda Productions í Tjarnarbíói
Gefðu umsögn

Leikstjórinn Thomas Novachek talar við konu sína í síma í upphafi leiks og kvartar sáran yfir því að engar leikkonur reynast hæfar til að taka að sér hlutverk Vöndu í leikverki sem hann er að undirbúa sýningar á, en dagurinn sem er að lokum kominn hefur farið í prufur þar sem engin leikkona hefur staðið undir væntingum. Úti fyrir leiftra eldingar og þrumur heyrast og boða tíðindi eins og þrumur og eldingar gjarnan gera.

Allt í einu birtist Vanda – nafna persónunnar í leikritinu – og biður um að mega gangast undir prufu, sem Thomas tekur dræmt í – hann er þreyttur, illa fyrir kallaður og hefur lofað konu sinni að drífa sig heim. En eitthvað verður til þess að hann lætur undan, hún er áköf og ákveðin og hefur haft með sér á þennan fund búninga til að glæða prufuna lífi. Hún telur hann á að lesa rulluna á móti henni og leikurinn í leiknum hefst.

Leikrit Thomasar byggir á skáldsögu eftir austurríska rithöfundinn Leopold von Sacher-Masoch, sem hann gaf út 1870 og ber nafnið „Venus í feldi“ eða „Venus í pels“, sem væri kannski eðlilegra að nota sem íslenskt heiti – feldur og pels eru í sjálfu sér hið sama samkvæmt orðabókum, en þó er talað um að „leggjast undir feld“, sem á tæpast við hér, og svo þekkist aftur pelsinn í orðum eins og „Pelsabúðin“ sem er trúlega nær frummerkingu sögunnar. Saga Sacher-Masoch fjallar um mann að nafni Severin, sem óskar þess að vera undirgefinn Vöndu, sem hann elskar, og vera þræll hennar í félagslegu og kynferðislegu tilliti. Saga Sacher-Masoch varð tilefni samtíma sálfræðings nokkurs til að gefa þessari kynferðislegu löngun heitið masókismi.

Skemmst frá að segja, þá hverfa þau Thomas og Vanda inn í heim masókismans og brátt verður óhægt um vik að greina mörkin á milli draums og veruleika. Leikurinn í leiknum tekur brátt völdin og í lokin verður tæpast greint hvort þau eigi nokkurn tíma afturkvæmt til þess lífs sem var. Meira skal ekki sagt um þróun verksins, en látið nægja að segja að það byggir á klassískri stígandi.

Þegar kemur að sýningunni sjálfri, sem mun vera frumraun leikstjórans Eddu Bjargar Eyjólfsdóttur, er þó ýmislegt sem gaumgæfa má. Þegar rennt er yfir söguþráð verksins má vel hugsa sér það sem eins konar draumleik, þar sem Thomas upplifir draum sinn rætast – að finna ekki bara leikkonu við hæfi verks hans, heldur einnig konu við sitt hæfi, sem uppfyllir drauma hans og þrár, sem hann jafnvel er lítið eða ekki meðvitaður um. En slíkri draumleikshugmynd er ekki til að dreifa hér. Í leikmynd Brynju Björnsdóttur er verkinu markaður afar raunsæislegur rammi, sem felst í því að Tjarnarbíói er snúið við og áhorfendur sitja á sviðinu meðan leikið er á áhorfendasvæðinu og það nýtt alveg upp í aftasta rjáfur. Þetta gæti í sjálfu sér verið sniðug hugmynd, en hér fer hún fyrir lítið, af einkum þremur ástæðum.

Í fyrsta lagi er hljómburður Tjarnabíós ekkert til að hrópa húrra fyrir og þegar leikrýminu er snúið eins og hér er gert verður hljómburðurinn margfalt verri. Þetta bitnaði einkum á Söru Dögg Ásgeirsdóttur – hún hefur einkum leikið í kvikmyndum og sjónvarpi að mér skilst en minna fengist við sviðsleik. Hana skortir auðheyrilega þá raddtækni, sem þarf á leiksviði og sem ber röddina til áhorfenda. Í upphafi var nær ómögulegt að heyra hvað hún sagði. Það lagaðist þó þegar á leið, en þá átti rödd hennar – eins og reyndar rödd Sveins Gunnars Ólafssonar – til að hverfa í hljóðmynd Halldórs Eldjárn, sem var óþarflega hávaðasöm á köflum – eða leikararnir of driflitlir til raddar, sem í tilviki Sveins Gunnars vekur þó furðu; hann er einn af okkar betri leikurum og þaulvanur sviðsleik.

Í öðru lagi var áhorfendum þannig fyrir komið á leiksviðinu að sjónlínur bjöguðust og ómögulegt að sjá margt af því sem fram fór á sviðinu án þess að teygja sig og fetta, sem var til lengdar truflandi fyrir alla upplifun af sýningunni. Þetta kom ekki að sök fyrir þá sem sátu á framsta bekk, en þeir sem aftar sátu fundu verulega fyrir þessu.

Í þriðja lagi þótti undirrituðum það gímald sem blasti við fyrir aftan og ofan leikendur – salur Tjarnarbíós – alltof yfirþyrmandi og gerði afar lítið fyrir sýninguna í heild. Leikverk David Ives er í eðli sínu kammerverk og ég er ekki grunlaus um að betur hefði farið á því að taka undir þann eiginleika verksins.

Þessir þrír ágallar, sem hér hafa verið til tíndir, gerðu að verkum að sýningin náði ekki til undirritaðs sem skyldi og hin tilfinningalega stígandi, sem er mikilvæg fyrir þessa sögu, fór því miður forgörðum.

Kjósa
1
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Heimildin áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið

Leyndin um innanhússdeilurnar í Sjálfstæðisflokknum í Árborg
1
SkýringSigtún, Selfoss og nýi miðbærinn

Leynd­in um inn­an­húss­deil­urn­ar í Sjálf­stæð­is­flokkn­um í Ár­borg

Drama­tísk at­burða­rás átti sér stað í Ár­borg í lok maí þeg­ar frá­far­andi bæj­ar­stjóri, Fjóla Krist­ins­dótt­ir, sagði sig úr flokkn­um þeg­ar hún átti að gefa eft­ir bæj­ar­stjóra­starf­ið til Braga Bjarna­son­ar. Deil­urn­ar á milli Fjólu og Braga ná meira en tvö ár aft­ur í tím­ann til próf­kjörs­bar­áttu í flokkn­um fyr­ir síð­ustu sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ing­ar.
Áslaug Arna segir sérkennilegt að ekki hafi verið fylgst með starfsemi Running Tide
2
FréttirRunning Tide

Áslaug Arna seg­ir sér­kenni­legt að ekki hafi ver­ið fylgst með starf­semi Runn­ing Tide

Áslaug Arna Sig­ur­björns­dótt­ir, há­skóla-, iðn­að­ar- og ný­sköp­un­ar­ráð­herra var fyrsti ráð­herr­ann sem veitti er­ind­rek­um Runn­ing Tide áheyrn eft­ir að fyr­ir­tæk­ið hóf að kanna mögu­leika þess að gera rann­sókn­ir hér á landi. Eft­ir kynn­ingu á áform­um fyr­ir­tæk­is­ins miðl­aði hún er­indi fyr­ir­tæk­is­ins til sam­ráð­herra sinna. Áslaug seg­ist hafa fylgst lít­ið með fram­vindu rann­sókna Runn­ing Tide eft­ir að hafa skrif­að und­ir vilja­yf­ir­lýs­ingu fyr­ir­tæk­inu til stuðn­ings ásamt fjór­um öðr­um ráð­herr­um.

Mest lesið

Mest lesið í vikunni

Logos fékk 30 milljónir frá Bankasýslunni eftir að ákveðið var að leggja hana niður
3
Greining

Logos fékk 30 millj­ón­ir frá Banka­sýsl­unni eft­ir að ákveð­ið var að leggja hana nið­ur

Síð­an að til­kynnt var að leggja ætti nið­ur Banka­sýslu rík­is­ins og fram að síð­ustu ára­mót­um þá keypti stofn­un­in þjón­ustu fyr­ir 57,4 millj­ón­ir króna. Fyrr á þessu ári kom fram að hún gæti ekki svar­að því nema að hluta af hverj­um hún keypti þessa þjón­ustu. Nú hafa borist svör um að Logos hafi feng­ið stærst­an hluta en Banka­sýsl­an get­ur enn ekki gert grein fyr­ir allri upp­hæð­inni.
Leyndin um innanhússdeilurnar í Sjálfstæðisflokknum í Árborg
5
SkýringSigtún, Selfoss og nýi miðbærinn

Leynd­in um inn­an­húss­deil­urn­ar í Sjálf­stæð­is­flokkn­um í Ár­borg

Drama­tísk at­burða­rás átti sér stað í Ár­borg í lok maí þeg­ar frá­far­andi bæj­ar­stjóri, Fjóla Krist­ins­dótt­ir, sagði sig úr flokkn­um þeg­ar hún átti að gefa eft­ir bæj­ar­stjóra­starf­ið til Braga Bjarna­son­ar. Deil­urn­ar á milli Fjólu og Braga ná meira en tvö ár aft­ur í tím­ann til próf­kjörs­bar­áttu í flokkn­um fyr­ir síð­ustu sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ing­ar.
Ráðherrar vængstýfðu Umhverfisstofnun
7
FréttirRunning Tide

Ráð­herr­ar væng­stýfðu Um­hverf­is­stofn­un

Ít­ar­leg rann­sókn Heim­ild­ar­inn­ar á starf­semi Runn­ing Tide sýndi að í að­drag­anda leyf­is­veit­ing­ar hafi ráð­herr­ar tek­ið stöðu með fyr­ir­tæk­inu gegn und­ir­stofn­un­um sín­um sem skil­greindu áform Runn­ing Tide sem kast í haf­ið. Um­hverf­is­stofn­un hafði ekk­ert eft­ir­lit með þeim 15 leiðöngr­um sem fyr­ir­tæk­ið stóð að, þar sem um 19 þús­und tonn­um af við­ark­urli var skol­að í sjó­inn.
Óvæntur fornleifafundur á hafsbotni: Fyrsta úthafsskipið fundið?
10
Flækjusagan

Óvænt­ur forn­leifa­fund­ur á hafs­botni: Fyrsta út­hafs­skip­ið fund­ið?

Fyr­ir ári síð­an var rann­sókn­ar­skip á ferð­inni all­langt úti í haf­inu vest­ur af strönd­um Ísra­els. Það var að leita að um­merkj­um um gas­lind­ir á hafs­botni. Ekki fer sög­um af því hvort þær fund­ust en hins veg­ar sáu vís­inda­menn í tækj­um sín­um und­ar­lega þúst á botn­in­um á meira en tveggja kíló­metra dýpi. Fjar­stýrð­ar mynda­vél­ar voru send­ar nið­ur í djúp­ið og já,...

Mest lesið í mánuðinum

Auður Jónsdóttir
1
Skoðun

Auður Jónsdóttir

Þið er­uð óvit­ar! ­– hlust­ið á okk­ur

Það er andi elí­tísma í kring­um kosn­inga­bar­áttu Katrín­ar Jak­obs­dótt­ur. Nafn­tog­að­ir lista­menn, áhrifa­fólk í sam­fé­lag­inu og stjórn­mál­um jafnt sem vél­virkj­ar þaul­setn­asta stjórn­mála­flokks lands­ins leggj­ast á eina sveif með henni. Fyr­ir vik­ið eru kosn­ing­arn­ar áhuga­verð fé­lags­fræði­leg stúd­ía af því að í þeim af­hjúp­ast sam­taka­mátt­ur þeirra sem vald og raddsvið hafa – á ólík­um svið­um.
Sökktu kurli og seldu syndaaflausn
2
RannsóknRunning Tide

Sökktu kurli og seldu synda­af­lausn

„Ýttu á takk­ann og bjarg­aðu heim­in­um,“ skrif­ar vís­inda­mað­ur af kald­hæðni er hann bend­ir um­hverf­is­ráðu­neyt­inu á var­úð­ar­orð ut­an úr heimi um að­ferð­ir sem fyr­ir­tæk­ið Runn­ing Tide fékk leyfi stjórn­valda til að prófa í þágu lofts­lags í Ís­lands­höf­um. Að­gerð­irn­ar umbreytt­ust í allt ann­að en lagt var upp með. Þær voru án alls eft­ir­lits og gerðu svo þeg­ar upp var stað­ið lít­ið ef nokk­urt gagn. „Ís­land er fyrsta land­ið í heim­in­um til að búa til kol­efnisein­ing­ar með kol­efn­is­bind­ingu í hafi,“ sagði fram­kvæmda­stjór­inn.
„Hann sagði við mig að ef mér mislíkaði þetta gæti ég bara flutt út“
8
FréttirBrostnar vonir á Betra lífi

„Hann sagði við mig að ef mér mis­lík­aði þetta gæti ég bara flutt út“

Sylwia Burzy­kowska leigði 12 fer­metra her­bergi á áfanga­heim­ili Betra lífs á Kópa­vogs­braut á 140 þús­und krón­ur á mán­uði sem hún þurfti að greiða í reiðu­fé. Hún skrif­aði und­ir ótíma­bund­inn leigu­samn­ing en hafði að­eins bú­ið þar í þrjá mán­uði þeg­ar hús­ið var rif­ið í byrj­un mán­að­ar­ins. Sylwia býr nú í tjaldi.
Tvíburasystur óléttar samtímis: „Þetta er draumurinn“
9
Viðtal

Tví­bura­syst­ur ólétt­ar sam­tím­is: „Þetta er draum­ur­inn“

Tví­bur­ar, sem lík­lega eru eineggja, gengu sam­tals í gegn­um þrjú fóst­ur­lát á inn­an við ári og voru um tíma óviss­ar um að þeim tæk­ist nokk­urn tím­ann að eign­ast börn. En nú hef­ur birt til og þær eiga von á börn­um með tæp­lega tveggja mán­aða milli­bili. Gen barn­anna verða lík­lega eins lík og hálf­systkina vegna mik­illa lík­inda með genum mæðr­anna.

Mest lesið í mánuðinum

Nýtt efni

Mest lesið undanfarið ár