Nokkur Evr­ópu­lönd skylda nú fólk til bera and­lits­grímur á almanna­færi til að varna útbreiðslu COVID-19 og banda­rísk stjórn­völd hafa nú tekið upp þá stefnu að mæl­ast til þess, eftir að hafa mælst gegn því. 

Lög þessa efnis gengu í gildi í Aust­ur­ríki í dag. Ólafur S. Andr­és­son, pró­fessor í erfða­fræði við Líf- og umhverf­is­vís­inda­deild Háskóla Íslands, segir að grímur séu ekki full­komin vörn gegn COVID-19 smiti og geti veitt þeim sem þær bera falskt öryggi.

Þetta segir Ólafur á Vís­inda­vef Háskóla Íslands þar sem hann svarar spurn­ingum um hvaða gagn grímur geri gegn COVID-19 smiti.

Í svari sínu segir Ólafur að grímur komi einkum að gagni við tvenns konar aðstæður. Í fyrsta lagi til að verja heil­brigð­is­starfs­fólk gegn sýk­ingum þegar það umgengst fólk með COVID-19-sýk­ingu. Þar sé þá um að ræða sér­stakar sótt­varn­ar­grímur með smáum götum sem hleypa ekki í gegn örsmáum ögnum svo sem veirum. Þær séu dýrar og af skornum skammti.

Trefill getur hremmt dropa

Ólafur S Andr­és­son pró­fessor við HÍ

Mynd: Háskóli Íslands

Í öðru lagi geti ein­faldar grímur, tref­ill eða annað klæði, hremmt dropa sem mynd­ast við hóst og hnerra. „Talið er að SARS-CoV-2 veiran (sem veldur COVID-19) ber­ist einkum milli manna beint með slíkum úða­dropum, eða óbeint um fleti sem fólk snertir,“ skrifar Ólafur í svari sínu.

Þórólfur Guðnason sótt­varna­læknir tók í sama streng á stöðu­fundi Almanna­varna fyrir helgi þar sem hann sagði að gríma gæti veitt fólki falskt öryggi.

Á vef Land­spít­ala, þar sem finna má ráð­legg­ingar um sýk­inga­varnir gegn COVID-19, segir að engin ástæða sé fyrir heil­brigt fólk að bera grímu nema það sinni umönnum fólks sem hugs­an­lega gæti verið sýkt eða að við­kom­andi finnu fyrir flensu­ein­kennum. Þá segir í leið­bein­ing­unum að gríma komi aðeins að gagni ef sá sem hana noti stundi reglu­lega hand­hreinsun.

Þórólfur Guðnason sótt­varna­læknir sagði á blaða­manna­fundi almanna­varna á föstu­dag það vera vafa­samt að fá almenn­ing til að bera grímur. „Að almenn­ingur gangi með grímur er mjög vafa­samt. Það er engin stofnun eða ábyrgur aðili sem mælir með því. Ég veit að í Banda­ríkj­unum hafa þeir verið að tala um þetta en ég alla vega set spurn­inga­merki við þetta.“

Tekið til sinna ráðaÞessi íbúi á Fil­ipps­eyjum útbjó grímu úr vatns­brúsa. Óvíst er hversu mikla vörn gríma sem þessi veitir gegn COVID-19 smiti.

Mynd: Ted ALJIBE / AFP

Landlæknir útbýr grímu úr stuttermabol

Fyrir helgi beindi Donald Trump, for­seti Banda­ríkj­anna, þeim til­mælum til banda­rísks almenn­ings að skýla nefi og munni á almanna­færi. Sjálfur sagð­ist Trump þó ekki ætla að bera grímu.

Í kjöl­farið birti Sótt­varna­stofnun Banda­ríkj­anna, CDC, um helg­ina leið­bein­ingar á vef­síðu sinni um hvernig útbúa megi slíkar grímur. Myndband sem sýnir  Jerome Adams land­lækni Banda­ríkj­anna, útbúa grímu úr stutt­erma­bol hefur vakið tölu­verða athygli og fengið mikið áhorf.

Fjöldi fólks um allan heim hefur tekið upp á því að útbúa sínar eigin and­lits­grímur til að verj­ast mögu­legu veirusmiti.

Ný lög í Austurríki

Frá og með deg­inum í dag ber öllum þeim, sem fara inn í dag­vöru­versl­anir og apó­tek í Aust­ur­ríki að bera grímu.  Kanslari lands­ins, Sebast­ian Kurz, hefur sagt að ekki sé úti­lokað að þetta muni fljót­lega eiga við um öll önnur almanna­rými. Aust­ur­ríki gengur ekki jafn­langt í þessum efnum og Bosina-Her­segóvína, Slóvakía og Tékkland, þar sem fólki ber að bera grímu fari það út fyrir heim­ili sín.

Nú er í gangi þjóð­ar­á­tak í Tékk­landi þar sem fólk er hvatt til að bera grímur og útbúa þær sjálft. Í mynd­skeiði, sem stjórn­völd létu gera, er meðal ann­ars full­yrt að Tékkum hafi tek­ist að hamla útbreiðslu veirunnar með þessum aðgerðum.

Alþjóða­heil­brigð­is­mál­stofn­unin, WHO, segir að þeir einir eigi að bera grímur sem séu með ein­kenni COVID-19 eða séu á ein­hvern hátt útsettir fyrir smiti. Á vef­síðu stofn­un­ar­innar er áréttað að einnota grímur eigi ein­göngu að nota í eitt skipti. Mikil eft­ir­spurn sé eftir grímum alls staðar í heim­inum og fólki því ráð­lagt að nota þær á skyn­sam­legan hátt.