Lítið ber á milli í skoð­unum fram­bjóð­enda í Reykja­vík og kjós­enda, sé miðað við kosn­inga­próf Stund­ar­innar. Grein­an­leg­ast er hvar skilur á milli í afstöðu til þess hvort rétt sé að byggja upp í nýjum hverfum eða halda áfram að þétta byggð. Þar má greina mun því tölu­vert fleiri fleiri fram­bjóð­endur eru and­snúnir því að lögð verði áhersla á upp­bygg­ingu í nýjum hverfum, umfram þétt­ingu byggðar, en þátt­tak­endur í kosn­inga­próf­inu.

Tíu efstu fram­bjóð­endum fram­boð­anna sem berj­ast um borg­ina bauðst að taka þátt í kosn­inga­prófi Stund­ar­innar, alls 110 manns. 72 fram­bjóð­endur úr öllum fram­boðum þáðu boðið. Afstaða kjós­enda byggir á tæp­lega 7.700 svörum þeirra sem tekið höfðu prófið um miðjan dag í dag, föstu­dag­inn 13. maí. Alls voru settar fram 45 full­yrð­ingar í kosn­inga­próf­inu sem fram­bjóð­endur, og síðan þátt­tak­endur í próf­inu, gátu tekið afstöðu til. Sex svar­mögu­leikar voru við hverja full­yrð­ingu, mjög eða frekar ósam­mála og mjög eða frekar sam­mála, auk hlut­laus eða veit ekki/vil ekki svara.

Hér að neðan verður afstaða þátt­tak­enda í próf­inu rakin og borin saman við afstöðu fram­bjóð­enda í hluta af þeim full­yrð­ingum sem settar voru fram í próf­inu. Rétt er að gera þann fyr­ir­vara að kosn­inga­próf Stund­ar­innar er ekki vís­inda­leg skoð­ana­könnun; þar eð úrtak er ekki valið með handa­hófs­kenndum hætti heldur getur hver sem er tekið prófið. Þá er rétt að benda á að þegar notað er orða­lagið kjós­endur hér að neðan er að sjálf­sögðu aðeins verið að vísa til þátt­tak­enda í próf­inu.

Hins vegar ætti afstaða fram­bjóð­enda að vera nokkuð skýr, þar eð um afmarkað þýði er að ræða og svar­hlut­fall var rúm 65 pró­sent. Þá má nefna að allir odd­vitar fram­boð­anna svör­uðu próf­inu og allir nema einn fram­bjóð­andi í 2. sæti fram­boð­anna einnig.

Vilja uppbyggingu almenningssamgangna og Borgarlínu

Nokkur fjöldi full­yrð­inga í próf­inu fjall­aði um sam­göngur og í ljós kemur, ef marka má prófið, að Reyk­vík­ingar vilja fremur að lögð verði áhersla á upp­bygg­ingu almenn­ings­sam­gangna umfram upp­bygg­ingu gatna­kerf­is­ins. Alls eru 59 pró­sent þátt­tak­enda á því á meðan að 28 pró­sent telja mik­il­væg­ara að gatna­kerfið verði byggt upp. Fram­bjóð­endur eru enn harð­ari fylgj­endur almenn­ings­sam­gangna því 68 pró­sent þeirra vilja fremur upp­bygg­ingu þeirra en gatna­kerf­is­ins, á meðan rúm 16 pró­sent eru á önd­verðum meiði.  

Þátt­tak­endur í kosn­inga­próf­inu er ekki á því að end­ur­hugsa eigi Borg­ar­línu og greiða fremur götu einka­bíls­ins. Því er tæpur helm­ingur allra þátt­tak­enda mjög ósam­mála og 14 pró­sent til við­bótar frekar ósam­mála. Tæpur fjórð­ungur er hins vegar sam­mála því að það væri rétt að gera. Fram­bjóð­endur eru á svip­uðum nótum, 56 pró­sent eru mjög ósam­mála slíkri áherslu­breyt­ingu og 11 pró­sent frekar ósam­mála. Í heild­ina eru 27 pró­sent fram­bjóð­enda hins vegar á því að betra væri að greiða götu einka­bíls­ins.

Þáttak­endur í kosn­inga­próf­inu vilja að yfir­gnæf­andi meiri­hluta að almenn­ings­sam­göngur verði gjald­frjálsar fyrir börn að 18 ára aldri. 80 pró­sent svar­enda segj­ast vera því sam­mála og þar af eru yfir 50 pró­sent mjög sam­mála. Gera má ráð fyrir að svar­endum verði við ósk sinni, ef marka má svör fram­bjóð­enda, en tæp­lega 80 pró­sent þeirra eru vilja gjald­frjálsan strætó fyrir börn.

Vilja draga úr umferð en halda nagladekkjunum

Borg­ar­búar skipt­ast í tvö horn, þó ekki jafn stór, þegar tekin er afstaða til full­yrð­ingar um að sporna ætti gegn svifryks­mengun með því að draga úr notkun einka­bíls­ins. Um 55 pró­sent svar­enda eru því sam­mála en um 30 pró­sent eru því and­víg. Enn stærra hlufall fram­bjóð­enda vill fara þessa leið, rúm 68 pró­sent, en öllu færri fram­bjóð­endur en kjós­endur eru henni and­víg, tæp 25 pró­sent.

Þó meiri­hluti svar­enda sé á því draga ætti úr bíla­um­ferð, í því skyni að sporna gegn svifryks­mengun, er ekki hið sama uppi á ten­ing­unum þegar kemur að því hvort banna ætti notkun nagla­dekkja. Meiri­hluti svar­enda er því and­vígur, rétt tæp­lega helm­ingur, á meðan að ríf­lega 35 pró­sent eru á því að banna ætti nagla­dekkin. 45 pró­sent fram­bjóð­enda vilja ekki banna nagla­dekkin en 38 pró­sent eru á því að það ætti að gera.

Færri en fleiri eru þeirrar skoð­unar að flug­völl­ur­inn ætti að vera áfram í Vatns­mýri til fram­tíðar. Þeir sem eru því fylgj­andi telja 28 pró­sent þátt­tak­enda en 54 pró­sent eru því and­víg, þar af 40 pró­sent mjög and­víg. Heldur fleiri fram­bjóð­endur en kjós­endur vilja sjá flug­völl­inn fara, tæp 46 pró­sent þeirra eru mjög áfram um það og 15 pró­sent frekar fylgj­andi því. Rúm 19 pró­sent fram­bjóð­enda eru hins vegar á því að Vatns­mýri ætti að vera fram­tíðar stað­setn­ing flug­vall­ar­ins og 5,5 pró­sent hall­ast frekar í þá átt.

Ekki samhljómur um hvar á að byggja

Athygl­is­vert er að lítið ber á milli í afstöðu þátt­tak­enda í kosn­inga­próf­inu þegar kemur að því hvort byggja eigi upp í nýjum hverfum fremur en að þétta byggð. 42 pró­sent svar­enda eru ósam­mála því að leggja ætti áherslu á að byggja upp í nýjum hverfum en á meðan að 43 pró­sent eru sam­mála því. Sú afstaða fer hins vegar ekki saman við vilja fram­bjóð­enda. Tæplega 42 pró­sent þeirra eru mjög ósam­mála því að byggja eigi upp í nýjum hverfum fremur en að þétta byggð­ina og tæp 20 pró­sent til við­bóðar eru því frekar ósam­mála, alls tæp­lega 62 pró­sent. Tæplega 30 pró­sent fram­bjóð­enda eru hins vegar sam­mála þeirri upp­bygg­ing­ar­stefnu.

Borg­ar­búar eru þeirrar skoð­unar að fjölga þurfi lóðum til íbúða­bygg­inga veru­lega, tæp­lega þrír fjórðu svar­enda kosn­inga­prófs­ins eru þeirrar skoð­unar og aðeins rúm 5 pró­sent eru ósam­mála því. Enn fleiri fram­bjóð­endur eru á sama máli, tæp 88 pró­sent. Þá er sam­hljómur milli þátt­tak­enda í könn­un­inni og hug­myndar Pírata um skil­yrða ætti lóða­út­hlut­anir á þann hátt að fjórð­ungi lóða sé úthlutað undir leigu- og búsetu­réttar­í­búðir. Helm­ingur þátt­tak­anda styður slík skil­yrði en tæp 18 pró­sent eru þeim and­víg. Ríflega helm­ingur fram­bjóð­enda styðja þá hug­mynd en öllu fleiri fram­bjóð­endur en þátt­tak­endur í könn­un­inni eru henni and­vígir, alls 25 pró­sent.

Að sama skapi vilja tveir þriðju þátt­tak­enda að fram­boð félags­legs hús­næðis verði aukið veru­lega á meðan að aðeins tíu pró­sent telja ekki þörf á því. Hlut­fallið er svipað hjá fram­bjóð­endum, ríf­lega 10 pró­sent telja ekki þörf á auknu fram­boð félags­legs hús­næðis en 83 pró­sent telja þörf á því.

Fleiri kjósendur en frambjóðendur vilja heimgreiðslur

Yfir­gnæf­andi meiri­hluti kjós­enda sem tekið hafa prófið vilja að öllum börnum verði tryggð leik­skóla­vist frá 12 mán­aða aldri, alls um 80 pró­sent. Aðeins 7 pró­sent eru því and­víg. Hlut­föllin eru í takt við vilja fram­bjóð­enda sem eru þó enn meira áfram um að börn­unum verði tryggð leik­skóla­vist við eins árs ald­ur­inn. Tæplega 70 pró­sent fram­bjóð­enda eru mjög sam­mála því og 23 pró­sent til við­bótar eru því frekar sam­mála.

Þá vilja þátt­tak­endur að ráð­ist verði í stór­á­tak í upp­bygg­ingu leik- og grunn­skóla í borg­inni. Um 65 pró­sent svar­enda vilja að það verði gert en aðeins um 6 pró­sent eru því and­víg. 86 pró­sent fram­bjóð­enda vilja ráð­ast í slíkt átak.

Almennt eru kjós­endur and­vígir því að rekstri leik- og grunn­skóla verði útvi­stað til einka­að­ila, alls 63 pró­sent á meðan 20 pró­sent eru því fylgj­andi. Hut­föllin eru svipuð hjá fram­bjóð­endum, heldur fleiri þeirra eru þó and­vígir, 65 pró­sent, og sömu­leiðis eru heldur fleiri fram­bjóð­endur fylgj­andi útvistun, 23 pró­sent.

Þá er tölu­verður stuðn­ingur við þá hug­mynd að borgin greiði for­eldrum ungra barna fyrir að vera með þau heima eftir að fæð­ing­ar­or­lofi lýkur og þar til þau fá leik­skóla­vist. Ríflega fjórð­ungur svar­enda er mjög sam­mála slíkri hug­mynd og tæp­lega þriðj­ungur er frekar sam­mála, alls 57 pró­sent. Tæp 24 pró­sent eru hins vegar ósam­mála nálg­un­inni. Þarna fer vilji kjós­enda ekki alveg saman við áherslur fram­bjóð­enda. Rúm 40 pró­sent fram­bjóð­enda vilja ekki fara þessa leið, þar af eru 27 pró­sent henni mjög and­víg. Ögn lægra hlut­fall fram­bjóð­enda vill fara heim­greiðslu­leið­ina en kjós­endur, en þó yfir helm­ingur, alls um 52 pró­sent.

Þegar spurt er um hvort rétt sé að leik­skólar yrðu gerðir gjald­frjálsir svara rétt um helm­ingur þátt­tak­enda því til að þeir séu því sam­mála. Á móti er rétt um þriðj­ungur. Athygli vekur að lægra hlufall kjós­enda, eða þátt­tak­enda í kosn­inga­próf­inu í það minnsta, eru þess­arar skoð­unar en fram­bjóð­endur því rúm 55 pró­sent fram­bjóð­enda telja þetta rétta leið að fara. Rúm 30 pró­sent fram­bjóð­enda eru því ósam­mála.

Hins vegar er yfir­gnæf­andi stuðn­ingur við að hækka tóm­stunda­styrki barna í 75 þús­und krónur að lág­marki, tæp­lega 70 pró­sent svar­enda eru því sam­mála og sára­fáir ósam­mála, aðeins rúm 6 pró­sent. Fram­bjóð­endur eru enda að megn­inu til á sömu skoðun, og raunar í enn hærra hlut­falli, því 80 pró­sent þeirra er u á því að hækka styrk­inn.

Vilja ekki hallarekstur en ekki heldur hærra útsvar

Fleiri reyk­vískir kjós­endur eru and­vígir því að útsvarspró­senta í borg­inni verði lækkuð en eru því fylgj­andi. Í heild eru ríf­lega 40 pró­sent því ósam­mála á meðan að tæp­lega 25 pró­sent þeirra sem svarað hafa kosn­inga­próf­inu eru því sam­mála. Fleiri fram­bjóð­endur eru ein­arðir í and­stöðu við að útsvarið verði lækkað en alls eru 55 pró­sent fram­bjóð­enda því mót­fallnir. Fjórð­ungur fram­bjóð­enda er hins vegar mjög áfram um að það verði gert og 8 pró­sent til við­bótar eru frekar hlynntir því.

Fleiri en færri vilja að áhersla verði lögð á að reka borg­ina án halla á kjör­tíma­bil­inu en um helm­ingur þátt­tak­enda eru því sam­mála, á meðan að um 15 pró­sent telja það ekki for­gangs­mál. Fram­bjóð­endur eru á einnig á því að halla­rekstur sé ekki málið, 63 pró­sent segja að reka þurfi borg­ina án halla en 15 pró­sent eru því ósam­mála, rétt eins og þátt­tak­endur í próf­inu.

Mjög mis­jafnt er hvaða skoðun kjós­endur hafa á því hvort borgin eigi að eiga fyr­ir­tæki sem eru í sam­keppn­is­rekstri. Tæplega 15 pró­sent svar­enda eru mjög ósam­mála þeirri full­yrð­ingu að borgin eigi ekki að vera í sam­keppn­is­rekstri og 20 pró­sent eru því frekar ósam­mála. Að sama skapi eru 22 pró­sent svar­enda á frekar sam­mála því að borgin losi sig út úr sam­keppn­is­rekstri og 20 pró­sent eru því mjög sam­mála. Rúm 18 pró­sent hafa ekki sér­staka skoðun á mál­efn­inu. Fram­bjóð­endur eru harð­ari í and­stöðu sinni við að borgin eigi fyr­ir­tæki í sam­keppn­is­rekstri heldur en kjós­endur en 34 pró­sent þeirra eru mjög sam­mála því að borgin losi sig út úr slíkum reksti og 25 pró­sent eru því frekar sam­mála. Rétt tæpur þriðj­ungur fram­bjóð­enda er hins vegar ósam­mála því og telja þá vænt­an­lega að í góðu lagi sé að borgin standi í slíkum rekstri.

Áfram verði stutt við íþróttir og menningu

Þátt­tak­endur vilja þá ekki að meiri­hluta að dregið verði úr styrkjum borg­ar­innar til afrek­s­í­þrótta en 56 pró­sent eru því and­víg. Þá vilja kjós­endur helfur ekki að dregið verði úr stuðn­ingi við menn­ing­ar­starf­semi því 77 pró­sent þátt­tak­enda segj­ast því mjög ósam­mála. Fram­bjóð­endur vilja heldur ekki að dregið verði úr stuðn­ingi við íþróttir og menn­ingu. 70 pró­sent fram­bjóð­enda eru ósam­mála því þegar kemur að íþróttum og 85 pró­sent þegar spurt er um menn­ing­ar­starf­semi.

Því sem næst allir þátt­tak­endur vilja að höf­uð­á­hersla verði lögð á að útrýma kyn­bundnum launa­mun hjá sveit­ar­fé­lag­inu, alls 81 pró­sent. Hins vegar eru þeir færri sem vilja beita jákvæðri mis­munun til að jafna stöðu kvenna á við karla. 47 pró­sent eru því sam­mála en rúmur fjórð­ungur þátt­tak­enda vill ekki fara þá leið. Fram­bjóð­endur eru í góðum tengslum við kjós­endur þegar kemur að kyn­bundnum launa­mun en 89 pró­sent þeirra vilja að honum verði útrýmt. Hið sama má segja um beit­ingu jákvæðrar mis­mun­unar en 45 pró­sent fram­bjóð­enda vilja að henni verði beitt á meðan rúmur fjórð­ungur er því ósam­mála, þar af 19 pró­sent frekar ósam­mála.

Yfir helm­ingur þátt­tak­enda vilja þá að íbúar fái beina aðkomu að ákvarð­ana­töku í flestum málum með íbúa­kosn­ingum en rúmur fjórð­ungur telur enga þörf á því. Sama hlut­fall fram­bjóð­enda telur það þarf­laust en tæp­lega 65 pró­sent fram­bjóð­enda vilja færa völdin í meira mæli til fólks­ins.